
استعاره مرشحه یکی از دقیق ترین و در عین حال هنری ترین انواع استعاره در علم بیان است که در آن، پس از به کار رفتن واژه ای به جای واژه دیگر، قرینه ها و لوازمی نیز آورده می شود که با مشبه به تناسب دارند و در نتیجه، تصویر استعاری را تقویت و کامل تر می کنند. این نوع استعاره، برخلاف استعاره ای که تنها بر پایه حذف و جایگزینی عمل می کند، با افزودن عناصر هم سو با مشبه به، فضای معنایی منسجم تری می آفریند و ذهن مخاطب را به طور مستقیم به سوی تصویر مورد نظر هدایت می کند. برای مثال، وقتی در متنی ادبی از «دریای سخن» یا «کوه صبر» یاد می شود، اگر در ادامه واژه ها و ترکیب هایی مانند «موج»، «غواص»، «ساحل» یا «استواری»، «بلندی» و «صلابت» نیز بیایند، استعاره حالت مرشحه پیدا می کند؛ زیرا همه این قرینه ها در خدمت تقویت همان تصویر اولیه هستند. اهمیت استعاره مرشحه در آن است که نه تنها به زیبایی لفظی می افزاید، بلکه موجب عمق بخشی به معنا نیز می شود، چون مخاطب را از دریافت سطحی و فوری کلام فراتر می برد و به تفسیر چندلایه وا می دارد. از منظر بلاغی، این صنعت نشان دهنده توانایی زبان فارسی در خلق معناهای غیرمستقیم و هنری است و از منظر آموزشی، شناخت آن برای دانش آموزان و دانشجویان ادبیات ضروری است؛ زیرا بسیاری از پرسش های علم بیان بر تمایز میان استعاره مصرحه، مکنیه و مرشحه استوار است. در نتیجه، استعاره مرشحه را باید ابزاری دانست برای پیوند دادن تخیل و معنا، به گونه ای که کلام از حالت گزارشی ساده خارج شود و به سطحی زیباشناختی و تاثیرگذار برسد.