به عنوان کسی که سالها هنرهای اصیل ایرانی و هنرهای جهانی را ستایش کرده ام ، همیشه در برابر خوشنویسی با شگفتی و احترام دست به سینه ایستادهام. مدتهاست موضوعی در هنر خوشنویسی را دنبال میکنم و میبینم و میبینم و هرچه بیشتر ،بیستر مطمن میشوم که جای کار دارد شاید هم از قدیم و همیشه بوده و هست فقط امثال من مخاطب زبل و باسوادی نبودیم که این هنر را بهتر ببینیم البته که مطمنم برای دیدن و شنیدن سواد و دانش لازمه اما واقعیت این است که بازهم تاکید میکنم نمیدانم این نکته تازه است، یا پیشتر بوده و کمتر دیده شده؛.
خوشنویسی فراتر از نوشتن حروف و ترکیب آنهاست. هر کلمه، هر جمله، فرصتی است برای بیان معنا و احساس. وقتی خوشنویس حرفهای واژهای را مینویسد، نه فقط ظاهر حروف اهمیت دارد، بلکه وزن، ریتم، حرکت و فضاهای بین حروف نیز همراستا با معنی کلمه ساخته میشوند. برای مثال، نوشتن «خشم» نیازمند زبری، شکستگیهای تیز و زمختی در شکل حروف است؛ تا همان حس انفجار و پرخاشگری به بیننده منتقل شود. یا اگر کلمه «عشق» است و قصد انتقال عشقی لطیف و بازیگوش داریم، خطوط با کشیدگی ظریف، قوسهای عشوهگرانه و نرمی حرکت میکنند. حتی عشقی که حامل سختی یا رنج است، با همان دشواری و تردید در تحریر منعکس میشود.کلمات بسیاری میتوان مثال زد .
تلاش من این است که خوشنویسی را به گونهای تجربه کنم که معنا و تصویر کلمه با حرکت قلم، رنگ و ترکیب حروف حس شود؛ درست مثل پیوند میان آواز سنتی ایرانی و شعر، که استاد فقید شجریان به استادی به کار میگرفت آقای تاج شاگرد ایشان در بیان خاطره ای از استاد با ذکر مثال توانایی و هنر ایشان را در ترکیب تکنیک های آواز مثل تحریر با معنا و تصویر سازی شعر شاعر باهم معجونی میسازد گوشنواز سحر انگیز و بدون تاریخ انقضا خلاصه آنکه بر آن تأکید داشتندکه : انتخاب نت، بالا و پایین صدا و تحریر باید با معنای شعر هماهنگ باشد تا پیام حتی برای کسی که زبان فارسی را نمیداند، منتقل شود.
در خوشنویسی، رعایت این نکته یعنی احترامی عمیق به سنت و اصالت هنر ایرانی و در عین حال ایجاد فضایی برای تجربه و کشف شخصی. این تمرین هرگز نباید خوشنویسی را به نقاشی خط یا آثار گرافیکی تبدیل کند؛ هدف، بیان معنا با خودِ کلمه است، ترکیب معنا و تصویر، حس و لحن، به گونهای که کلمات زنده شوند و با مخاطب سخن بگویند، حتی بدون نیاز به ترجمه.
و حقیقت این است که این مسیر، برای اهل هنر هنوز پر از جا برای تجربه، خلاقیت و کشف است؛ جایی که معنا و حس، با حرکت قلم و ساختار کلمات پیوند میخورد و هر کلمه میتواند تجربهای عمیق و شخصی بسازد، هم برای نویسنده و هم برای بیننده.
مخلص امین ظاهری
برچسبها: خوشنویسی ایرانی تصویرسازی
