


شهرستان رستم
انشان سرزمینی کوهستانی تمدن ایلام (اجداد لرهای کنونی) بودهاست که قبل از مهاجرت آریاییها به ایران و سکونت آنها در مناطق ایران که رستم جزء اصلی انشان یا انزان بودهاست. اهمیت رستم در این زمان همین بس که تا همین اواخر مورخان تل اسپید را پایتخت انشان مینامیدند، در دوره ایلام عصر طلایی آن را پادشاهانی به وجود آوردهاند که از حوالی فهلیان برخاسته بودند.
?
همچنین طبق سند تاریخی از لوح نوشتههای خزانهٔ تخت جمشید از چندین شهر باستانی در منطقه رستم یاد شدهاست که از جمله از شهرهای هوهنوری و یوناری میتوان نام برد. جاده سنگفرشی روزگار هخامنشی و ساسانی در این شهرستان به چشم میخورد؛ و یکی از در بندهای پرشیا پارس محسوب میگردید این شهرستان یکی از مناطق سوق الجیشی و استراتژیکی فارس بهشمار میرود که میتوان از لشکر کشی اسکندر مقدونی کراسوس سردار رومی والرین امپراتور روم نام برد.
? ورزیدهترین و سلحشورترین مردم ایلام در همین منطقه زندگی میکردند.
هم اکنون نسل آن مردان ورزیده و سلحشور به نام طايفه دهتینی (انصاری) در آن منطقه زندگی میکنند?
طایفه دهتینی که سرزمین آنها در سال 1387 از شهرستان ممسني جدا و به شهرستان رستم تبدیل گرديد نمادي از هويت تاريخي کشور و وابستگي آنها به خاندان رستم در سرزمین سیستان است . گفته شود کي خسرو پس از کناره گيري از پادشاهي و زمانيكه براي گوشه نشيني به سوي کوه دنا مي رفت ، در ممسني فعلي توقف کرد و به پاس خدمات رستم به ایران این منطقه را به او هدیه کرد و گفت دشتي پر از زر را به تو سپارم.
در امور باستانی به صورت خلاصه قدمت طایفه دهتینی به قبل از هخامنشيان برمیگرد و به پادشاهی ایلامی ها تعلق دارند بنابراین طبق نظر مورخان شهرستان رستم به عنوان یکی از شهرستانهای کهن استان فارس دارای بیش از (صد) اثر باستانی است. (پنجاه و هشت) اثر این شهرستان در فهرست آثار ملی به ثبت رسیدهاست. تمدنهای بیش از تاریخ این شهرستان مربوط به عصر نوسنگی هزارههای پنجم تا هشتم پیش از میلاد است.
قبل از ورود آریاییها به فلات ایران تمدنهای دیگر نیز در اقضی نقاط شهرستان رستم پا برجا بودند که میتوان به تمدن بزرگ و با شکوه ایلام باستان اشاره کرد.
آثار این تمدن در شهرستان رستم و منطقه طایفه دهتینی عبارتند از نقش برجسته ایلامی گورانگون شهر ایلامی چهار بازار است.
در لوح نوشتههای خزانهٔ تخت جمشید از چندین شهر باستانی در منطقه رستم یاد شده از جمله شهرهای هوهنوری و یوناری را میتوان نام برد.
این شهر و طایفه در گذرگاه زمان تمدنهای ایلامی، ماد، هخامنشی، ساسانی واسلامی را تجربه کرده است.
و بر اساس نظر باستانشناسان طایفه دهتینی و شهرستان رستم تنها طایفه و شهر بجا مانده از ایران باستان است