آنچه درباره اکران "پیرپسر" نمی دانستید و می ترسیدید بپرسید

هشتمین عجایب هفتگانه در سینمای ایران


اکران عمومی فیلم "پیرپسر" تاکنون از عجیب و غریب ترین اکران هایی بوده که به خاطر دارم.
یادم هست تهیه کنندگان و سرمایه گذارانی که برای پایین نیامدن کف فروش یک فیلم و در نتیجه عدم تعویض آن، فله ای بلیط ها را می خریدند،
یادم هست برای بالابردن میزان فروش یک فیلم، آمارهای جعلی می دادند.
یادم هست تهیه کننده یک فیلم که احیانا سالن های سینما در اختیار داشت، علیرغم فروش پایین فیلمش ولی آن را در سالن های خود اکران می کرد
یادم هست ....
ولی این یک فقره دیگر نوبر است!!
روز پنجشنبه 13 شهریور حدود 120 سینما در سراسر کشور (به طور بیسابقه ای در دورترین نقاط این کشور که به نظر نمی آید حتی پای نمایش های مردمی جشنواره عمار هم به آن رسیده باشد!) ، فیلم "پیرپسر" را برای سومین ماه نمایش می دادند.
این تعداد سینما تقریبا در تمام مدت این دو ماه نیم اکران "پیرپسر" وجود داشته و بعضی هفته ها بیشتر و حتی گاهی به 250 می رسید که بعضا تا 20 سانس در روز نمایش داشتند که اگر به طور متوسط 4 سانس برای هر سینما در نظر می گرفنیم، برای یک روز حدود 1000 سانس نمایش ثبت می گردید.

چنین رقم بیسابقه ای فقط با حداقل پر شدن یک سوم سالن ها می تواند تداوم اکران را تضمین نماید.
امروز به طور تصادفی تقریبا حدود 70 سینمای نمایش دهنده را بررسی کردم و پلان سالن ها را به صورت آنلاین دیدم.
در تصاویری که برای این پست می بینید، برخی پلان های سالن های سینمایی که دیدم را گذاشته ام.

تقریبا همه آنها یا خالی بودند یا 3 -4 صندلی و تعدادی هم در نهایت 10 درصدشان اشغال شده بود!
البته هفته های گذشته نیز بعضا چنین ارزیابی را داشتم،
چراکه برایم همواره سوال بود چگونه یک فیلم 3 ساعت و ربعی با فضای تلخ و سیاه می تواند این تعداد سینما را در اختیار بگیرد (آن هم در نقاطی از کشور که اصلا وجود سالن سینما باعث شگفتی است!) و به قول پخش کننده ها آنچنان پر برود که بعد از دو ماه و نیم اکران توپ نتواند تکانش بدهد!!!
حالا تعجب و حیرتم بیشتر شده که چگونه اکثریت سالن های نمایش دهنده این فیلم، خالی و نیمه خالی دو ماه و نیم را طی کرده و خم به ابرویشان نیامده است؟!!
در تصاویری که ملاحظه می کنید، دو نوع سالن وجود دارد:
اول آنهایی که از 200-300 صندلی، 1 یا 2 یا 3 یا 4 و 5 و 7 صندلی اشغال شده و یا کلا خالی هستند:

دوم سالن هایی که به طرز مشکوکی ردیف یا ردیف ها آخر به طور فله ای در کنار هم خریداری شده!

هر کسی یکی دوبار از طریق آنلاین بلیط سینما تهیه کرده باشد، واقف است که اگر سالن خالی باشد، معمولا به دنبال جاهای پرت و خلوت می گردد و از اینکه در یک سالن خالی، (با توجه به فشرده بودن ردیف های صندلی و تنگ و باریک بودن راهروها)، بلیط در کنار صندلی دیگران، آن هم در ته سالن بگیرد، معمولا پرهیز دارد.
اما طرفه آنکه در این تصاویر اخیر (و البته بسیاری از عکس هایی که از پلان های مشابه سالن های سینما ذخیره کردم) به شکل عجیبی، سراسر سالن خالی است و ناگهان همه آنها که بلیط خریده اند در ته سالن و کنار هم تجمع کرده اند!!
آیا بلیط صندلی انتهای پایین سمت چپ ردیف آخر سالن شماره 10 مجموعه سینمایی باغ کتاب را واقعا کسی انتخاب کرده و خریده است؟! اگر چنین باشد انصافا بایستی سیمرغ بلورین که هیچ، سیصد مرغ طلایی صبورترین و رنج کش ترین تماشاگر سینمای ایران را به او تقدیم کرد!!!
البته چنین شمایل عجیبی و غریبی از پلان سالن سینمایی در سمنان نیز وجود دارد!
هر یک از دوستان می تواند به یکی از سایت های فروش آنلاین بلیط های سینما مثل "سینما تیکت" یا "گیشه 7" مراجعه نموده و خودش پلان های سالن های سینماها را در سراسر کشور بررسی نماید.
در طی همین بررسی و در همین تاریخ پنجشنبه 13 شهریور 1404 این سالن های سینمای نمایش دهنده "پیرپسر" به طور کلی خالی بودند:
سالن یک سینما اریکه ایرانیان، سینما فرهنگ سراب، پردیس سینمایی غدیر شهرکرد، سینما تک صفاییه قم، سینما آزادی تویسرکان، سینما آفتاب بهبهان، سینما کیهان آبادان، سینما کاپری گرگان، سالن یک پردیس سینمایی الهیه، سینما ساحل چابهار، سالن دریای نور پردیس سینمایی مهر 29 بهمن تبریز ، پردیس سینمایی لاله پارک تبریز، سالن یک پردیس سینمایی اصفهان مال، پردیس سینمایی هویزه مشهد، سالن پنج پردیس سینمایی مگامال و ...

و در این سالن ها تنها یک تا چند صندلی اشغال شده بود:
در سالن 5 پردیس سینمایی مگامال که 110 نفر ظرفیت دارد، فقط 3 صندلی، سالن دو پردیس سینمایی هویزه مشهد که 204 نفر است، فقط 4 صندلی، سالن 6 همین پردیس که 36 نفره است، 6 صندلی، سالن 4 سینما هویزه مشهد 102 نفره، 4 صندلی، سالن 74 نفره شماره 2 پردیس سینمایی اصفهان مال 4 صندلی، سالن 6 پردیس سینمایی لوتوس مال فقط 1 صندلی، سالن 100 نفره شماره 2 پردیس سینمایی چارسو، 6 صندلی، و سالن 4 همین پردیس که 132 نفره است، 4 صندلی، سالن چلستون 120 نفره پردیس سینمایی چهارباغ اصفهان فقط 2 صندلی، ، سالن یک 320 نفره پردیس سینمایی پروین اعتصامی اراک، فقط یک صندلی، سالن اصلی 380 نفره سینما کیو خرم آباد فقط 4 صندلی، سالن 2 پردیس سینمایی خلیج فارس اهواز که 150 نفر ظرفیت دارد، 12 نفر و سالن 3 همین پردیس سینمایی با 200 نفر ظرفیت، 11 صندلی، سالن 2 سینما بهار شهر گز 36 نفره فقط 2 صندلی، سالن اصلی 300 نفره سینما آسیا کرمان 11 صندلی، سینمای 73 نفره مهرمادر دزفول فقط 2 صندلی، سالن مهر طلوع 100 نفره سینما مهر ارومیه 6 صندلی اشغال شده بود!!
و در این سینماها، ردیف یا ردیف های آخر سالن های خالی یا تقریبا خالی به طرز مشکوکی در کنار هم اشغال گردیده بود:
سالن شماره یک سینما شهرداری زرقان، سینما 9 دی هشتگرد، سالن اصلی سینما یادمان سمنان، سالن شماره 10 سینما ملت، سالن اصلی اصلی سینما آزادی، سالن هرمز بندرعباس مال، سینما نخل لارستان، سینما فرهنگ همدان، سینما روشا زنجان، سالن شماره یک پردیس تیراژه 2، سینما نگین شیراز سالن فیروزه، سالن 7 سینما ساحل اصفهان، سالن یک چارسو، سالن دو و ده باغ کتاب، سالن متروپل و کریستال و لاله زار پردیس سینمایی کوروش ، مثلا در سینمای سمنان، 4 ردیف آخر سالن اشغال شده و 85 درصد بقیه سالن خالی مانده بود!
این داستان سالن های سینماهایی بود که در یک روز به طور تصادفی از میان همه سالن هایی که به "پیرپسر" اختصاص یافته بود، انتخاب کردم و البته در روزها و هفته های قبل هم که برخی مواقع بررسی می کردم، تقریبا همین نتایج را می گرفتم.
والبته خود تعداد بلیطی نیز که در طی این دو ماه و نیم فروخته شده، همین حکایت را تایید می نماید. طبق آخرین آمار رسمی فروش حدود 1800000 بلیط در طی این مدت با اغلب 120 تا 250 سینما و 500 تا 1000 سانس در یک روز، تقریبا نتیجه همین سالن های اغلب خالی و نیمه خالی می تواند باشد.

اما سوال این نیست که چرا در مثلا در سالن های سینمای تویسرکان و بهبهان و آبادان و شهرکرد و تبریز و مشهد و حتی مگامال و لوتوس و الهیه و .... کسی به دیدن "پیرپسر" نرفت و یا در سالن های 200-300 نفره، تعداد کمی به تماشای این فیلم نشستند.
سوال این است چرا باید چنین فیلم طولانی و با فضای سنگین در این تعداد حجیم از سینماها اکران شده و در طی دو ماه و نیم ولو با سالن های خالی و نیمه خالی روی اکران باقی بماند و خم به ابروی کسی هم نیاید!
که چه بشود؟! چه کسی این میان سود می برد؟
باز یادم هست که برخی تهیه کنندگان و پخش کنندگان برای باقی ماندن فیلم هایشان روی پرده، خسارت سینمادارها را پرداخت می کردند! اما در این میان چه کسی یا چه نهاد و موسسه ای خسارت این حجم عظیم از سینمادارها را در طی این مدت طولانی پرداخته و می پردازد؟ حنیف سروری یا بابک حمیدیان و یا عامریان فیلم؟!!
یک حساب سرانگشتی از پرداخت خسارت این حجم از سینماها و سینمادارها، رقمی بالغ بر دهها بلکه صدها میلیارد تومان می شود! اگر با نگاهی خوش بینانه رقم متوسط 10 درصد اشغال را برای سالن های سینمای نمایش دهنده "پیرپسر" در نظر بگیریم، یعنی 90 درصد این سالن ها در طی این دو ماه و نیم ضرر داده اند.
حتی اگر همان حداقل یک سوم اشغال سالن را هم در نظر بگیریم، این سالن ها بیش از 300 میلیارد تومان ضرر داده اند و در حالت متوسط 750 میلیارد تومان!
این به آن مفهوم نیست که بقیه فیلم ها شاهکار هستند و پول پارو می کنند! خیر! حتی فیلم های کمدی پرفروش هم چندان مورد استقبال قرار نمی گیرند.
فیلم "فسیل" به عنوان پرفروش ترین فیلم تاریخ سینمای ایران، فقط 5-6 درصد از جمعیت ایران را جلب خود کرد و "پیر پسر" با همه سر و صدا و تبلیغات ریز و درشت مخالف و موافق و ادعاهای جعلی توقیف و به تسخیر درآوردن جشنواره ها و سحر منتقدان و ... تنها 1/8درصد جمعیت کشور را به خود جذب کرد یعنی با وجود در اختیار گرفتن 200-300 سینما در اقصی نقاط مملکت، 98/2 درصد از مردم ایران به دیدن این فیلم نرفته اند!
اما اگر فیلم های دیگر نفروشند و یا سالن ها به این صورت خالی و نیمه خالی بمانند، دو ماه و یک ماه که هیچ، دو هفته بیشتر فیلم را روی پرده نگه نمی دارند و سایر پخش کننده ها و کمیسیون نظارت بر نمایش و دها فیلم در نوبت خوابیده و ... روی سرش آوار شده و فیلم را بدون تعارف پایین می کشند!
خصوصا فیلمی که با زمان 3 ساعت و ربع در واقع هر سانسش، دو سانس یک فیلم معمولی است که با همان قیمت بلیط، به قول معروف، ستم مضاعفی را متوجه سینمادارها می کند.

پس با این توصیفات یا بایستی سینمادارها در همه نقاط کشور از سواحل دریای عمان تا کناره های رود ارس، ناگهان فاز هنر و فیلم هنری برداشته و از نان شب زن و بچه شان زده و خانه و کاشانه شان را به حراج گذارده تا "پیرپسر" ولو برای یک نفر هم که شده روی پرده بماند و چه بسا سالن، به قول معروف خالی برود تا بلکه یکی در را بازکرده و بخواهد "پیرپسر" را ببیند!!
این در حالی است که در همین تهران و در بسیاری از سینماهایش، اگر تعداد تماشاگران در یک سانس به تعدادی معین نرسد، اصلا فیلم را در آن سانس نمایش نداده و یا پول بلیط را پس داده یا اساسا بلیطی نمی فروشند تا تعداد لازم جمع شوند!!
خاطرم هست در زمانی که مسئول صفحه روی پرده سینماهای نشریه دنیای تصویر در دوران مرحوم علی معلم بودم و ناگزیر از تماشای همه فیلم های اکران، بارها و بارها با این صحنه مواجه شده و دست از پا درازتر از سالن بیرون آمدم!!
یا اینکه جبران خسارت از جای دیگری می شود؟! از کجا؟ دولت؟ موسسه خاصی؟ کدام موسسه می تواند چنین خسارتی بپردازد. و همچنان سینماهای اقصی نقاط ایران (توجه کنید 200-300 سالن در دورترین شهرها و نه چند سینمای پاتوق شبه روشنفکری در تهران و یا چند شهر بزرگ) را پای کار نگه دارد؟!!
آیا منابع دیگری وجود دارد؟ برای شخص حقیر که سالها روی سینمای ایران و اقتصاد و مخاطبش کار کرده ام، واقعا به صورت معمایی لاینحل در آمده!!
اگر مثلا پای فیلم های "جدایی نادر از سیمین" یا "فروشنده" اصغر فرهادی بود یا حتی"دانه انجیر معابد" و یا همین فیلم "یک تصادف ساده" ، در میان بود، چندان شک برانگیز به نظر نمی آمدندکه به هر حال آن فیلم ها، مسئله ای را عنوان کرده که برای جاهایی مناسب بوده و به اصطلاح نان می کرد!
اما "پیرپسر" که نه سینما دارد، نه خشونت درست و حسابی (آن صحنه آخرش که واقعا یکی دو تاسور به تئاترهای تراژیک لاله زار در دهه های 30 و 40 زده) نه خشونت جنسی دارد (و حتی از پرداخت صحنه ای که می توانست چنین باشد هم گریخته) و نه گریزی سینمایی به روابط غیر افلاطونی (حتی پایین تر از فیلم "هتل"، همه اینها را در گفتار می آورد!) و نه حتی قضیه پدرکشی و پسر کشی! درآمده (که بالاخر معلوم نیست کی پدر کیست؟!) و نه ....
نه سیاسی است و نه حرف سیاسی دارد (مگر از آن بخیه ها به آبدوغ بزنیم و بخواهیم از آب به اصطلاح کره بگیریم!) نه تکه انداز است و نه به جایی برمی خورد و نه ....
واقعا چنین اثری که مغزش ، آن "شیره کش خانه" فیلمفارسی و آیینه عبرتی است، به درد کجا و کی می خورد که چنین هزینه ای پایش ریخته شده است؟!

به قول دوستی، شاید مسئله کَل کَل کردن این دولت و آن دولت است که تو فیلم کمدی را بالا بردی و من فیلم اجتماعی را؟!
مگر "پیرپسر"، اجتماعی است؟! کدام اجتماع؟!! اجتماع 4 -5 نفره دربه داغان و زهوار درفته که نه روشنفکرش به روشنفکر می خورد و نه اراذل و اوباشش؟!!!
برای همین در سفرهای جشنواره ای هم کلا مردود شد! علیرغم همه ادعاها، "پیرپسر" برای بهمن 1400 آماده شد و حتی پوسترش را زدند تا برای جشنواره فیلم کن انتخاب شود اما در اولین قدم، جشنواره فیلم کن 2022، فیلم را نپذیرفت، در دومین قدم جشنواره ونیز آن را رد کرد و در سومین قدم جشنواره برلین 2023،
سپس جشنواره های تورنتو و لوکارنو و کارلو وی واری و .... هم آن را قبول نکردند تا اینکه در بهمن 1402، در جشنواره درجه 2 روتردام پذیرفته شد و البته هیچیک از 7 جایزه اصلی آن که عنوان "ببر" دارند را دریافت نکرد و تنها جایزه تماشاگران به نام پرده بزرگ را گرفت.
بعد از آن در دو جشنواره گمنام ترانسیوانیا و لندن بریز و همچنین فستیوال رقص و آواز گالوی ایرلند هم حضور داشت. همین و همین!!
در آخر سال 1403 دست از پا درازتر به ایران بازگشت و با ادعای جعلی توقیف بودن، خود را به جشنواره فیلم فجر قالب کرد تا گروهی فیلم ندیده را هم شیفته کند و چنان فضای "لباس نامریی امپراتوری" بوجود آورد که کسی جرات نکند ، خدای ناکرده بگوید بالای چشم "پیرپسر" ابروست!
بعد از آن هم تبلیغات توقیف بودن ادامه یافت تا اینکه بدون نوبت به اکران درآمد و آن هم توسط پخش عامریان فیلم که اساسا فازش فیلم های دیگری بود و معلوم نیست چگونه چنین فازی برداشت؟!
به یاد مرحوم منوچهر صادقپور می افتیم که از ساخت فیلم هایی مانند "قهوه خونه قنبر" و "آقا مهدی کله پز" به فیلم "درشکه چی" رسید!!
به هر حال خبرنگاران تیز و باهوش اینجا باید وارد میدان شده و ببینند قضیه واقعا چیست؟ ماجرا از چه قرار است؟