همهمان نام این دو را شنیدهایم و اگر نشنیدهایم، فهم آن چندان دشوار نیست؛ بازار آفلاین همان مغازه و فروشگاهها در خیابان است که معمولاً همهمان به آنجا قدم گشودهایم. بازار آنلاین نیز، در فضای مجازی خلاصه میشود، و اینترنت، زیربنای آن است. اگرچه دستیابی به تفاوتهای این دو سخت نیست، اما تمایزاتی که ما در این مقاله میخوانیم، ژرف و عمق این تمایزات است.
☚ ضمن آنکه باید مثالهایی مرتبط با موضوعمان بزنیم، باید نگاهی نیز به تعریف زیربنا و شباهتهای این دو بازار داشته باشیم؛
※ برای فروشگاههای اینترنتی و آنلاین، میتوان دیجیکالا، باسلام و ترب را مثال بزنیم. همچنین، برای فروشگاههای خیابانی، میتوان جانبو، افق کوروش و شهروند را عنوان نمود. دیجیکالا، برخلاف اغلب فروشگاههای اینترنتی و حتی خیابانی، محصولات فراوانی دارد؛ از آبمیوههای پاکتی بگرفته، تا تلویزیون. دو دسته محصولی که، از اساس با یکدیگر متفاوت هستند. چیزی که فروشگاههای اینترنتی را از نوع خیابانی خود متمایز مینماید، همین است. نهتنها محصولات فراوان است، بلکه تنوع آن، بیحد و مرز است و حرف زدن از «تنوعبالا»، برای آن ناچیز است. در فروشگاههای خیابانی، اغلب محصولات اساسی، خوراکی و هستند، اما در دیجیکالا و شاید دیگر فروشگاههای اینترنتی، میتوانید بهراحتی هرمحصولی را خریداری کنید. چنانچه این موضوع بسیار عیان است، اما اصولاً نادیده گرفته میشود.
※ حالا اینجا میرسیم به شباهت و سنخیت این دو بازار؛ بالطبع زمانی که تمایزاتی شکل میگیرد، شباهتهایی نیز وجود دارد که پرداختن بهآنها، الزامیست. اگرچه این شباهتها، بسیار آشکار هستند، اما بههرحال ما به آنها نگاهی میداریم؛
نخست؛ هردو بازار محصولاتی فراوان به فروش میگذارند
☚ همانطور که بسیار واضح است، دو مرجع فروش، هرچقدر هم متمایز باشند، درهرصورت تنوع و محصولات خود را دارند.
دوم؛ هردو، مملو از کلاهبرداریهای مختلف هستند
☚ خب طبیعتاً درکنار محصولات، کلاهبرداریهای متنوعی نیز صورت میگیرد که چیزی بازدارنده آن نیست؛چهبسا این کلاهبرداریها توسط خریدار، یا فروشگاه رخدهد.
سوم؛ معمولاً دو بازار، براساس عرضه و تقاضا قیمتگذاری میکنند
☚ وقتی که تقاضا (خریدار) برای یک کالا افزایش مییابد و عرضه آن (تعداد کالا) پایین است، شاهد افزایش قیمت کالا خواهیم بود؛ اصل و قاعدهای که درکنار طبیعیبودنش، درهردو بازار رایج است.
چهارم؛ دستهردو بازار بهدنبال اعتماد هستند و بدوناعتماد و نارضایتی، هردو عرصه عملاً خلعسلاح میشوند
☚ عیان است که بازار، نیازمند مشتری راضی است؛ درغیر این صورت، بازار آنلاین و افلاین، دو مرجعی میشوند، مملو از محصول، اما بدون مشتری و صرفاً مگسپرانی.
※ پیشتر درباره شباهتهای این دو عرصه اقتصادی گفتیم که بالطبع پرداختن به شباهتها، یک مبحث فرعی بود. و حالا قرار براین است که دم از تمایزات این دو بازار بزنیم؛ چیزی که بهاحتمال برای خواننده نیز مشخص است، این است که تفاوتهای بازار آنلاین و بازار آفلاین، بسیار فراوانتر از شباهت و سنخیتهای آن است.
نخست؛ زیربنای هردو از اساس متفاوت است
☚ وقتی از کلمه مجازی برای یکی از دو بازار، و از کلمه غیرمجازی یا آفلاین برای دیگر بازار بهره میبریم، مشخص است که هردو اساساً متمایز هستند. بهمانند دیگر مسائل مربوط به فضای مجازی، بازار مجازی صرفاً با اینترنت رونق گرفته و در فضای مجازی و غیرواقعی خلاصه میشود. اما در بازار غیرمجازی یا آفلاین، اختیار رونق در دست مشتریان و خریداران است؛ «تفاوتی که ارزش، هزینه و رونق دو بازار را از یکدیگر جدا میکند»
دوم؛ تنوع محصولی، ابزار دست فروشندگان
☚ ما پیشتر درباره این موضوع گفتیم، اما حالا ایجاب میکند که تخصصی به آن بپردازیم؛ تنوع محصولی در بازار آفلاین، چیزیست که ارزش و ارج «فروشندگان» را درهردو بازار معین میکند؛ فروشندهای مملو از محصول باشد، طبیعتاً هممورد خرید بیشتری قرار میگیرد، هم در ادامه فروش خود، با اختلالی نظیر کمبود کالا مواجه نمیشود. البته محور تفاوت دوم ما چنینچیزی نیست؛ در بازار غیرمجازی، و فروشگاههای آن به مانند فروشگاه «افقکورورش»، تنوع کالا وجود دارد، اما همانطور که از نام یا حتی هویت فروشگاه آفلاین مشخص است، این تنوع بدینمعنی نیست یک آبمیوه یا نوشیدنی، کنار یک دستگاه تلویزیون در ویترین فروشگاه قرار گیرد. شما همچین چیزی مشاهده کردهاید؟ احتمالاً خیر. چون در نام آن، واژه «لوازمخانگی» به چشم نمیخورد. اما در فروشگاههای اینترنتی نظیر دیجیکالا، هم آبمیوه، هم دستگاه تلویزیون، هم فرشماشینی یا دستی، و هم کالاهای اساسی به چشم میخورد. این واژه «اینترنتی» است که به فروشگاه ارج و ارزش میبخشد و مزیتی بهآن میافزاید.
سوم؛ کلاهبرداری در هردو رایج، اما نوعی متفاوت
☚ در بخش شباهتها متذکر شدیم که کلاهبرداری در همهجا وجود دارد و این دو کسبوکار نیز جزئی از این همهجا هستند. اما ما صرفاً بهماهیت این شباهت اشاره داشتیم و اگر بخواهیم دقیقتر بسنجیم، تمایزی را مییابیم؛ کلاهبرداریها، چه در آنبازار چه اینبازار، صرفاً یک سوءقصدی در فضای مجازی است و از اساس با دزدی فرق میکند. اگرچه پرداختن به چنین چیزی، در هدف ما نیست اما لازم بهذکر است که کلاهبرداری یک روشی مخفیانه برای برداشت غیرقانونی است که البته تشریح آن کمی متعسر است و گستردگی آن بیمرز؛ کلاهبرداری طبیعتاً باید در بازار آنلاین رواجیافتهتر باشد، که بهاتفاق نیز همینطور است.فضای مجازی، میتواند هرهویتی را ثبت کند و بدینصورت، کلاهبرداری آسودهتر میشود.کلاهبرداران، با هویتهای مختلفی وارد عرصه بازاری میشوند و میتوانند سود خود را افزایش دهند. در بازار آفلاین، کلاهبرداری بسیار بهندرت رخ میدهد، زیرا درموقعیتی که همهچیز واقعیست، کلاهبرداری واقعی بسیار دشوار است. اما بههرحال باید مورد تایید قرار داد که کلاهبرداری، در بازار آنلاین نسبت به بازار آفلاین بسیار رایجتر، فراوانتر و آسانتر است.
چهارم؛ دسترسیهایی بصرفه، دیگر مزیت
☚ دیگر تفاوتی که بهاتفاق بازار مجازی در آن دستبرتر را دارد، دسترسی مستقیم است. اگر فردی معلول باشید و بخواهد از یک فروشگاه آفلاین خرید کند، اما معلولیت آن، اورا از این اقدام منع کرده، اغلب احتمال بهسراغ گزینه دیگری میرود. آن گزینه هم خرید اینترنتی است، نهتنها ممکن است تنوع، اورا به خرید محصولی باکیفیتتر مجاب میکند، بلکه بهبهبود سلامت خود نیز یاری رسانده است. دسترسی اینترنتی، درهر لحظه و ساعتی میتواند درحال جنبجوش باشد و دراختیار مشتریان باشد. درصورتیکه فروشگاههای آفلاین، نهتنها امکان اعمال دسترسی ۲۴ساعته را ندارند، بلکه ممکن است همان ساعاتی که فروشگاه درحال کار است نیز کاهش یابد؛ چرا که دلایلی مختلف نظیر مشکلات اقتصادی، تورم و وقوع اختلالاتی مانند «حملاتهوایی» ایجاب میکند که حتی کار این فروشگاه دچار وقفهای بلندمدت شود.
آنچهکه ما به آن پرداختیم، شرحی از چهار تفاوت و شباهت مهم «بازار آنلاین» و «بازار آفلاین» بود، هرچند بخش شباهتها، صرفاً جنبه کلی داشت و درقیاس با بخش تفاوتها، تشریحی خلاصه و مختصر بود. درحالی که بخش تفاوتها، با وجود آنکه تفاوتهای کمی نام بردیم، اما بیشک ۴ تفاوت مهمی بود که به اندازه ۸ تفاوت یا حتی بیشتر لازم بهذکر بود.
نتیجهکلی ما، مبتنیبر کیفیت بالاتر بازار مجازی است؛ جایی که طبیعتاً فضا بینهایت است، اما همزمان معایبی دارد که مزایای آن، روی این معایب را میپوشاند.
