اگر بخواهیم خیلی دقیق و کوتاه جواب بدهیم، برق آزاد برقی است که در تابلو برق آزاد بورس انرژی ایران معامله میشود و معمولاً از نیروگاههای حرارتی تأمین میشود.
این برق عمدتاً برای خروج از خاموشیهای فصل گرم و فصل سرد توسط صنایع، کارخانهها و حتی مزارع استخراج رمز ارز خریداری میشود. در بعضی بازهها نیز قیمت برق آزاد میتواند از برق سبز کمتر باشد و برای ماینرها صرفه اقتصادی بیشتری ایجاد کند.
اما برق آزاد دقیقاً چگونه خریداری میشود؟ چه تفاوتی با برق سبز دارد؟ چه کسبوکارهایی به سراغ آن میروند؟ و آیا خرید برق آزاد همیشه بهصرفه است؟ در ادامه بهصورت کامل بررسی میکنیم.
برق آزاد نوعی برق قابل معامله در بورس انرژی ایران است که روی «تابلو برق آزاد» عرضه میشود. این برق معمولاً توسط نیروگاههای حرارتی تولید شده و مصرفکنندگان میتوانند آن را خارج از سهمیههای عادی شبکه خریداری کنند.
در سالهای اخیر با افزایش محدودیتهای شبکه برق کشور، بسیاری از صنایع برای جلوگیری از خاموشی و توقف تولید به سمت خرید برق آزاد رفتهاند.
در واقع برق آزاد راهکاری برای تأمین برق پایدار در زمان محدودیت شبکه است؛ مخصوصاً در:
خاموشیهای تابستان
محدودیتهای برق زمستان
دورههای اوج مصرف
زمان اعمال محدودیت به صنایع
برق آزاد از طریق بورس انرژی ایران و روی تابلو برق آزاد معامله میشود.
قیمت این برق بهصورت روزانه و بر اساس عرضه و تقاضا تغییر میکند.
عوامل مؤثر بر قیمت برق آزاد:
میزان مصرف شبکه
فصل سال
محدودیت تولید نیروگاهها
نرخ سوخت
میزان تقاضای صنایع
شرایط آبوهوایی
به همین دلیل قیمت برق آزاد میتواند در برخی روزها افزایش یا کاهش قابل توجهی داشته باشد.
مهمترین دلیل خرید برق آزاد، خروج از خاموشی است.
بسیاری از کارخانهها و صنایع بزرگ در زمان کمبود برق با محدودیت مصرف مواجه میشوند. این محدودیت میتواند باعث:
توقف خط تولید
کاهش راندمان
آسیب به تجهیزات
افزایش هزینه تولید
تأخیر در سفارشها
شود.
به همین دلیل صنایع ترجیح میدهند بخشی از برق موردنیاز خود را از طریق تابلو برق آزاد تأمین کنند تا تولید آنها متوقف نشود.
یکی از مهمترین مصرفکنندگان برق آزاد در سالهای اخیر، مزارع استخراج رمز ارز هستند.
ماینرها معمولاً بین چند گزینه برای تأمین برق مقایسه انجام میدهند:
برق سبز
برق آزاد
برق شبکه
نیروگاه اختصاصی
در برخی بازههای زمانی، قیمت برق آزاد حتی از برق سبز نیز پایینتر میشود و همین موضوع باعث میشود خرید برق آزاد برای فارمهای ماینینگ بهصرفهتر باشد.
البته این موضوع کاملاً وابسته به شرایط بازار، نرخ تابلو بورس انرژی و میزان محدودیت شبکه است.
بسیاری از افراد برق آزاد و برق سبز را با هم اشتباه میگیرند، درحالیکه این دو تفاوتهای مهمی دارند.
معمولاً از نیروگاههای حرارتی تأمین میشود
روی تابلو برق آزاد بورس انرژی معامله میشود
بیشتر برای خروج از خاموشی استفاده میشود
قیمت آن وابسته به بازار است
از نیروگاههای تجدیدپذیر تأمین میشود
روی تابلو برق سبز معامله میشود
مناسب صنایع دارای الزامات زیستمحیطی است
قیمت آن میتواند در برخی مواقع بالاتر از برق آزاد باشد
مهمترین مزیت برق آزاد حفظ پایداری تولید در زمان خاموشیهاست.
صنایع میتوانند بر اساس نیاز خود خرید انجام دهند.
کارخانهها، صنایع انرژیبر و فارمهای ماینینگ بیشترین استفاده را از برق آزاد دارند.
در برخی بازهها قیمت برق آزاد میتواند نسبت به گزینههای دیگر مناسبتر باشد.
پاسخ این سؤال به چند عامل بستگی دارد:
نوع مصرف برق
ساعت مصرف
فصل سال
قیمت روز تابلو برق
میزان محدودیت شبکه
نوع فعالیت صنعتی یا ماینینگ
به همین دلیل قبل از خرید برق آزاد باید تحلیل اقتصادی و فنی دقیق انجام شود.
بیشترین مصرفکنندگان برق آزاد عبارتند از:
کارخانهها
صنایع فولاد
صنایع سیمان
واحدهای تولیدی بزرگ
مراکز صنعتی
مزارع استخراج رمز ارز
دیتاسنترها
این مجموعهها معمولاً بیشترین آسیب را از خاموشیهای شبکه میبینند و به همین دلیل به سمت خرید برق آزاد میروند.
برق آزاد یکی از مهمترین ابزارهای تأمین برق پایدار برای صنایع و مصرفکنندگان بزرگ در ایران است. این برق که روی تابلو برق آزاد بورس انرژی معامله میشود، عمدتاً برای خروج از خاموشیهای فصل گرم و سرد استفاده میشود و در برخی شرایط حتی میتواند از برق سبز نیز اقتصادیتر باشد.
