تکنیکهای فیزیوتراپی و توانبخشی به سرعت در حال پیشرفت هستند و شاهد ظهور روشهای درمانی پیشرفتهای هستیم که کارایی و اثربخشی قابلتوجهای دارند. لیزر درمانی یا لیزر تراپی یکی از این نوآوریهاست که پتانسیل زیادی در درمانهای فیزیوتراپی از خود نشان داده است. لیزرتراپی در فیزیوتراپی یک روش غیرتهاجمی است که از نور متمرکز با طول موجهای خاص برای هدف قرار دادن بافتهای آسیب دیده استفاده میکند. در این مقاله به بررسی لیزر درمانی میپردازیم و کاربردهای آن را در فیزیوتراپی شرح میدهیم.
لیزر درمانی شامل استفاده از طول موجهای خاص نور برای نفوذ به پوست و تحریک عملکرد سلولی است. لیزرتراپی باعث بهبود فرآیندهای درمانی طبیعی بدن میشود، بدین صورت که درد و التهاب را کاهش میدهد و در عین حال باعث ترمیم و بازسازی بافتهای آسیبدیده میشود. بر خلاف لیزرهای جراحی که بافت را بریده یا تخریب میکنند، لیزرهای درمانی از شدت نور کمتری برای تاثیرگذاری بر فرآیندهای بیولوژیکی بدن استفاده میکنند. از این رو، لیزرتراپی در فیزیوتراپی یک روش غیرتهاجمی است که بدون ایجاد آسیب به بافتهای سالم، به ترمیم بافتهای آسیبدیده کمک میکند.
برای درک بهتر عملکرد لیزرتراپی در فیزیوتراپی به این مثال توجه کنید. تصور کنید به جای آبیاری یک گیاه با یک جریان پرفشار، از یک جریان ملایم و مستمر استفاده کنید. در لیزرتراپی، از مقدار مناسبی از انرژی نور برای تحریک فرآیندهای سلولی بدون ایجاد آسیب استفاده میشود. این رویکرد ملایم، راهی ایمن و موثر برای مدیریت درد، کاهش التهاب و تسریع بهبودی در شرایط مختلف اسکلتی و عضلانی ارائه میدهد.
مفهوم استفاده از نور برای درمان به تمدنهای باستانی بر میگردد، اما دوران مدرن لیزر درمانی در دهه ۱۹۶۰ آغاز شد. اولین بار پزشک مجارستانی Endre Mester با کشف اثرات بیولوژیکی لیزردرمانی سطح پایین (LLLT) متوجه بهبود سریع زخم در موشهایی شد که در معرض لیزر کم توان قرار داشتند. از آن زمان، این فناوری با پیشرفت در مهندسی لیزر و افزایش درک مکانیسمهای موجود، به طور قابل توجهی تکامل یافته است، که منجر به استفاده گسترده در زمینههای مختلف پزشکی، از جمله فیزیوتراپی شده است.
لیزر درمانی با رساندن طول موجهای خاصی از نور به مناطق مورد نظر بدن عمل میکند. این طول موجهای نور به پوست نفوذ میکنند و با سلولها و بافتهای زیرین تعامل دارند. فوتونهای نور توسط اجزای سلولی، به ویژه میتوکندریها، که ساختارهای تولید انرژی در سلول ها هستند، جذب میشوند. این جذب انرژی نور باعث ایجاد یک سری واکنشهای بیوشیمیایی میشود که منجر به اثرات درمانی مختلفی میشود.
اثرات بیولوژیکی لیزر در فیزیوتراپی شامل موارد زیر است:
هنگامی که فوتونها توسط میتوکندری جذب میشوند، تولید آدنوزین تری فسفات (ATP) که وظیفه حمل انرژی اولیه در سلولها را بر عهده دارند، افزایش میدهد. افزایش تولید ATP به سلولها انرژی بیشتری برای انجام عملکردهای حیاتی مانند ترمیم و بازسازی میدهد.
لیزر درمانی با کاهش تولید سایتوکینهای پیش التهابی و افزایش تولید سایتوکاینهای ضد التهابی، باعث تعدیل روند التهابی میشوند. این تغییر به کاهش التهاب و تورم در ناحیه آسیبدیده کمک میکند و منجر به تسکین درد و بهبود عملکرد میشود.
کلاژن یک پروتئین حیاتی برای ترمیم و بازسازی بافت است. لیزر درمانی فیبروبلاستها که سلولهای مسئول تولید کلاژن هستند را تحریک میکند و منجر به بهبود سریعتر و موثرتر زخمها، تاندون ها و رباطها میشود.
استفاده از لیزر در فیزیوتراپی میتواند باعث اتساع عروق یا گشاد شدن رگهای خونی شود که جریان خون را در ناحیه تحت درمان بهبود میبخشد. افزایش گردش خون تضمین میکند که اکسیژن و مواد مغذی بیشتری به بافتها میرسد و باعث بهبود سریع تر و کاهش درد میشود.
لیزر درمانی میتواند مستقیما بر سلولهای عصبی تاثیر بگذارد و انتقال سیگنالهای درد به مغز را کاهش دهد. علاوه بر این، ترشح اندورفین که به عنوان مسکن طبیعی بدن شناخته میشود، افزایش مییابد و در نهایت منجر به تسکین بیشتر درد میشود.
دو نوع اصلی لیزر درمانی که در فیزیوتراپی مورد استفاده قرار میگیرند عبارتند از:
هر نوع لیزر کاربردها و مزایای خاص خود را دارد و انتخاب بین آنها به شرایط تحت درمان، عمق بافت درگیر و نتایج درمانی مورد نظر بستگی دارد.
لیزر تراپی کم توان که تحت عنوان لیزر سرد نیز شناخته میشود برای تحریک فرآیندهای سلولی استفاده میشود. این نوع لیزر در درجه اول برای تسکین درد، کاهش التهاب و ترمیم بافت استفاده میشود. LLLT معمولا برای درمان شرایط درد مزمن، آسیبهای بافت نرم و اختلالات مفصلی استفاده میشود.
اثربخشی لیزر کمتوان به طول موج، شدت و مدت درمان بستگی دارد. معمولا لیزر کمتوان در فیزیوتراپی با طول موجهای بین ۶۰۰ تا ۱۰۰۰ نانومتر استفاده میشود. دستگاه لیزر مستقیما روی ناحیه آسیب دیده اعمال میشود و مدت زمان و دفعات درمان میتواند بر اساس شرایط بیمار متفاوت باشد.
از لیزر پر توان در فیزیوتراپی برای رساندن انرژی بیشتر به بافتهای عمیقتر استفاده میشود. این نوع لیزر درمانی برای شرایط شدیدتر که نیاز به نفوذ عمیقتری به بافت است استفاده میشود. HILT اغلب برای درمان صدمات حاد، درد عمیق ماهیچهای یا مفصلی و شرایط التهابی شدیدتر استفاده میشود.
لیز درمانی در فیزیوتراپی برای درمان طیف وسیعی از بیماریهای اسکلتی عضلانی مناسب است. برخی از رایجترین شرایط عبارتند از:
فیزیوتراپی آرتروز میتواند به بهبود درد، سفتی و عملکرد اعضای درگیر با آرتروز کمک کند. یکی از روشهای درمان آرتروز با فیزیوتراپی که پتانسیل بلقوهای در درمان انواع آرتروز دارد، لیزرتراپی است. لیزر درمانی به کاهش درد و التهاب مرتبط با استئوآرتریت و آرتریت روماتوئید کمک میکند. لیزرتراپی آرتروز با بهبود عملکرد و تحرک مفاصل، به بیماران این امکان را میدهد تا به طور فعالتری در تمرینات فیزیوتراپی شرکت کنند.
شرایطی مانند تاندونیت آشیل، تاندونیت شانه و آرنج تنیس بازان به خوبی به لیزر درمانی پاسخ میدهند. لیزرتراپی روند بهبود تاندونهای ملتهب را تسریع میکند، درد را کاهش میدهد و باعث افزایش قدرت میشود.
لیزر درمانی میتواند به میزان قابل توجهی به بهبود آسیبهایی مانند رگ به رگ شدن و کشیدگی عضلات کمک کند. لیزرتراپی تورم و درد را کاهش میدهد و باعث ترمیم سریعتر بافت میشود.
کمردرد مزمن و گردن درد که اغلب به دلیل شرایطی مانند فتق دیسک یا اسپاسم عضلانی ایجاد میشود، میتواند به طور موثر با لیزر درمانی کنترل شود. لیزر درمانی کمر و گردن به کاهش تنش عضلانی و بهبود جریان خون در مناطق آسیب دیده کمک میکند.
لیزر درمانی با تحریک محل زخم، باعث ترمیم بافت و کاهش خطر عفونت میشود و به بهبود سریعتر و موثرتر زخم کمک میکند. لیزردرمانی زخم به ویژه برای درمان زخمهای بعد از جراحی و زخمهای دیابتی مفید است.
علاوه بر مواردی که در بالا اشاره شد، لیزرتراپی در درمان موارد زیر نیز کاربرد دارد:
لیزر درمانی در فیزیوتراپی فواید فراوانی دارد و میتواند به درمان انواع بیماریهای اسکلتی و عضلانی کمک کند. برخی از مهمترین مزایای لیزرتراپی در فیزیوتراپی شامل موارد زیر است:
لیزرتراپی در مدیریت دردهای حاد و مزمن بسیار موثر است. نحوه عملکرد لیزرتراپی در کاهش درد شامل افزایش گردش خون و تاثیر مستقیم بر سلولهای عصبی برای کاهش انتقال سیگنالهای درد است. علاوه بر این، ترشح اندورفین، مسکنهای طبیعی بدن، باعث تسکین بیشتر درد میشود. این رویکرد چند وجهی برای مدیریت درد میتواند به طور قابل توجهی کیفیت زندگی بیماران مبتلا به درد مزمن را بهبود بخشد.
لیزر درمانی باعث کاهش التهاب و تورم در بافتهای آسیبدیده میشود. این کار با افزایش سرعت تجزیه مواد التهابی و تسریع فرایند بهبود انجام میشود.
لیزر درمانی میتواند فرآیندهای بهبود طبیعی بدن را تسریع کند که منجر به بهبودی سریعتر آسیبها و شرایط مختلف میشود. با افزایش عملکرد سلولی و ترمیم بافت، بیماران اغلب بهبودهای سریعتری را در سطوح درد، التهاب و تحرک تجربه میکنند. این امر میتواند به ویژه برای ورزشکاران و افرادی که باید هر چه زودتر به فعالیتهای عادی خود بازگردند مفید باشد.
لیزر درمانی باعث افزایش جریان خون در ناحیه درمان میشود که میتواند به تغذیه بهتر بافتها و تسریع فرایند بهبود کمک کند.
لیزر درمانی با تحریک سلولها به بازسازی و ترمیم بافتهای آسیبدیده کمک میکند. این روش به ویژه در مواردی که بافتها دچار آسیب جدی شدهاند، مفید است.
لیزر درمانی میتواند به کاهش اسپاسم عضلانی و تنشهای ناشی از آسیب یا بیماری کمک کند، که منجر به افزایش راحتی بیمار میشود.
یکی از مهمترین مزایای لیزر درمانی غیرتهاجمی بودن آن است. بر خلاف روشهای جراحی، لیزر درمانی نیازی به برش یا تکنیکهای تهاجمی ندارد. این امر آن را به گزینهای جذاب برای بیمارانی تبدیل میکند که به دنبال تسکین درد و بهبودی بدون خطرات و زمان بهبودی مرتبط با جراحی هستند. رویکرد غیرتهاجمی همچنین احتمال عفونت و سایر عوارض را کاهش میدهد.
لیزر درمانی در فیزیوتراپی به عنوان یک روش غیرتهاجمی و موثر برای کاهش درد و التهاب و تسریع فرآیند بهبود شناخته میشود. با این حال، مانند هر روش درمانی دیگری، ممکن است عوارض جانبی داشته باشد. برخی از عوارض احتمالی لیزر درمانی عبارتند از:
درمانگر دستگاه لیزر را به آرامی بر روی ناحیه درمان حرکت میدهد تا پوشش یکنواخت را تضمین میکند. مدت زمان هر جلسه لیزرتراپی بسته به اندازه و شدت ناحیه تحت درمان معمولا بین ۵ تا ۲۰ دقیقه است.
اکثر بیماران در طول درمان احساس گرمای ملایم یا سوزن سوزن شدن دارند. این احساس معمولا خفیف است و نباید باعث ناراحتی شود. اگر هر گونه درد یا ناراحتی را تجربه کردید، بلافاصله به درمانگر اطلاع دهید.
بله، لیزرتراپی میتواند در درمان درد و مشکلات مربوط به دیسک کمر مفید باشد. لیزر درمانی دیسک کمر یک روش غیرتهاجمی برای کاهش التهاب، تسکین درد و تسریع فرآیند بهبود است.
انتخاب بین مگنت تراپی و لیزرتراپی برای درمان مشکلات مختلف بستگی به شرایط خاص بیمار، نوع، شدت بیماری و نظر تخصصی پزشک یا فیزیوتراپیست دارد. هر دو روش دارای مزایا و معایب خود هستند و در برخی موارد ممکن است یکی از آنها برای یک بیمار خاص مناسبتر باشد.
در لیزرتراپی کمتوان از انرژی کمتری (معمولا کمتر از ۵۰۰ میلیوات) استفاده میشود و کاربرد آن به طور عمده برای تسکین درد، کاهش التهاب و تسریع در بهبود بافتهای نرم است. قدرت و انرژی در لیزرتراپی پرتوان بالاتر (بیش از ۵۰۰ میلیوات) است و برای درمان عمیقتر و کارآمدتر دردهای مزمن، اسپاسمهای عضلانی و مشکلات شدیدتر استفاده میشود.
