در زبانشناسی و مطالعات ارتباطی، میان دو نوع نگاه به زبان تفاوت وجود دارد: دستور توصیفی و دستور تجویزی. دستور توصیفی رویکردی است که زبان را همانگونه که در واقعیت به کار میرود، توصیف و بررسی میکند. در این دیدگاه، هدف این نیست که به افراد گفته شود «چه باید بگویند»، بلکه تمرکز بر این است که «مردم چگونه واقعاً سخن میگویند و مینویسند». بنابراین، دستور توصیفی بیشتر بر مشاهده، تحلیل و ثبت کاربردهای واقعی زبان تکیه دارد.
در مقابل، دستور تجویزی بر این اساس شکل میگیرد که برای زبان قواعدی مشخص و هنجارهایی معین وجود دارد و باید به آنها پایبند بود. این نوع دستور معمولاً به افراد میگوید چه چیزی درست یا نادرست است و چه ساختاری باید در نوشتار یا گفتار رسمی رعایت شود. به همین دلیل، در آموزش زبان، کتابهای درسی و ویرایش متون، دستور تجویزی نقش مهمی دارد.
تفاوت اصلی این دو رویکرد در هدف آنهاست: یکی توصیف واقعیت زبانی را دنبال میکند و دیگری هدایت و اصلاح کاربرد زبان را. هر دو دیدگاه در فهم زبان اهمیت دارند، اما کاربردشان متفاوت است. دستور توصیفی برای پژوهش و تحلیل علمی مناسبتر است، در حالی که دستور تجویزی بیشتر در آموزش رسمی و استانداردسازی زبان به کار میرود.
