گفته می شود که زمانی که امپراتور بیزانس، ژوستینین، برای نخستین بار در سال ۵۳۶ پس از میلاد به کلیسای تکمیل شده وارد شد، در حال گریه گفت: «خدا را شکر می کنم که مرا شایسته انجام چنین کاری دانست. آه ای سلیمان! من از تو پیشی گرفتم!»
در واقع، ایا صوفیه، بیانیه ای متکبرانه درباره ثروت و توانایی های فنی امپراطوری او به جهانیان بود.
آنچه از بررسی یادگارها و گفته های سنتی برمی آید، آن است که فضای پیرامون تاج و تخت پادشاهی که در این کلیسا قرار داشت، مرکز رسمی جهان تلقی می شد.
اما از ایا صوفیه، همیشه به صورت کلیسا استفاده نشد. ایا صوفیه، به واسطه تبدیل شدن به مسجد پس از فتح قسطنطنیه و تبدیل مجدد آن به موزه در قرن بیستم، به عنوان یکی از نشانه های گرانبها و برجسته استانبول در طول تاریخ مطرح بوده است.
