رهبری دوران گذار چیست ؟

مقدمه

دوران گذار یکی از حساس‌ترین مراحل در تاریخ جوامع است؛ مرحله‌ای که در آن جامعه از یک نظام قدیمی عبور می‌کند و در مسیر ساختن ساختاری جدید قرار می‌گیرد. در این میان، نوع رهبری نقش بسیار تعیین‌کننده‌ای دارد. اگر رهبری بر پایهٔ ارادهٔ مردم شکل نگیرد، دوران گذار می‌تواند به بی‌ثباتی یا شکل‌گیری نوعی سلطهٔ جدید منجر شود. به همین دلیل، مفهوم رهبری مردمی در دوران گذار اهمیت ویژه‌ای پیدا می‌کند.

مفهوم رهبری مردمی

رهبری مردمی به رهبری‌ای گفته می‌شود که مشروعیت خود را مستقیماً از مردم می‌گیرد. در این نوع رهبری، رهبر خود را صاحب جامعه نمی‌داند، بلکه نمایندهٔ خواست جمعی مردم است. چنین رهبری بر مشارکت، گفت‌وگو و اعتماد عمومی تکیه دارد و از بالا به پایین عمل نمی‌کند، بلکه از دل جامعه شکل می‌گیرد.

دوران گذار و ضرورت رهبری موقت

دوران گذار یک مرحلهٔ موقتی است، نه یک وضعیت دائمی. بنابراین رهبری در این دوره نیز باید محدود و موقت باشد. رهبر دوران گذار وظیفه دارد زمینهٔ شکل‌گیری نهادهای پایدار و مردمی را فراهم کند، نه اینکه قدرت را برای خود تثبیت کند. موقتی‌بودن رهبری مانع از تبدیل انقلاب به استبداد جدید می‌شود.

رهبر به‌عنوان مجری ارادهٔ مردم

در رهبری مردمی، رهبر بیشتر مجری تصمیم‌های جامعه است تا دستوردهنده. او باید خواست‌ها و مطالبات مردم را بشنود و آن‌ها را به اجرا درآورد. رهبر در این نگاه، نقش هماهنگ‌کننده دارد و به جای تحمیل نظر شخصی، مسیر مشارکت عمومی را هموار می‌کند.

رابطهٔ رهبر و جامعه

رابطهٔ رهبر و مردم در دوران گذار، رابطه‌ای دوطرفه و پویا است. مردم تنها پیرو نیستند، بلکه ناظر و مشارکت‌کننده‌اند. رهبر نیز باید پاسخ‌گو باشد و نقد را بخشی طبیعی از این رابطه بداند. بدون آگاهی و حضور فعال جامعه، هیچ رهبری—even مردمی—نمی‌تواند موفق باشد.

نگاه جامعه به رهبری مردمی

جامعه باید به رهبر مردمی با نگاهی آگاهانه بنگرد. احترام به رهبر نباید به معنای اطاعت کورکورانه باشد. مردم باید هم‌زمان با حمایت، مسئولیت اجتماعی خود را حفظ کنند و اجازه ندهند رهبر از مسیر نمایندگی خارج شود.

نتیجه‌گیری

در نهایت، رهبری مردمی در دوران گذار به معنای رهبری‌ای است که موقت، پاسخ‌گو و برخاسته از ارادهٔ جامعه باشد. چنین رهبری به‌جای تمرکز قدرت، آن را به مردم بازمی‌گرداند و زمینهٔ شکل‌گیری آینده‌ای عادلانه و پایدار را فراهم می‌کند. موفقیت دوران گذار تنها زمانی ممکن است که رهبر و مردم در کنار هم و با آگاهی هم حرکت کنند.

در کنار هم و با آگاهی حرکت کنند.