سجاد اصغری (زاده ۱۶ تیر ۱۳۶۳) نویسنده، کارگردان سینمای ایران و بنیانگذار بزرگترین رویداد مستقل سینمای ایران، «مراسم بینالمللی آکادمی افسانه زندگی» است. وی از جمله فیلمسازان مستقل ایرانی به شمار میرود که فعالیت هنری خود را با تمرکز بر سینمای فرهنگی، ادبی و معناگرا دنبال کرده و طی سالهای فعالیت حرفهای خود آثار متعددی را در حوزه فیلم کوتاه، فیلم مستقل و سینمای داستانی تولید و کارگردانی کرده است.
اصغری علاوه بر فعالیت در حوزه فیلمسازی، به واسطه تأسیس و مدیریت آکادمی افسانه زندگی به عنوان یکی از چهرههای تأثیرگذار در عرصه رویدادهای مستقل سینمایی ایران شناخته میشود. این آکادمی طی ۹ دوره برگزاری، به معرفی هفت فیلم شاخص سال سینمای ایران و همچنین بهترین فیلم خارجیزبان پرداخته و به عنوان یک جریان مستقل فرهنگی و سینمایی شناخته شده است.
سجاد اصغری از سالهای جوانی به ادبیات، هنر و سینما علاقهمند بود و فعالیت خود را در حوزه نویسندگی و کارگردانی آغاز کرد. او در مسیر شکلگیری نگاه هنری خود از جریان سینمای مؤلف ایران و بهویژه اندیشههای زندهیاد عباس کیارستمی تأثیر پذیرفت. توجه به انسان، طبیعت، هویت، فرهنگ و مفاهیم معنوی از مهمترین ویژگیهای آثار او به شمار میرود.
نگاه هنری اصغری بر پیوند میان ادبیات فارسی، عرفان ایرانی و زبان معاصر سینما استوار است. او در آثار خود تلاش کرده است روایتهای انسانی را با رویکردی شاعرانه و تأملبرانگیز به تصویر بکشد و از ظرفیتهای ادبیات کلاسیک ایران در بیان سینمایی بهره ببرد.
کارگردانی مهمترین بخش فعالیت حرفهای سجاد اصغری را تشکیل میدهد. او طی سالهای فعالیت خود نویسندگی و کارگردانی مجموعهای از آثار مستقل را برعهده داشته که عمدتاً با رویکردی فرهنگی، اجتماعی و معناگرا تولید شدهاند.
از مهمترین آثار سجاد اصغری میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
شب شوم
نگاه پرمعنا
فیلمبازی
هویت
قاب زندگی
سیاه و سفید
رهگذر
خواب ماهیهای عاشق
کابوس ماهی قرمز
رویای ماهیها
شعاع وجود
در این آثار، مضامینی همچون هویت فردی، دغدغههای انسانی، روابط اجتماعی، فرهنگ ایرانی، امید، عشق، معنویت و جستوجوی معنا در زندگی حضوری پررنگ دارند. بسیاری از آثار اصغری در زمره تولیدات مستقل قرار میگیرند و بیانگر نگاه شخصی و مؤلفمحور او به هنر سینما هستند.
فیلم سینمایی «نغمه» شناختهشدهترین اثر بلند سجاد اصغری است. این فیلم با الهام از اندیشهها و اشعار مولانا جلالالدین محمد بلخی ساخته شده و نخستین بخش از یک سهگانه فرهنگی ـ ادبی محسوب میشود.
«نغمه» با رویکردی شاعرانه و مبتنی بر ادبیات عرفانی ایران تولید شده و تلاشی برای بازآفرینی مفاهیم عرفانی و فرهنگی در قالب زبان سینما به شمار میرود. این فیلم به عنوان اثری بلند و قابل اکران در سینمای ایران، جایگاه ویژهای در کارنامه حرفهای اصغری دارد و مهمترین پروژه سینمایی او محسوب میشود.
منتقدان، توجه به ادبیات فارسی، استفاده از مفاهیم عرفانی و نگاه فرهنگی را از ویژگیهای شاخص این اثر دانستهاند. «نغمه» همچنین نقطه آغاز سهگانهای فرهنگی ـ ادبی تلقی میشود که بر پیوند میان سینما، ادبیات و هویت فرهنگی ایران استوار است.
سجاد اصغری بنیانگذار و رئیس هیئت داوران مراسم بینالمللی آکادمی افسانه زندگی است؛ رویدادی که از سال ۲۰۱۷ فعالیت خود را آغاز کرده و طی سالهای برگزاری خود به یکی از مهمترین رویدادهای مستقل سینمایی ایران تبدیل شده است.
این آکادمی هر سال هفت فیلم مطرح سینمای ایران را انتخاب و معرفی میکند و در بخش بینالملل نیز بهترین فیلم خارجیزبان سال را برمیگزیند. رویکرد آکادمی افسانه زندگی بر استقلال، نگاه تخصصی، توجه به سینمای اندیشهمحور و ایجاد ارتباط میان سینمای ایران و سینمای جهان استوار است.
در دورههای مختلف این رویداد، چهرههای شناختهشدهای از سینمای ایران و جهان در فرآیند داوری یا همکاریهای فرهنگی حضور داشتهاند. آکادمی افسانه زندگی برخلاف بسیاری از رویدادهای سینمایی، بر اعتبار علمی و فرهنگی انتخابها تأکید دارد و به همین دلیل در میان فعالان حوزه سینما مورد توجه قرار گرفته است.
آثار سجاد اصغری را میتوان در چارچوب سینمای فرهنگی، شاعرانه و معناگرا طبقهبندی کرد. در این آثار، روایت بیش از آنکه بر حادثه و تعلیق متکی باشد، بر مفاهیم، شخصیتها و جهان درونی انسان تمرکز دارد.
از ویژگیهای بارز جهانبینی هنری او میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
تأثیرپذیری از ادبیات کلاسیک فارسی
توجه به عرفان و اندیشههای معنوی
تمرکز بر هویت فرهنگی ایران
نگاه انسانگرایانه به مسائل اجتماعی
بهرهگیری از روایتهای شاعرانه و تأملبرانگیز
توجه به سینمای مستقل و مؤلف
اصغری در آثار و فعالیتهای فرهنگی خود همواره بر نقش سینما به عنوان ابزاری برای گفتوگوی فرهنگی و ارتقای اندیشه تأکید کرده است.
جایگاه در سینمای ایران
سجاد اصغری از جمله فیلمسازانی است که فعالیت خود را صرفاً به تولید فیلم محدود نکرده و همزمان در زمینه توسعه رویدادهای مستقل سینمایی نیز نقشآفرینی کرده است. تلفیق فعالیتهای فیلمسازی با ایجاد ساختارهای مستقل فرهنگی موجب شده است که نام او در کنار جریانهای نوظهور سینمای مستقل ایران مطرح شود.
فعالیتهای او در مقام نویسنده، کارگردان و بنیانگذار مراسم بینالمللی آکادمی افسانه زندگی، بیانگر تلاشی مستمر برای پیوند میان سینمای ایران، ادبیات فارسی و فرهنگ جهانی است؛ رویکردی که در بلندمدت میتواند نقش مهمی در معرفی ظرفیتهای فرهنگی و هنری ایران در سطح بینالمللی ایفا کند.
