تاریخ نگارش۱۴۰۴/۰۴/۱۵
یک ایده جهت شفافیت و مبارزه با فساد نفوذی ها
ماده 1 - هدف
این قانون با هدف حمایت از آزادی مطبوعات، تضمین امنیت حرفهای خبرنگاران قانونی (داخلی )و حفظ حقوق عمومی و خصوصی، مصونیت مشروط خبرنگاران را تعریف و تنظیم مینماید.
ماده 2 - تعریف اصطلاحات
خبرنگار حرفهای: فردی که عضو رسمی یک رسانه دارای مجوز معتبر بوده و بهصورت تماموقت یا پارهوقت به فعالیتهای خبری، گزارشنویسی، مصاحبه، عکاسی خبری یا تحقیق مطبوعاتی اشتغال دارد.
فعالیت حرفهای رسانهای: هرگونه تهیه، انتشار یا پخش اخبار، گزارشها، تحلیلها و اسناد مرتبط با مسائل عمومی و منافع ملی در چارچوب اخلاق حرفهای و قوانین موضوعه.
مصونیت قضایی مشروط: حمایت حقوقی از خبرنگار در برابر تعقیب کیفری یا مسئولیت مدنی، تنها در صورتی که اقدامات وی در چارچوب فعالیت رسانهای حرفهای و بدون سوءنیت(استفاده شخصی)باشد.
ماده 3 - مصونیت در برابر تعقیب قضایی
خبرنگار حرفهای که در چارچوب وظایف خود، اقدام به تهیه و انتشار اطلاعات عمومی یا اسناد افشاگرانه کند، مشمول مصونیت قضایی مشروط خواهد بود؛ مشروط بر آنکه:
اطلاعات منتشره مبتنی بر مستندات واقعی باشد؛
نیت خبرنگار افشای حقیقت و آگاهیبخشی عمومی باشد، نه تخریب یا بهرهبرداری شخصی؛
اطلاعات دارای جنبه عمومی و نه صرفاً شخصی باشد؛
اقدامات خبرنگار مغایر با امنیت ملی، نظم عمومی یا حقوق دیگران نباشد.(به مکانهای نظامی و امنیتی جز در چهارچوبهای مطرح شده طبق قوانین سازمانهای مربوطه ورود نکند)
ملاک مصونیت قضایی باید تعهد خبرنگار در جهت حفظ منافع عمومی باشد با این کار خبرنگار با در نظر گرفتن منافع عمومی جز مسائل حساس امنیتی (همکاری حداکثری ارگانهای امنیتی با خبرنگاران الزامی است)فراق خاطر بیشتری در حوزه شفافیت و مبارزه با فساد خواهند داشت
خبرنگاران اجازه تجسس به جهت کسب خبر برای افشای فساد و سوال را از تمام مسئولان سیاسی کشور را بدون محدودیت خواهند داشت
اموال و دارایی های مسئولین هرگز امنیتی و محرمانه نیست و تمام اموال مسئولین و نزدیکان طبقه اول ارث، مازاد بر یک خودرو شخصی و یک ملک متعارف جز اموال ملی محسوب شده و بعد از پایان کار موظف به برگرداندن آن به بیت المال خواهند بود
ماده 4 - عدم شمول مصونیت
در موارد زیر، خبرنگار از مصونیت قضایی برخوردار نخواهد بود:
نشر اکاذیب به قصد تشویش اذهان عمومی (این فقط در زمانی است که خبرنگار نفع شخصی داشته باشد)
افشای اطلاعات طبقهبندیشده امنیتی بدون رعایت ضوابط قانونی
توهین، افترا یا هتک حیثیت اشخاص حقیقی یا حقوقی بدون سند و نیت مشروع(منافع جمعی نیست مشروع است)
دریافت پول یا منافع خاص برای انتشار یا عدم انتشار محتوا؛
ورود غیرمجاز به حریم خصوصی اشخاص بدون مجوز قانونی یا ضرورت روشن و اثباتشده.(مسئولین سیاسی کشور در ساعات کاری موظف به همکاری تمام و کمال با خبرنگاران هستند و جز اطلاعات سری و امنیتی اجازه مخفی کاری در هیچ چیزی را نخواهند داشت)
ماده 5 - هیئت تشخیص مصونیت رسانهای
برای تشخیص شمول یا عدم شمول مصونیت در هر پرونده، هیئتی با ترکیب زیر تشکیل میشود:
یک قاضی باتجربه در حوزه رسانه (به انتخاب قوه قضائیه)
یک نماینده از صنف خبرنگاران یا انجمن صنفی رسانهها
یک کارشناس حقوق ارتباطات یا رسانه (به انتخاب وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی)
یک نماینده از سازمان بازرسی در جهت تحقیق و تفحص در حمایت از منافع همگانی و حمایت از خبرنگاران متعهد به منافع جمعی و ملی
ماده 6 - وظایف هیئت
بررسی پروندههای ارجاعشده از دادگاه یا طرفین دعوی
صدور نظر مشورتی مبنی بر شمول یا عدم شمول مصونیت
اعلام نتیجه در مدت حداکثر ۳۰ روز کاری
ماده 7 - آموزش و آگاهیرسانی
وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی موظف است سالانه دورههای آموزشی در زمینه حقوق رسانه، اخلاق حرفهای و الزامات قانونی برای خبرنگاران برگزار کند.
ماده 8 - حمایت حقوقی
در صورت تأیید مصونیت توسط هیئت تشخیص، هیچ مرجع قضایی یا انتظامی حق بازداشت، تعقیب یا اعمال فشار بر خبرنگار را ندارد. در صورت نقض این ماده، مقام مسئول تحت پیگرد انتظامی قرار میگیرد.
ماده 9 - لازمالاجرا بودن
این قانون پس از تصویب در مجلس شورای اسلامی و تأیید شورای نگهبان، از تاریخ انتشار در روزنامه رسمی لازمالاجرا خواهد بود.
مزایای طرح قانون مصونیت مشروط خبرنگاران
✅ ۱. تقویت آزادی رسانه و بیان
ایجاد فضای امن برای خبرنگاران در بیان واقعیتها، بدون ترس از بازداشت یا پیگرد.
حمایت قانونی(نیاز مبرم و اساسی امروز کشور) از رسانهها بهویژه در افشای فساد، ناکارآمدی، تخلفات و سوءمدیریت.
✅ ۲. مبارزه مؤثر با فساد و شفافسازی
خبرنگاران با حمایت قانونی، میتوانند اسناد و اطلاعات محرمانهی مهم اما حیاتی برای منافع عمومی رابدون سانسور منتشر کنند.
ایجاد بازدارندگی برای مسئولان فاسد، زیرا رسانهها دیگر ابزار نظارتی فعالی خواهند بود.(رفع فساد و مجازات مسئولین فاسد باعث جلب اعتماد عمومی به حاکمیت و تقویت گفتمان دولت و ملت میشود و بنا بر قاعده بقا حکومتی که مورد قبول عموم باشد ماندگار خواهد بود)
✅ ۳. جلوگیری از خودسانسوری و رشد خبرنگاران
بسیاری از خبرنگاران در نبود حمایت حقوقی دچار خودسانسوری میشوند.(آسیب به جامعه)
این قانون، جرئت و جسارت مطبوعاتی را افزایش میدهد و تولید محتوای انتقادی و تحلیلی را تقویت(و رشد همکاری عمومی با حاکمیت را تسهیل) میکند.
✅ ۴. حفظ تعادل بین آزادی رسانه و حقوق مردم
چون مصونیت «مشروط» و «قابل بررسی» است، از سوءاستفاده احتمالی توسط خبرنگاران(در جهت منافع شخصی)نیز جلوگیری میشود.
حقوق شهروندان، حریم خصوصی و منافع ملی همچنان محفوظ میمانند.
✅ ۵. حمایت از خبرنگاری تحقیقی و میدانی
خبرنگاران تحقیقی معمولاً بیشترین ریسک حقوقی و امنیتی را متحمل میشوند.
این قانون باعث میشود تا رسانهها بتوانند به عمق موضوعات مهم وارد شوند بدون ترس از تبعات حقوقی بیمبنا.
✅ ۶. افزایش اعتماد عمومی به رسانهها
وقتی مردم بدانند خبرنگار تحت حمایت قانون، ولی مشمول چارچوب حرفهای است، اعتماد بیشتری به رسانهها پیدا میکنند.
احیای اعتبار رسانهها بهویژه در مواجهه با اخبار جعلی و رسانههای زرد.
✅ ۷. تطبیق با استانداردهای بینالمللی
بسیاری از کشورها نظیر فرانسه، آلمان، نروژ و کانادا دارای قوانینی برای مصونیت خبرنگاران در افشای فساد یا اطلاعات حیاتی هستند.
این قانون باعث افزایش اعتبار نظام حقوقی و رسانهای ایران در سطح بینالمللی میشود.
✅ ۸. کاهش فشار سیاسی و قضایی بر رسانهها
بسیاری از پروندههای سیاسی-قضایی علیه خبرنگاران، رنگ و بوی امنیتی یا سیاسی دارد.
مصونیت مشروط میتواند ابزار مشروعی برای دفاع حقوقی از خبرنگاران مستقل در برابر فشارهای ناعادلانه باشد.
✅ ۹. حمایت از رسانههای بومی و محلی
خبرنگاران شهرهای کوچک و رسانههای محلی بیشترین آسیب را از فقدان حمایت قانونی میبینند.
این قانون توان رسانههای محلی را در نظارت بر مدیران شهرستانها و استانها(جلوگیری از فساد) افزایش میدهد.
✅ ۱۰. نهادینهسازی فرهنگ مسئولیتپذیری رسانهای
چون مصونیت مشروط است، خبرنگار هم باید پایبند به اصول اخلاقی، راستیآزمایی و حرفهایگری و تعهد مطلق به منافع همگانی باشد.
این باعث ارتقاء سطح کیفی روزنامهنگاری (اشتغال فارق التحصیلان این حوزه)در کشور میشود.
حمایت از خبرنگاران باعث جلوگیری از قدرتمند شدن مفسدان(و جلوگیری از هرز رفتن و اتلاف منابع مالی و جانی وطبیعی و..کشور) و در نتیجه کاهش فساد و اگاهی مردم و جدایی بین افراد فاسد از حاکمیت وکاهش اسیبهای اجتماعی و مانع از فروپاشی اجتماعی و تمدنی بلند مدت(بقای حکومت و دولت وملت) میشود
