اهمیت زیرسازی استاندارد در چمن مصنوعی فوتبال
اولین عامل در ایمنی بازیکنان، کیفیت و نوع زیرسازی زیر چمن مصنوعی فوتبال است، نه فقط خود رول چمن. اگر زیرسازی درست انجام نشود، سطح بازی سفت، ناهموار و لغزنده میشود و احتمال پیچخوردگی مچ، درد زانو و آسیبهای عضلانی بهطور محسوسی بالا میرود.
برای یک زمین فوتبال استاندارد، زیرسازی باید ترکیبی از استحکام کافی برای تحمل فشار و در عین حال انعطافپذیری و جذب ضربه مناسب داشته باشد. همین تعادل است که باعث میشود بازیکن هنگام دویدن، توقف ناگهانی یا تکل، فشار کمتری به مفاصل و ستون فقرات خود تحمل کند.
۱. پاکسازی و تسطیح زمین
سطح زمین باید از هرگونه نخاله، سنگ، ریشه و علف هرز کاملاً پاک شود تا ناهمواریهای ریز باعث لغزش یا پیچخوردگی نشوند.
سپس با استفاده از گریدر، غلتک یا ابزار دستی تا جای ممکن سطح تراز میشود و شیب مناسب برای زهکشی (معمولاً ۰/۵ تا ۱ درصد) در نظر گرفته میشود. این شیب کمک میکند آب در نقاط خاص جمع نشود و چالههای لغزنده ایجاد نگردد.
۲. اجرای لایه زیر اساس (ساببیس)
معمولاً از ترکیب شن و ماسه دانهبندی شده استفاده میشود تا هم زهکشی خوبی ایجاد شود و هم فشار ضربه بهصورت یکنواخت در سطح پخش گردد.
کوبیدن و کامپکت دقیق این لایه بسیار مهم است؛ زیرسازی نرم و سست باعث نشست موضعی میشود و زیرسازی بیشازحد سفت، خاصیت ضربهگیری را از بین میبرد.
۳. استفاده از لایههای ژئوتکستایل یا فوم ضربهگیر
در زمینهای فوتبال حرفهای، یک لایه ژئوتکستایل و در صورت امکان، لایههای shock pad (فومهای مخصوص ضربهگیر) زیر چمن استفاده میشود.
این لایهها هم جلوی رشد علف هرز را میگیرند و هم ضربه ناشی از دویدن و افتادن بازیکن را جذب میکنند و ریسک آسیبدیدگی سر، زانو و لگن را کاهش میدهند.
۱. انتخاب ارتفاع و تراکم مناسب الیاف
برای زمین فوتبال، معمولاً از الیاف با ارتفاع حدود ۴۵ تا ۶۰ میلیمتر استفاده میشود که بههمراه گرانول و سیلیس، شرایط شبیه چمن طبیعی را ایجاد کند.
تراکم مناسب باعث میشود پا در هنگام دویدن بیشازحد در چمن فرو نرود و در عین حال سطح، خشک و سخت احساس نشود؛ هر دو حالت افراطی، ریسک آسیب را بالا میبرد.
۲. جهت خواب چمن و یکدست بودن سطح
همه رولها باید در یک جهت پهن شوند تا خواب الیاف یکنواخت باشد؛ اختلاف جهت باعث تفاوت ضریب اصطکاک در قسمتهای مختلف زمین و کنترل سختتر توپ میشود.
اتصال رولها باید با نوار اتصال و چسب استاندارد انجام شود تا درزها باز نشوند؛ باز شدن درزها و بالا آمدن لبهها از رایجترین دلایل زمین خوردن بازیکنان است.
۳. تزریق صحیح سیلیس و گرانول
سیلیس و گرانول لاستیکی علاوهبر تثبیت الیاف، نقش بسیار مهمی در ضربهگیری دارند. مقدار کم، سطح را خشک و خطرناک و مقدار بیشازحد، سطح را نرم و ناپایدار میکند.
پخش این مواد باید کاملاً یکنواخت باشد؛ نقاطی که گرانول تجمع پیدا کرده یا کم است، رفتار متفاوتی تحت فشار نشان میدهند و تعادل بازیکن را بر هم میزنند.
سیستم زهکشی مناسب یکی از پایهایترین عناصر در طراحی زمین چمن مصنوعی فوتبال است. اگر آب باران یا آبیاری روی سطح باقی بماند، لغزندگی افزایش مییابد و احتمال سرخوردن و آسیب به رباط و عضلات دوچندان میشود.
زهکشی خوب یعنی:
پیشبینی شیب مناسب در زیرسازی.
استفاده از مصالح دانهبندی شده برای عبور سریع آب.
طراحی مسیر خروج آب (کانالها، چاهکها یا لولههای زهکش) در اطراف زمین.
حتی اگر زیرسازی و نصب بهصورت کاملاً اصولی انجام شود، بدون نگهداری دورهای، زمین بهتدریج ناایمن میشود. برای کاهش آسیبدیدگی بازیکنان، موارد زیر ضروری است:
برسکشی منظم سطح چمن برای جلوگیری از خوابیدگی الیاف و جمع شدن گرانول در یک سمت.
بررسی و ترمیم دورهای درزها و لبهها، چون جدا شدن لبهها میتواند باعث گیر کردن استوک کفش و آسیب ناگهانی شود.
اضافه کردن سیلیس یا گرانول در نقاط پرتردد (مثل جلوی دروازهها و وسط زمین) که به مرور کاهش مییابند.
