«ساخت شمع ظرفی با وکس سویا»

زیرعنوان: «دماها، درصد اسانس، فیتیله، زمان جاافتادن (Cure) و عیب‌یابی»

در این متن، ساخت شمع ظرفی با وکس سویا را قدم‌به‌قدم پیش می‌بریم: دمای ذوب، دمای افزودن اسانس، دمای ریختن، درصد اسانس، انتخاب فیتیله و زمان جاافتادن شمع (Cure). در پایان هم تست سوختن شمع را درست انجام می‌دهیم تا نتیجه قابل‌اعتمادتر شود و اگر ایرادی دیدیم، دقیق بدانیم از کجا باید اصلاح کنیم.

۱) ابزار و وسایل مورد نیاز

برای شروع، ترازو دیجیتال، دماسنج آزمایشگاهی و یک ظرف بن‌ماری کافی است. اول فیتیله را دقیق وسطِ جار شیشه‌ایِ ضخیم می‌چسبانیم. بعد برای ذوب کردن وکس سویا، مقدار موردنیاز همان نوبت را داخل ظرف بن‌ماری (یک ظرف استیلِ دسته‌دار) می‌ریزیم و با حرارت ملایم، آرام ذوب می‌کنیم.

۲) دماهای کلیدی

اگر دماها را درست نگه داری، هم سطح شمع بهتر درمی‌آید، هم پخش بو قابل‌اعتمادتر می‌شود و هم ایرادهایی مثل سفیدک زدن روی وکس سویا و جدا شدن وکس سویا از دیواره ظرف کمتر می‌شوند.

تذکر: اعداد زیر نقطه شروع عملی هستند؛ تست کوچک همیشه لازم است.

- دمای ذوب وکس سویا: ۷۰ تا ۸۰ درجه

وکس باید کامل و یکنواخت ذوب شود. اگر پایین‌تر کار کنی، ممکن است تکه‌های نیمه‌ذوب باقی بماند و ترکیب یکدست نشود. اگر بی‌دلیل خیلی بالاتر ببری، فقط ریسک نوسان کیفیت را زیاد می‌کنی.

- دمای افزودن اسانس: ۶۰ تا ۶۵ درجه

اسانس را در این بازه اضافه می‌کنیم تا هم خوب با وکس ترکیب شود و هم کیفیت بو آسیب نبیند. بعد از اضافه‌کردن، حدود ۶۰ تا ۱۲۰ ثانیه آرام هم می‌زنیم تا کاملاً یکنواخت شود.

- دمای ریختن داخل ظرف: ۵۵ تا ۶۰ درجه

در این دما معمولاً ریختن تمیزتر انجام می‌شود و سطح بهتر می‌نشیند. مهم است وکس ذوب‌شده را آرام بریزی و ظرف را جابه‌جا نکنی تا فیتیله از مرکز خارج نشود.

۳) چند درصد اسانس بزنیم؟

در شمع ظرفی با وکس سویا، درصد اسانس را معمولاً بین ۶ تا ۸ درصد می‌گیرند؛ یعنی به ازای هر ۱۰۰ گرم وکس سویا، حدود ۶ تا ۸ گرم اسانس. برای شروع، بهتر است با یک عدد وسط (مثل ۷٪) جلو بروی و بعد با تست سوختن شمع، مقدار را دقیق‌تر تنظیم کنی.

۴) انتخاب فیتیله و تست سوختن

فیتیله اگر درست انتخاب نشود، نتیجه نهایی ضعیف می‌شود. معیار ساده این است که قطر دهانه ظرف را در نظر بگیری و یک فیتیله را به‌عنوان نقطه شروع انتخاب کنی؛ بعد با تست سوختن، سایز درست را پیدا کنی.

برای تست سوختن، بار اول شمع را حداقل ۲ تا ۳ ساعت روشن بگذار تا حوضچه ذوب شکل بگیرد. اگر بعد از این زمان، حوضچه به لبه‌های ظرف نمی‌رسد یا تونل وسط شمع می‌ماند، فیتیله کوچک است. اگر شعله خیلی بلند شد یا دود کرد، فیتیله بزرگ است. هدف این است که شمع تمیز و کنترل‌شده بسوزد.

۵) Cure + اولین روشن کردن

بعد از ریختن، شمع باید Cure شود. حداقل ۲۴ ساعت صبر کن؛ اگر ۴۸ ساعت صبر کنی معمولاً نتیجه بهتر می‌شود. قبل از روشن کردن، فیتیله را کوتاه کن (حدود نیم سانت). بار اول هم شمع را کوتاه روشن نکن؛ همان ۲ تا ۳ ساعت را رعایت کن تا تست سوختن معنی‌دار باشد.

۶) خطاهای رایج و راه‌حل سریع

- تونلینگ: معمولاً فیتیله کوچک است یا بار اول کم روشن شده. راه‌حل: کمی فیتیله را بزرگ‌تر کن و بار اول ۲ تا ۳ ساعت بسوزان.

- جدا شدن وکس سویا از دیواره ظرف: بیشتر به سرد شدن و شوک دما مربوط است. راه‌حل: ریختن را آرام انجام بده و شمع را در جای ثابت و بدون باد سرد کن.

- سفیدک زدن روی وکس سویا: در سویا رایج است و معمولاً به سرعت سرد شدن مربوط می‌شود. راه‌حل: دمای ریختن را خیلی بالا نبر و اجازه بده سرد شدن آرام باشد.

- فرو رفتگی روی سطح: به خاطر جمع شدن موم هنگام سرد شدن است. راه‌حل: سطح را با حرارت خیلی ملایم صاف کن.

۷) جمع‌بندی + مسیر بعدی

خلاصه مسیر این است: ابزار ساده ولی دقیق (ترازو و دماسنج)، دماهای درست (ذوب، افزودن اسانس، ریختن) و یک تست سوختن اصولی. اگر این سه را درست انجام بدهی، کیفیت شمع از همان سری اول چند پله بهتر می‌شود. قدم بعدی این است که سایز فیتیله را برای ظرف‌های مختلف دقیق‌تر کنی و عیب‌یابی را حرفه‌ای‌تر یاد بگیری.

لینک‌های پیشنهادی برای ادامه

راهنمای فیتیله و سایزبندی: https://www.candlescience.com/learning/wick-guide/

راهنمای رفع‌اشکال وکس سویا: https://www.candlescience.com/wax/soy-wax-trouble-shooting-guide/

۸) فرمول سریع محاسبه اسانس

وزن اسانس (گرم) = وزن وکس سویا (گرم) × درصد اسانس ÷ ۱۰۰

مثال: ۲۰۰ گرم وکس سویا با ۷٪ اسانس → ۱۴ گرم اسانس