دوره تولید محتوا (معرفی دوره های تولید محتوا) - (به‌روزرسانی ۲۰۲۶)

مقدمه‌ای درباره دوره تولید محتوا

برای مقدمه باید بگویم که تولید محتوا بخش‌های زیادی دارد و شما نمی‌توانید در تمام این بخش‌ها متخصص بشوید و به جز استارت‌آپ‌ها (که حقوق کمی هم می‌دهند) تمام تخصص‌ها را از شما نمی‌خواهید، اگر به قسمت استخدام هر یک از سایت‌های استخدامی سر بزنید مشاهده خواهید کرد که تقریباً تمام آگهی‌های استخدامی برای یک حوزه خاص محتوا مثلاً تولید محتوای متنی (بلاگر) یا استراتژیست محتوا استخدام است و کسی را برای تمام بخش‌های محتوا نمی‌خواهند.

پیشنهاد می کنم در دوره حضوری تولید محتوا شرکت کنید بنا به تجربه من و احتمال تجربه خودتان در این چندساله متوجه شده‌اید که دوره‌های مجازی کارایی کم تری دارند و دوره‌های حضوری به‌مراتب بازدهی بیشتری را خواهند داشت و چون شما در این حوزه تازه وارد شده‌اید توصیه می‌شود حداقل دوره اول را حضوری شرکت کنید.

کیفیت یک دوره به استاد آن بستگی دارد، پیشنهاد من این است که در مورد استاد دوره حتماً قبل از شرکت در دوره تحقیق کرده باشید، این جا اساتیدی که می‌شناسم را معرفی خواهم کرد.

شما اگر می‌خواهید وارد حوزه محتوا شوید باید اول بدانید که می‌خواهید در کدام حوزه متخصص شود برای همین شرکت در چند دوره تولید محتوا را توصیه نمی کنم اول در یک دوره بازاریابی محتوا شرکت کنید، چون باید متوجه شوید می خواهید در کدام حوزه محتوا فعالیت کنید و با فضای محتوا اشنا شده اید، بعد می توانید دوره های تخصصی با اساتید مجرب را پیدا کنید.

آموزش بخش زیادی از محتوا را می توانید در اینترنت پیدا کنید و مزیت دوره تنها این است که آموزش ها را یکجا در اختیار شما قرار می دهد، اگر زبانتان خوب است حتما دوره های رایگان بازاریابی محتوا HubSpot را شرکت کنید.

برای مشورت در مورد آموزش تولید محتوا عضو گروه تخصصی بازاریابان محتوایی شوید، همکاران این حوزه می توانند شما را راهنمایی کنند.

توصیه‌های اصلی برای شرکت در دوره تولید محتوا

به نظر من دوره‌های حضوری شرکت کنید، همان گونه که احتمالاً هم خودتان تجربه کردید آموزش‌های مجازی کارایی کمتری از آموزش حضوری دارند، به‌خصوص شما که تازه در این حوزه می‌خواهید وارد شوید سؤالات زیادی از استاد دارید و پرسیدن آن‌ها در دوره‌های مجازی سخت است، شرکت دوره‌های حضوری تولید محتوا را توصیه می‌کنم

نظر دانشجویان قبلی را در مورد دوره تولید محتوایی که می‌خواهید شرکت کنید سؤال کنید، معلوم نیست آن دوره واقعاً به درد شما بخورد اگر از کسی که در آن دوره شرکت کرده باشد سؤال کنید بهتر از هر کس می‌تواند شما را راهنمایی کند

شاید مهم‌ترین شاخص برای انتخاب یک دوره تولید محتوا مدرس آن باشد و کیفیت دوره به مدرس آن خیلی بستگی دارد

مدرسین را که در حوزه محتوا می‌شناسم به شرح ریز هستند:

اساتید حوزه کپی رایتینگ:

1- یوسف فراهانی (مدیر بازاریابی محتوا علی‌بابا)

2- فرشید شهیدی (کپی رایتر)

3- حسین وحدانی (استراتژیست محتوا)

4- سجاد بهجتی (استراتژیست محتوا)

اساتید بازاریابی محتوایی و استراتژی محتوا:

1- پارسا کاکویی (کپی‌رایتر سابق کانون ایران نوین)

2- مونا دژبان (مدیر سابق تولید محتوای دیجی‌کالا)(توصیه می شود)

3- حامی غفاری (مدیر بازاریابی وب۲۴)

4- نیما شفیع زاده (استراتژیست محتوا)

5- شاهین کلانتری (مدیر مدرسه نویسندگی)

6- یاور مشیری فر (استراتژیست محتوا)

کیفیت اساتید مراکز آموزشی مثل اینورس، رهنما کالج، دوره تولید محتوا هزاردستان یا آکادمی مارکتینگ دهبان خوب هستند.

این نکته را توجه کنید سطح دوره‌های آقای بهجتی متوسط به بالاست و کمی گران است، در صورتی در دوره‌های آموزشی ایشان شرکت کنید که یا حداقل در یک دوره مقدماتی شرکت کرده باشید یا حداقل چند سال است در این حوزه فعال هستید، دوره کپی رایتینگ مونا دژبان که در مکتب خانه است می تواند دوره مقدماتی مفیدی باشد.

دوره آموزش ویراستیاری

یه تجربه کلی آدم ها با دوره آموزشی ویراستیار نمی شوند، ویراستیارهای موفق افرادی اند که دست به قلم هستند و آموزش های ویراستیاری یک حداقل هایی را به شما یاد می دهد ولی در طول زمان مهارت ویراستیاری را به دست می آورید، بعضی از مراکز آموزش ویراستیاری که می شناسم شامل دوره ویراستاران و متنوک هستش.

مسیر تبدیل شدن به متخصص محتوای متنی

مرحله اول: ساختن پایه‌ی درست

قبل از هر چیزی باید بفهمی «نوشتن حرفه‌ای» با نوشتن معمولی فرق دارد.

• درک نقش محتوا در کسب‌وکار
  یاد بگیر محتوا فقط متن زیبا نیست؛ ابزاری است برای جذب، متقاعدسازی و تبدیل مخاطب.

• تسلط بر اصول نوشتن
  تیترنویسی، پاراگراف‌بندی، وضوح پیام، ساده‌نویسی و جلوگیری از زیاده‌گویی.
  تمرین: بازنویسی مقاله‌های خوب فارسی و خارجی.

• مطالعه هدفمند
  بلاگ‌های معتبر، صفحه‌های فرود، ایمیل‌های فروش و مقالاتی که نتیجه داده‌اند، نه صرفاً متن‌های خوشگل.

مرحله دوم: تمرین مداوم و نوشتن واقعی

در این مرحله باید زیاد بنویسی؛ حتی اگر منتشر نشود.

• نوشتن روزانه یا هفتگی
  مقاله وبلاگی، کپشن، توضیح محصول یا ایمیل. مهم نیست کجا؛ مهم نوشتن است.

• بازنویسی حرفه‌ای
  یک متن معمولی را بردار و آن را کوتاه‌تر، شفاف‌تر و متقاعدکننده‌تر کن.

• دریافت بازخورد
  از مدیر محتوا، دوستان فعال در این حوزه یا حتی مخاطبان واقعی نظر بگیر.

مرحله سوم: آشنایی با سئو و ساختار محتوا

متخصص محتوای متنی بدون سئو، ناقص است.

• درک سئو محتوایی
  تحقیق کلمه کلیدی، نیت جستجو، ساختار مقاله و لینک‌سازی داخلی.

• نوشتن برای کاربر + گوگل
  نه قربانی کردن متن برای سئو، نه نادیده گرفتن آن.

• کار با ابزارها
  سرچ کنسول، گوگل آنالیتیکس، ابزارهای تحقیق کلمه کلیدی.

مرحله چهارم: تخصص‌گرایی و انتخاب مسیر

در اینجا باید تصمیم بگیری دقیقاً چه نوع نویسنده‌ای هستی.

• انتخاب حوزه تخصصی
  مثال: محتوا آموزشی، محتوای سئومحور، کپی‌رایتینگ، محتوای برندینگ یا B2B.

• شناخت لحن و برند
  یاد بگیر برای هر برند چطور بنویسی، نه با یک صدای ثابت برای همه.

• ساخت نمونه‌کار جدی
  حتی اگر پروژه واقعی نداری، پروژه فرضی بساز ولی حرفه‌ای.

مرحله پنجم: ورود حرفه‌ای به بازار

نوشتن خوب کافی نیست؛ باید دیده شوی.

• فعالیت در لینکدین یا وبلاگ شخصی
  تحلیل محتوا، تجربه‌ها و حتی اشتباهاتت را بنویس.

• همکاری با تیم‌ها و پروژه‌ها
  فریلنسری، همکاری پاره‌وقت یا کارآموزی هدفمند.

• یادگیری مذاکره و قیمت‌گذاری
  متخصص محتوا باید ارزش کارش را بداند.

مرحله ششم: ارتقا به سطح متخصص

اینجا جایی است که از «نویسنده» به «استراتژیست متن» تبدیل می‌شوی.

• تحلیل عملکرد محتوا
  بفهم کدام متن فروخته، کدام نه و چرا.

• طراحی استراتژی محتوای متنی
  تقویم، پیام اصلی، مسیر تبدیل کاربر.

• کار با هوش مصنوعی به‌عنوان دستیار
  نه برای جایگزینی فکر، بلکه برای سرعت و ایده‌پردازی.

هوش مصنوعی در تولید محتوا | راهنمای کاربردی برای ۲۰۲۶

تا همین چند سال پیش، استفاده از هوش مصنوعی در تولید محتوا بیشتر شبیه یک مزیت خاص یا ابزار لوکس بود؛ چیزی که فقط تیم‌های بزرگ به آن دسترسی داشتند. اما امروز شرایط کاملاً فرق کرده است.
حالا AI به یکی از اصلی‌ترین ابزارهای هر تولیدکننده محتوا تبدیل شده؛ نه برای جایگزین کردن انسان، بلکه برای قدرتمندتر کردن او.

واقعیت این است که هوش مصنوعی قرار نیست شغل شما را بگیرد؛ اما ممکن است جای کسانی را بگیرد که یاد نگرفته‌اند چطور از آن استفاده کنند.

در ادامه، یک نقشه راه عملی برای استفاده از هوش مصنوعی در تولید محتوا را مرور می‌کنیم؛ مسیری که از متن شروع می‌شود و تا سئو ادامه دارد.

۱. تولید محتوای متنی و تدوین استراتژی

اگر هنوز برای شروع نوشتن، ساعت‌ها به صفحه سفید خیره می‌شوید، وقتش رسیده روش کارتان را عوض کنید. ابزارهای هوش مصنوعی می‌توانند مرحله سخت شروع را از دوش شما بردارند؛ بدون اینکه خلاقیت‌تان را قربانی کنند.

• ChatGPT و Claude
  انتخاب‌های عالی برای ایده‌پردازی، ساخت تقویم محتوایی، نوشتن پیش‌نویس مقاله و حتی طراحی سناریو. اگر درست هدایت شوند، خروجی آن‌ها بسیار نزدیک به لحن انسانی خواهد بود.

• Jasper و Copy.ai
  این ابزارها بیشتر روی کپی‌رایتینگ تمرکز دارند؛ از متن تبلیغاتی گرفته تا کپشن شبکه‌های اجتماعی، آن هم بر اساس لحن برند شما.

• Perplexity
  اگر تحقیق محتوا برایتان مهم است، این ابزار مثل یک موتور جستجوی هوشمند عمل می‌کند و سریع‌تر از گوگل شما را به منابع معتبر می‌رساند.

۲. تولید محتوای تصویری و گرافیکی

لازم نیست حتماً گرافیست باشید تا محتوای بصری حرفه‌ای تولید کنید. هوش مصنوعی این فاصله را تا حد زیادی کم کرده است.

• Midjourney
  یکی از قدرتمندترین ابزارها برای ساخت تصاویر هنری و فوق‌واقع‌گرایانه. مخصوصاً برای برندهایی که به تصویر خاص و متفاوت نیاز دارند.

• Canva Magic Studio
  اگر با کانوا کار می‌کنید، این بخش عملاً یک جعبه ابزار هوشمند است: حذف پس‌زمینه، تغییر سایز خودکار، تبدیل متن به طرح گرافیکی و خیلی امکانات دیگر.

• Adobe Firefly
  مناسب کسانی که با فتوشاپ آشنا هستند. با چند دستور متنی ساده می‌توانید عناصر جدید به تصویر اضافه کنید یا بخش‌هایی از آن را تغییر دهید.

۳. ویدیو و صدا؛ سریع‌تر از همیشه

تولید ویدیو زمانی یکی از پرهزینه‌ترین و زمان‌برترین بخش‌های محتوا بود. امروز اما، بسیاری از این مراحل با کمک AI ساده‌تر شده‌اند.

• Runway و Pika
  ابزارهای پیشرو در تبدیل متن به ویدیوهای کوتاه و قابل استفاده برای شبکه‌های اجتماعی.

• Opus Clip
  گزینه‌ای فوق‌العاده برای ادمین‌ها و تولیدکنندگان ویدیو. یک ویدیوی بلند را دریافت می‌کند و چندین کلیپ کوتاه مناسب ریلز و شورتس تحویل می‌دهد.

• ElevenLabs
  برای ساخت ویس‌اور طبیعی و حرفه‌ای. کیفیت صدا بسیار بالاست و پشتیبانی از زبان فارسی هم آن را کاربردی‌تر کرده است.

۴. سئو و بهینه‌سازی محتوا

حتی بهترین محتوا هم بدون سئو دیده نمی‌شود. اینجاست که ابزارهای هوش مصنوعی نقش مکمل جدی پیدا می‌کنند.

• Surfer SEO و NeuronWriter
  این ابزارها کمک می‌کنند بفهمید چه کلمات کلیدی‌ای، با چه تراکمی و در چه ساختاری شانس شما را برای رسیدن به صفحه اول گوگل بیشتر می‌کنند.

محتوای اصلی دوره های تولید محتوا (تمرکز روی متنی)
استراتژی و اصول تولید محتوا

• شناخت پرسونای مخاطب

• تعیین هدف محتوا (آگاهی، تعامل، فروش)

• تقویم محتوایی

• قیف محتوا

• انتخاب پلتفرم مناسب (اینستاگرام، سایت، لینکدین و …)

تولید محتوای متنی و کپی‌رایتینگ

• نوشتن کپشن‌های جذاب

• تیترنویسی حرفه‌ای

• CTA (دعوت به اقدام)

• Storytelling

• نوشتن برای فروش (Sales Copy)

• روانشناسی مخاطب در متن

تولید محتوای سئو شده

• تحقیق کلمات کلیدی

• نوشتن مقاله بلاگی حرفه‌ای

• ساختار محتوا (H1, H2, H3)

• On-page SEO

• نوشتن محتوا برای گوگل + کاربر

دوره های آموزش رایگان تولید محتوا

1- دوره استراتژی بازاریابی محتوا Coursera و دوره کپی رایت Coursera

یک دوره جامع بازاریابی محتوا 19 ساعته است، در صورتی که گواهی Coursera را نخواهید می توانید در دوره رایگان شرکت کنید، در این دوره مفاهیم تولید محتوا، استراتژی های تولید محتوا، سفر مشتری و انواع تولید محتوا برای آن و مدیریت تولید محتوا را آموزش می دهد.

دوره کپی رایت برای افرادی مناسب هستند که می‌خواهند نوشتن خود را از سطح معمولی به سطح حرفه‌ای ارتقا دهند و در حوزه‌هایی مثل تبلیغات، تولید محتوای برند، وب‌سایت و شبکه‌های اجتماعی عملکرد بهتری داشته باشند.

2- دوره بازاریابی محتوا و کپی رایت HubSpot (توصیه می شود)

HubSpot Academy یک پلتفرم آموزشی رایگان و بسیار معتبر در حوزه بازاریابی دیجیتال، تولید محتوا و کپی‌رایتینگ است که دوره‌های آن به‌صورت ساختارمند، کاربردی و به‌روز ارائه می‌شوند. این آکادمی موضوعاتی مانند Content Strategy، Copywriting، Content Marketing، SEO، Email Marketing و نوشتن برای تبدیل (Conversion) را پوشش می‌دهد و برای افراد مبتدی تا سطح متوسط کاملاً مناسب است. یکی از مزیت‌های مهم HubSpot Academy ارائه گواهینامه رایگان پس از اتمام دوره‌هاست که می‌تواند برای رزومه و فریلنسری بسیار مفید باشد.

3-دوره ارتقاء کسب وکار با کمک محتوا Google

یک دوره 3 ساعته از مجموعه دوره های دیجیتال مارکتینگ گوگل است ولی گواهی به آن تعلق نمی گیرد، در مورد محتوا به خصوص محتوای شبکه های اجتماعی و محتوای ویدئویی آموزش هایی باکیفیتی وجود دارد.

4- دوره بازاریابی محتوا Semrush

یک دوره تولید محتوا 3 ساعته از سایت Semrush است که بر روی بهینه سازی و آنالیز محتوا، ایده محتوا، انتشار محتوا و مدیریت محتوا تمرکز دارد. در ای دوره می توانید گواهی Semrush را هم اخذ کنید.

5- دوره کپی رایت Copyblogger

محتوای دوره به‌صورت متنی ارائه می‌شود و موضوعاتی مثل تیترنویسی حرفه‌ای، Storytelling، شناخت مخاطب، نوشتن برای اعتمادسازی و تبدیل (Conversion) را پوشش می‌دهد.

6- دوره کپی رایت Neville Medhora

مجموعه‌ای کاملاً عملی و پروژه‌محور برای یادگیری کپی‌رایتینگ فروش‌محور است که بیشتر روی کاربرد واقعی در بازار تمرکز دارد. این آموزش‌ها شامل نوشتن لندینگ پیج، کپی تبلیغاتی، ایمیل مارکتینگ و تکنیک‌های افزایش فروش با متن هستند و معمولاً با مثال‌های واقعی و ساده توضیح داده می‌شوند.

سایت های تولید محتوا

1- سایت HubSpot

شاید مهم‌ترین مجموعه دوره‌های آموزشی در حوزه تولید محتوا دوره‌های هاب اسپات است، کسی که در دوره‌های آکادمی هاب اسپات شرکت کرده باشد بخش قابل‌توجهی از علم تولید محتوا را خواهد داشت، همچین بلاگ آن مرجع کاملی برای مباحث محتواست.

2- سایت contentmarketinginstitute (توصیه می شود)

این سایت محتوای تقریباً جامعی از تولید محتوا و بازاریابی محتوا ارائه می‌کند، اگر مقالات این سایت را مطالعه کنید تقریباً می‌توان گفت که در حوزه محتوا به متخصص تبدیل خواهید شد.

3- سایت content-science

یک سایت که به محتوا نگاهی علمی و تئوی دارد و می توانید و مقالات خوبی در حوزه محتوا می توانید در آن پیدا کنید.

4- سایت contently

این سایت محتوا های جامعی از برندینگ تا سئو و بازاریابی محتوا را پوشش می دهد، مقالات هفتگی آن در مورد ترندهای جدید بازاریابی محتوا جالب است.

5- سایت rockcontent

این سایت هم یک سایت بازاریابی محتواست که مقالات خوبی در مورد محتوا می گذارد

6- سایت Copyblogger

سایت درحوزه بازاریابی محتواست که مقالات جالبی در مورد کپی رایت، تبلیغات محتوایی و تبلیغ نویسی دارد.

7- سایت Copyhackers

جامع ترین سایت برای مقالات حوزه کپی رایت است، در صورت مطالعه جامع این سایت به روزترین مباحث این حوزه مسلط می شوید.

8- دیگر سایت ها

سایت MOZ، CMO،BUZZSUMO هم مقالات مناسبی در مورد محتوا دارند که شما می توانید آن ها را مطالعه کنید.

به صورت خلاصه اگر دوره های آنلاین هاب سپات را شرکت کنید و مقالات contentmarketinginstitute را مطالعه کنید به یک متخصص درجه یک محتوا تبدیل خواهید شد.

پادکست‌های پیشنهادی برای تولید محتوا و بازاریابی (به‌روزرسانی ۲۰۲۶)

اگر جزو آن دسته از آدم‌هایی هستید که ترجیح می‌دهند یادگیری را لابه‌لای رانندگی، پیاده‌روی یا حتی کارهای روزمره جلو ببرند، پادکست‌ها انتخاب منطقی‌تری نسبت به مقاله‌خوانی هستند.
واقعیت این است که در سال ۲۰۲۶، فضای تولید محتوا دیگر فقط درباره «نوشتن خوب» نیست. بحث اصلی، فهم رفتار مخاطب، کار کردن کنار هوش مصنوعی و حفظ عنصر انسانی در محتواست.

در ادامه، لیستی از پادکست‌هایی را می‌بینید که همچنان شنیدنشـان ارزش وقت گذاشتن دارد.

پادکست‌های استراتژیک و مرجع (پیشنهاد ویژه)

The Content Inc. Podcast – Joe Pulizzi
جو پولیزی هنوز هم یکی از قابل‌اعتمادترین صداها در دنیای بازاریابی محتواست. تمرکز اپیزودهای جدید او بیشتر روی مدل‌های درآمدی محتواگران، ساخت رسانه شخصی و کاهش وابستگی به الگوریتم‌هاست.
اگر به فکر ساختن یک مسیر پایدار از محتوا هستید، این پادکست انتخاب امنی است.

The Content Strategy Podcast – Kristina Halvorson
کریستینا هالورسون در اپیزودهای جدید، بیشتر از قبل روی «استراتژی محتوا در عصر اشباع» حرف می‌زند. اینکه وقتی AI همه‌چیز تولید می‌کند، نقش انسان دقیقاً کجاست و چطور می‌شود هنوز ارزش واقعی خلق کرد.

پادکست‌های تخصصی سئو و داده

Search Engine Journal Show
این پادکست حالا بیشتر شبیه یک تحلیل هفتگی از آینده جستجوست تا آموزش سئوی کلاسیک. تمرکز اصلی آن روی تغییرات موتورهای جستجو، SGE و تأثیر جستجوی مبتنی بر هوش مصنوعی بر محتواست.

Marketing Over Coffee
کریستوفر پن و جان وال هنوز هم همان گفت‌وگوی دوستانه معروف را دارند، اما موضوعات تغییر کرده. این روزها بحث‌ها بیشتر حول داده، تحلیل رفتار کاربر و استفاده عملی از مدل‌های زبانی در بازاریابی می‌چرخد.

پادکست‌های کپی‌رایتینگ و داستان‌سرایی

Copyblogger FM
این پادکست همچنان یکی از مراجع اصلی کپی‌رایتینگ است، اما نگاهش به نوشتن عمیق‌تر شده. تمرکز جدید روی متونی است که صرفاً «درست» نیستند، بلکه حس ایجاد می‌کنند؛ چیزی که هنوز AI در آن ضعف دارد.

The Storytelling Edge
تیم Contently در این پادکست روی داستان‌سرایی به‌عنوان ابزار تمایز تمرکز دارد. اینکه چطور می‌شود وسط حجم بالای محتوای ماشینی، روایتی ساخت که واقعی و قابل لمس باشد.

پادکست‌های نوظهور و ترند ۲۰۲۶ (مهم)

AI Marketing Podcast
اگر می‌خواهید بدانید چطور از هوش مصنوعی به‌عنوان ابزار استفاده کنید، نه جایگزین فکر، این پادکست به‌دردتان می‌خورد. بحث پرامپت‌نویسی، اتوماسیون محتوا و ترکیب AI با خلاقیت انسانی از محورهای اصلی آن است.

The Creator Economy Next
تمرکز این پادکست روی تولیدکنندگانی است که می‌خواهند بدون وابستگی مستقیم به تبلیغات، از طریق محتوا درآمد داشته باشند؛ از برند شخصی گرفته تا مدل‌های اشتراک و جامعه‌محور.

چند پادکست پیشنهادی دیگر (کوتاه و کاربردی)

• Social Media Marketing Podcast
  منبع خوب برای درک تغییرات الگوریتم اینستاگرام، تیک‌تاک و لینکدین در سال ۲۰۲۶.

• Everybody Writes – Ann Handley
  اگر حس می‌کنید لحن محتوایتان بیش از حد رسمی یا خشک شده، شنیدن این پادکست کمک می‌کند دوباره به نوشتن انسانی برگردید.

• Perpetual Traffic
  مناسب کسانی که می‌خواهند محتوای ارگانیک را با تبلیغات پولی ترکیب کنند و فقط به یک کانال وابسته نباشند.

اجزاء یک تیم تولید محتوا

استراتژیست محتوا: مشاور مدیر بازاریابی است، سند استراتژی محتوا را با کمک مدیرمارکتینگ، مدیر فروش و مدیر محتوا می‌نویسد، لحن محتوا و اهداف بازاریابی محتوا را تعیین می کند و بر عملکرد تیم محتوا در تولید و انتشار محتوا نظارت می‌کند.استراتژیست محتوا معمولاً افرادی هستند که مدتی مدیر محتوا چندین مجموعه بوده باشند و تجربه چندین کسب‌وکار را داشته باشند، معمول استراتژیست های محتوا یک تجربه مارکتینگ دارند.

مهارت‌ها: تسلط به بازاریابی به خصوص دیجیتال مارکتینگ،تسلط به تبلیغات و بازاریابی محتوا، تسلط به تدوین سند محتوا، تسلط به نگارش زبان فارسی، تسلط به مفاهیم برند، دانش سئو، تسلط به سیستم مدیریت محتوا

مدیر ارشد محتوا: فردی است که بر عملکرد تمام تیم های محتوا نظارت می کند(معمولا برای شرکت های بزرگ است که چند تیم محتوا برای هر یک از کانال های محتوای خود دارند)، اهداف و میشن های محتوایی را تعیین می کند و فردی است که رابط بین استراتیست محتوا و مدیریت شرکت است.

مهارت ها: تسلط به بازاریابی به خصوص دیجیتال مارکتینگ،تسلط به تبلیغات و بازاریابی محتوا، تسلط به نگارش زبان فارسی، تسلط به مفاهیم برند، دانش سئو، تسلط به سیستم مدیریت محتوا، تسلط به کپی رایت

مدیر محتوا: فردی است که چندین سال به‌عنوان کارشناس محتوا فعالیت کرده و می‌توانید مسئولیت تیم محتوا و هماهنگی‌های تیم، به‌خصوص واحد سئو و دیگر واحدهای بازاریابی را انجام دهد، مدیر محتوا مسئول تقویم محتوا است و برعملکرد آن نظارت می کند، معمولا مدیر محتوا کار کپی رایتر و UX رایتر را هم انجام می دهد.

مهارت‌ها: تسلط به نگارش زبان فارسی، تسلط به بازاریابی محتوا، دانش سئو، تسلط به سیستم مدیریت محتوا، آشنایی با کپی‌رایت

کارشناس محتوا (بلاگر): نویسنده محتواست، اولین شغلی است که معمولاً افراد در حوزه محتوا شروع می‌کنند، آن‌ها بر اساس تقویم محتوا، محتوا را می‌نویسند و ویرایش می‌کنند.

مهارت‌ها: تسلط به نگارش زبان فارسی، دانش سئو، تسلط به سیستم مدیریت محتوا، آشنایی با کپی‌رایت، آشنایی با بازاریابی محتوا

کارشناس شبکه‌های اجتماعی: کارشناس شبکه‌های اجتماعی در واقع مدیر محتوای شبکه اجتماعی است. (مگر این که شرکت خیلی بزرگ باشد و چندین کارشناس شبکه اجتماعی داشته باشند) وی نگارش محتوا، سفارش محتوا به گرافیست، انتشار محتوا، برگزاری کمپین و ارتباط با اینفلوئنسرها را انجام می‌دهد.

مهارت‌ها: تسلط به نگارش زبان فارسی، تسلط بر ابزارهای شبکه اجتماعی، خلاقیت، آشنا با مفاهیم برند، آشنا با مفاهیم بازاریابی محتوا

کارشناس محتوای گرافیکی (و ویدئویی): تولید محتوای گرافیکی و ویدئویی را به سفارش کارشناس محتوا انجام می‌دهند.

مهارت‌ها: تسلط بر نرم‌افزارهای گرافیکی (تمام آن را می‌توانید در یوتیوب با بهترین کیفیت یاد بگیرید) و تسلط بر هویت بصری برندبوک.

کپی رایتر: کسی که اسلوگان ها و تیترهای تبلیغاتی را می نویسید، معدود شرکت هایی در ایران کپی رایتر دارند و معمولا مدیرمحتوا هم زمان کار کپی رایتر را هم انجام می دهد.

مهارت ها: تسلط به زبان فارسی، تسلط به کپی رایتینگ، تسلط به تبلیغات و مفاهیم بازاریابی، آشنایی با بازاریابی دیجیتال

موقعیت های دیگری مثل مسئول تولید محتوا، مسئول محتوای مشتریان یا PR(روابط عمومی) موقعیت های شغلی هستند که کمتر شرکتی در ایران چنین جایگاهی را تعریف کرده است.

مسیر تبدیل شدن به استراتژیست محتوا، مدیر محتوا و مدیر ارشد محتوا

دوره های پیشنهادی: دوره دیجیتال مارکتینگ، دوره سئو، دوره بازاریابی محتوا، دوره برند، دوره نویسندگی، دوره کپی رایت، دوره شبکه اجتماعی

مسیر تبدیل شدن به کارشناس محتوا

دوره های پیشنهادی: دوره سئو، دوره بازاریابی محتوا، دوره نویسندگی

سرفصل‌های ضروری یک دوره جامع بازاریابی محتوا (به‌روزرسانی ۲۰۲۶)

۱. پایه‌های بازاریابی محتوا و تفکر استراتژیک

در این بخش، نگاه شرکت‌کننده از «صرفاً تولید محتوا» به «تفکر محتوایی» تغییر می‌کند.

• مفاهیم پایه و ذهنیت درست
  بررسی تفاوت واقعی بین تولید محتوا، بازاریابی محتوا و برندینگ محتوایی؛ اینکه محتوا دقیقاً چه نقشی در رشد کسب‌وکار دارد.

• تحلیل استراتژیک بازار و رقبا
  آشنایی عملی با مدل‌های SWOT و SOSTAC و استفاده ترکیبی از آن‌ها در کنار تحلیل رقبا برای پیدا کردن فرصت‌ها و شکاف‌های بازار.

• تدوین سند استراتژی محتوا
  آموزش گام‌به‌گام نوشتن یک Content Playbook کاربردی که مسیر تولید، انتشار و ارزیابی محتوا را شفاف می‌کند.

۲. شناخت مخاطب و طراحی پیام

بدون شناخت دقیق مخاطب، حتی بهترین محتوا هم دیده نمی‌شود.

• پرسونا و روان‌شناسی مخاطب
  طراحی پرسونای واقعی بر اساس داده، رفتار کاربر و نیازهای پنهان، نه حدس و گمان.

• زبان و لحن برند (Voice & Tone)
  ساخت یک راهنمای سبک نوشتاری برای حفظ یکپارچگی لحن در سایت، شبکه‌های اجتماعی و کمپین‌ها.

• سفر مشتری در مدل‌های جدید فروش
  بررسی مسیر تصمیم‌گیری مخاطب فراتر از قیف سنتی و آشنایی با مدل Flywheel و نقاط تماس مؤثر در سال ۲۰۲۶.

۳. معماری محتوا و ساختاردهی حرفه‌ای

این بخش به نظم دادن به محتوا و جلوگیری از تولید پراکنده می‌پردازد.

• مدل پیلار و کلاستر (Topic Clusters)
  طراحی ساختار خوشه‌ای محتوا برای تسلط موضوعی و بهبود جایگاه در نتایج جستجو.

• چرخه عمر محتوا
  از ایده‌پردازی و پیام اصلی گرفته تا تولید، انتشار، بازنشر و به‌روزرسانی محتوا.

۴. بخش‌های حیاتی و به‌روز شده (ویژه ۲۰۲۶)

• تولید محتوا با کمک هوش مصنوعی (AI-Augmented Content)
  یادگیری استفاده درست از ابزارهای هوش مصنوعی برای افزایش سرعت و بهره‌وری، بدون از بین بردن کیفیت و لحن انسانی.

• استراتژی توزیع و بازنشر محتوا
  درک این واقعیت که تولید محتوا تنها بخشی از مسیر است و بخش مهم‌تر، رساندن آن به مخاطب از کانال‌های درست است.

• محتوای ویدئویی کوتاه و تعاملی
  طراحی استراتژی برای ریلز، یوتیوب شورتس و فرمت‌های کوتاه که بیشترین تعامل را ایجاد می‌کنند.

۵. تحلیل، بهینه‌سازی و سنجش بازدهی محتوا

محتوایی که اندازه‌گیری نشود، قابل بهبود هم نیست.

• شاخص‌های کلیدی عملکرد (KPIs)
  فراتر رفتن از لایک و بازدید و تمرکز بر نرخ تبدیل، تعامل و وفاداری مخاطب.

• ممیزی و ارزیابی محتوا (Content Audit)
  شناسایی محتواهای کم‌اثر یا قدیمی و تصمیم‌گیری برای به‌روزرسانی، ادغام یا حذف آن‌ها.

• تست و بهینه‌سازی محتوا (A/B Testing)
  بررسی عناوین، فرمت‌ها و زاویه‌های مختلف محتوا برای رسیدن به بهترین عملکرد ممکن.

معرفی کتاب های حوزه تولید محتوا و کپی رایت

حوزه بازاریابی محتوا

1- کتاب بازاریابی محتوای حماسی اثر جو پولیزی

2- کتاب بازاریابی پرمحتوا اثر جو پولیتزی

3- کتاب ماشین محتوا اثر دن نوریس

4- کتاب بازاریابی محتوایی کاربردی اثر علی شه شناس و مهرداد شه شناس

5- کتاب بازاریابی محتوایی کسب مشتریان بیشتر با بازاریابی کمتر اثر جوپلیتسی

6- کتاب راهنمای تولید محتوا برای فریلنسرها اثر مریدو کولاررلف

7- کتاب برنامه محتوایی یک ساعته اثر میرا کتهند

8- کتاب استراتژی محتوا برای وب اثر کریستینا هالورسون و ملیسا ریچ

کپی رایت و تبلیغ نویسی

1- کتاب کپی رایتینگ اثر مارک شاو

2- کتاب متن نویسی تجاری اثر رابرت اشتون

3- کتاب ۱۰۰۱ راهکار تبلیغاتی اثر لوک دوپونت

4- کتاب ادبیات تبلیغ - رابرت دابليو. بلای

5- کتاب ایروبیک خلاقیت اثر آرپان یاگنیک

6- کتاب رازهای تبلیغات اثر دیوید اگیلوی

7- اعتراف‌های یک تبلیغاتچی اثر دیوید اُگیلوی

8- کتاب شعار برند شیپور جنگ اثر لورا ریس

9- کتاب تبلیغات تجاری ، اصول و شیوه های عمل نویسنده ویلیام ولز

10- کتاب مبانی خلاقیت در تبلیغات ماریو پریکن

11- کتاب مدیریت تبلیغات اثر دکتر کیماسی

12-کتاب آسیب شناسی تبلیغات در ایران اثر دکتر محمود محمدیان

13- کتاب روانشناسی تبلیغات تجاری اثر ماکس ساترلند

14- کتاب یک روش برای خلق هزاران ایده اثر آقای جیمزوب یانگ

15- کتاب طراحی کمپین تبلیغاتی اثر جیم اوری

نویسندگی و تولید محتوا

1- کتاب همه نویسنده ایم اثر آن هندلی

2- کتاب خرید کتاب نوشتن خلاق اثر گابریله ال.ریکو

3- کتاب سازمان محتوا مدار اثر جو پولیزی

4- کتاب آن ها می پرسند شما پاسخ دهید اثر مارکوس شریدن

5- کتاب سواد روایت - اچ. پورتر ابوت

6- کتاب بهترین قصه‌گو برنده است اثر آنت سیمونز

حوزه بازاریابی

1- کتاب نسل سوم بازاریابی اثر فیلیپ کاتلر

2- کتاب نسل چهارم بازاریابی اثر فیلیپ کاتلر

3- کتاب طرح بازاریابی کسب‌وکارهای کوچک اثر آلن دیب

4- کتاب ایده عالی مستدام اثر چیپ هیث و دن هیث

کانال های تلگرامی در حوزه تولید محتوا

1- کانتنت تایم (Content Time)

کانال سجاد بهجتی است که محتواهایی در مورد تولید محتوا، بازاریابی محتوا، استراتژی محتوا، کپی رایت و... قرار می دهد.

2- محتواتراپی

کانال علی پوربافرانی است که در حوزه محتوا مطالب تخصصی را قرار می دهد.

3- باشگاه محتوا

کانال تلگرامی مرکز باشگاه محتواست، که در آن آموزش های محتوایی را قرار می دهند.

خلاصه ای از مباحث یک دوره تولید محتوا

1- آشنایی با مفاهیم محتوا

محتوا چیست؟(content definition)

محتوا اطلاعات، ایده ها یا پیام هایی است که در یکی از فرم های متنی، تصویر و ویدئویی به مخاطب ارائه می شود.

مفهموم محتوا خیلی عام استفاده می شود مثلا صدای آژیر خطر یک محتوای صوتی است که پیام خطر را منتقل می کند یا علامت های رانندگی محتواهای تصویری هستند که در مورد شرایط رانندگی تذکر می دهند، پس مفهوم محتوا بسیار عام است ولی زمانی که در حوزه مارکتینگ می خواهیم در مورد محتوا صحبت کنیم منظور محتواهای تبلیغاتی و مارکتینگ مثل یک بیلبورد یا تبایغ تلویزیونی یا پست اینستاگرام است.

بازار چیست؟(market definition)

محل داد و ستد، جایی که مشتری و فروشنده تبادلی را انجام می دهند.

بازاریابی چیست؟(marketing definition)

marketing' as a process which is used to regulate which products or services may be of interest to customers. Marketing is also responsible for determining the strategy to use in sales, communications as well as business development.

Philip Kotler

بازاریابی یک پروسه است که در آن تعیین می کنید کدام محصول یا خدمت را مشتری می پسندد و استراتژی های فروش، ارتباطات و توسعه کسب وکار است.

بازاریابی دیجیتال یا دیجیتال مارکتینگ چیست؟(digital marketing definition)

یکی از شاخه های بازاریابی است که بازاریابی را با ابزار دیجیتال انجام می دهد.

بازاریابی محتوایی چیست؟(content marketing definitions)

چند تعریف محبوب بازاریابی محتوایی:

“Content marketing is a strategic marketing approach focused on creating and distributing valuable, relevant, and consistent content to attract and retain a clearly-defined audience — and, ultimately, to drive profitable customer action.”
Joe Pulizzi, Founder, Content Marketing Institute

بازاریابی محتوایی یک استراتژی مارکتینگ است که بر روی خلق و انتشار محتوای باارزش، مرتبط و مستمر برای جلب توجه و نگه داشت یک گروه مشخصی از مشتری ها جهت ایجاد سود است.

“Content marketing is the process of developing, publishing, and distributing useful information that engages prospective customers and propels them toward purchase.”
Anne Murphy, Director of Marketing Content, Kapost

بازاریابی محتوایی پروسه تولید، انتشار و توزیع اطلاعات سودمند است، که باعث جلب توجه مشتری هدف جهت ایجاد فروش است.

“It is a strategy of producing and publishing information that builds trust and authority among your ideal customers.”
Neil Patel, Co-Founder, Crazy Egg & Hello Bar

بازاریابی محتوایی یک استراتژی است که با تولید و انتشار محتوایی که یک اعتماد بین شما و مشتری های هدفتان ایجاد می کند.

“Content marketing is advertising that delivers value to its recipient, not just an impression.”
Chris Bolman, Director of Integrated Marketing, Percolate, Inc

بازاریابی محتوایی تبلیغاتی است که یک ارزشی را به مشتری هدفتان منتقل می کند نه فقط یک تصویر را.

همان گونه چند تعریف بالا مشاهده کردید، بازاریابی محتوایی یکی از استراتژی های بازاریابی است، که با کمک تولید و انتشار محتوایی که برای مشتری ارزشی را ایجاد می کند، توجه و اعتماد مشتری هدف را جلب می کند. این محتوا باید باارزش، مرتبط و مستمر باشد.

2- اهداف بازاریابی محتوایی

روزانه محتوای زیادی در اینترنت تولید می شود ولی بخش زیادی از این محتوا یا دیده نمی شود یا به خرید منجر نمی شود، زمانی این اتفاق می افتد که محتوا بدون استراتژی نوشته شده باشد، استراتژی به شما کمک می کند بدانید محتوا را برای چه کسی؟ چه چیزی رو؟ چه زمانی ؟کجا؟ چه طوری؟ چگونه؟ بنویسید.

استراتژی یک نقشه راه است که به شما کمک می کند بدانید می خواهید به کجا برسید و اولین قدم برای شروع یک استراتژی تعیین اهداف استراتژی است، این هدف ها باید که قابل فهم ، متناسب با کسب وکار شما و قابل اندازه گیری اند.

دو نوع هدف را می توانیم برای اهداف بازاریابی در نظر گیریم: اهداف مستمر و اهداف مقطعی.

اهداف مستمر: آن اهدافی هستند که در بلند مدت قابل اندازه گیری اند مثل سئو.

اهداف مقطعی: هدف هایی که در کوتاه مدت قابل اندازه گیری هستند. مثل کمپین های تبلیغاتی

اهداف بازاریابی محتوایی با اهداف کسب و کار هم پوشانی دارد.

برای این که بتوانیم اهداف بازاریابی محتوایی را نویسیم، باید هدفهای کسب وکارتان را باید بشناسید تا این محتوا رو مطابق این هدف ها تولید کنید.

برای شناخت این اهداف نیاز دارید با سه گروه تعامل داشته باشد:

اولین گروه مدیران هستند، این مدیران خود به 3 دسته تقسیم می شود:

1- مدیران مستقیم: مدیرعامل شما باید اهداف آن ها در کسب وکار را شناسایی کنید

2- مدیر فروش: در بیشتر شرکت ها هدف تولید محتوا فروش است، پس اهدف فروش و افزایش سهم بازار را با مدیر فروش و مدیر پشتیبانی شرکت هماهنگ کنید، اگر شرکت مدیر محصول دارد با ایشان هم صحبت کنید مزیت ها و معایب محصول را بشناسید و بدانید که محصول و خدمات چه نیازی از مشتری شما را برطرف می کند.

3- مدیر مارکتینگ یا بازاریابی: مدیر مارکتینگ یا بازاریابی تعیین کننده اهداف اصلی ارتباط با مشتری است، کمپین ها و تبلیغات را او تایید می کند و به مسائل فروش، برندینگ و روابط عمومی شرکت مسلط است. پس شاید مهم ترین فردی که نیاز است در مورد اهداف بازاریابی محتوایی با او صحبت کنید مدیر مارکتینگ شرکت است.

از صحبت هایی که با مدیران شرکت کردید یک مجموعه اهدافی را استخراج نمودید. اولا چگونه این اهداف را اولویت بندی کنیم و احتمال دارد اهدافی در این بین جا مانده باشد، همین را از مدیران شرکت بپرسید مثلا اگر هدف اگر افزایش فروش و ایجاد مشتری های وفادار از اهداف اصلی شرکت باشند چه خلاء هایی را در شرکت احساس می کنند و آن ها پاسخ خواهند داد که می خواهند سهم خود را از بازار افزایش دهند، پس هم اولویت ها و هم خلاء ها را از مدیران سوال کنید.

حال که اهداف اصلی شرکت و مارکتینگ را شناختید به همراه استراتژیست محتوا باید اهداف تولید محتوا را تعیین کنید، براساس ظرفیت تیم محتوا، چالش های تیم مارکتینگ و اهداف بالادستی با مشورت استراتژیست محتوا اهداف کوتاه مدت و مسمتر تولید محتوا را تعیین کنید.

بعضی از اهداف عمومی تولید محتوا شامل:

1- ایجاد آگاهی

2- ایجاد علاقه و تعامل

3- تولید لید

4- افزایش فروش

5- افزایش سهم بازار

6- ایجاد وافاداری

می توانید باشد.

و هدف های دیگه ای هم هستند که می توانید به این لیست اضافه کنید، هدفهایی هم هستند که اختصاصی برای کسب و کار شماست.

حالا که می خواهید اولویتتان را بنویسید به این سوال جواب بدهید:

کدام اهداف و و اولویت ها بیشترین تاثیر را بر کسب وکار شما دارد؟

وقتی به این سوال جواب دادید اون وقت می تونید مدیران را توجیه کنید

تعیین معیارهای سنجش اهداف تولید محتوا

برای تعیین موفقیت یا شکست اهداف نیاز به معیار، و سنجش آن معیارها است

اگه بخواهید بفهمید یک چیزی موفق بوده یا نه، معیارهایی رو تعریف کنید و براساس آن معیارها بگویید موقف شده اید یا نه

حالا اگر معیارهایی برای تعیین موفقیت اهداف تولید محتوایتان نداشته باشید نمی توانید بگویید موفق بوده اید یا نه مثلا برای آگاهی معیار را می توانید تعداد بازدید قرار دهید، این معیارها باید قابل اندازه گیری و در یک بازه زمانی قابل تعریف باشند، برای این که متوجه شوید کمپین های محتوایی که می روید موفق بوده اند یا نه حتما آن ها را با کمپین های گذشته مقایسه کنید تا بتوانید عملکرد آن ها را بسنجید.

اهداف باید SMART باشد، Specific یعنی واضح باشند، Measurable قابل اندازه گیری باشد، Achievable قابل رسیدن باشد، Realistic واقع گیرانه و Timely زماندار باشد.

مثلا یک هدف می تواند رسیدن به 100 سفارش ماهانه محصول از سایت در بازه 3 ماهه باشد.

3- آشنایی با پرسونا و مخاطب

قبل از تولید محتوا باید از خودتون بپرسید محتوا را برای کی تولید می کنید؟

باید مخاطبتان را بشناسید، تا بتوانید نیازها و خواسته های او را شناسایی کنید و محتوا را متناسب برای او تولید کنید.

اشتباهی که بعضی کسب وکارها مرتکب می شوند این است که همه را مخاطب خودشان قرار می دهند، این گونه نیست که بتوانید همه را مخاطب خود قرار دهید بلکه باید محتوایتان را برای گروه خاصی تهیه کنید.

شناخت مشتری: مشتری کسانی هستند که حاضرند برای محصول شما پول بدهند، زمانی می تونید یه کسب وکار پایدار داشته باشید که مشخصات و خصوصیات مشتریاتون رو بشناسید.

همه نمی توانند مخاطب محصول ما باشند

مثلا شرکت بنز در جنوب تهران محصول خود را نمی فروشد یا فروختن قفل خودرو به کسانی که خودرو ندارند بی معناست، پس همه مخاطب شما نیستند و باید بخشی از جامعه را به عنوان مخاطب انتخاب کنید.

پس اگر محتوایی تولید کنبم که عمومی باشد و نه برای گروه خاصی این محتوا عملا دیده نمی شود.

کسایی که محصول ما رو می خرند بخشی از جامعه اند، محصول یا خدمات ما یک نیازی را از آن ها برطرف می کنه یا به خاطر علایق و خصویاتی که دارند محصول ما را خریداری می کنند.

این محتوای عمومی نمی تواند نیاز یا خواسته مشتری های ما را پوشش بدهد، پس محتوای غیرموثری خواهد بود.

80% فروش، از 20% مخاطب ها به دست می اید، از آن بخشی از جامعه که مخاطب ما هستند 80 درصد درآمد ما از 20% مشتریان ما به دست می آید.

تقسیم بندی مشتریان

بین تمام مشتریانی که محصول و خدمات ما دارد، یک اشتراک هایی وجود دارد مثلا کسی که خودرو بنر می خرد یک قدرت مالی دارند که می توان یک خودرو گران قیمت را بخرد پس یکی از اشتراک های مشتریان بنز قدرت مالی آن هاست، پس در این مرحله وظیفه ما این می شود که اشتراک های بین مشتری هایمان را پیدا کنیم، بنا به قانون 80 به 20 گفتیم که 20 درصد مشتری های ما 80 درصد خرید ما را انجام می دهنده این جاست که باید روی اشتراکات آن 20 درصد تمرکز کنیم تا آن هسته اصلی مشتریانمان را پیدا کنیم، محتوایمان و تبلیغاتمان را برای آن ها طراحی خواهیم کرد تا به سود حداکثری برسیم.

تقسیم بندی مشتریان

4 موضوع وجود داره که ما می تونیم مشتریانمون رو براساس اون ها تقسیم کنیم مثلا محل زندگی ، مثلا ما محصولی داریم و تهران می فروشیم، خوب تهران رو به چهار منطقع شمال و جنوب و شرق و غرب تقسیم می کنید بعد نگاه می کنیم چند درصد مشتری ها مال شمال تهران هستند، چند درصد برای جنوب تهران هستند، چند درصدشان متعلق به شرق و غرب تهران اند، مثلا خواهیم فهمید که 40% مشتری ها برای غرب تهران هستند.

تقسیم بندی مشتری براساس: 1- محل زندگی 2- جمعیت شناسی 3- نیازها 4- رفتار خرید است.

تقسیم بندی مشتری براساس محل زندگی

چرا مخاطبان رو باید براساس محل زندگی تقسیم بندی می کرد؟ چه اشتراکی در محل زندگی مشتریان وجود دارد؟ یکی از دلایلی که محل زندگی مشتریان را تقسیم بندی می کنیم سطح درآمد آن هاست معمولا افرادی که در یک محله زندگی می کنند یک سطح درآمد نزدیک به همی را دارند، همچین محل زندگی می تواند نشانه قومیت هم باشد مثلا اکثر افرادی که در تبریز زندگی می کنند آذری زبان هستند مثلا پودر کیک می فروشید و می خواهید در تبریز پودر کیک هاتان رو بفروش برسد روی محصولتان به زبان اذری هم دستور الاعمل پخت کیک رو بنویسید.

یه دلیل دیگر که مخاطب ها رو براساس محل زندگیشون تقسیم می کنند به خاطر کسب وکار های محلی است، شما اگر یه مغازه دارید اولویت مشتریانتان افراد همان محله اند.

انواع تقسیم بندی مشتریان بر اساس مشخصات جمعیتی

سن، جنسیت، تعداد اعضای خانوار، درآمد، سطح تحصیلات، قومیت

مشتریاتون را می تونید براساس مشخصات جمعیتی مثل سن ، جنسیت ، تعداد اعضای خانوار ، درآمد ، سطح تحصیلات ، قومیت و عوامل دیگه ای می شه از هم جدا کرد.

چرا باید مشتریامون رو براساس این مشخصات تقسیم کنیم؟ چون افرادی که در هر یک از این گروه ها قرار می گیرند، رفتارهای مشابهی رو انجام می دهند.

کسایی که تحصیلات دانشگاهی دارند، تحصیلات دیپلمی دارند یا اصلا خواندن و نوشتن بلند نیستند ما مشتری ها رو به این سه قسمت تقسیم کردیم.

رفتار مصرفی ان ها یعنی چه محصولاتی رو می خرند با هم فرق می کنه ، مثلا کتاب اصلا توی سبد خرید قشر خواندن بلند نیستند، نیست اما در قشر تحصیلکرده کم و بیش کتاب می خرند.

تقسیم بندی مشتریان براساس نیاز مشتری

مشتری ها را می توان براساس نیازشان تقسیم بندی کرد، مثلا محصول یا خدمات ما چند ارزش و چند مزیت دارید این که مشتری بین این مزیت ها و ارزش های پیشنهادی کدام را اولویت قرار می دهد، مشتری را می توان تقسیم بندی کرد مثلا خودروساری تویوتا مشتری هایش را براساس اولویت هایشان در استفاده از خودرو تقسیم بندی می کند مثلا مشتریانی که میزان مصرف سوخت و آلودگی خودرو برایشان اولویت است یا مشتریانی که قیمت برایشان اولویت بالایی دارد یا جاداری خودرو برایشان اولویت است.

این تقسیم بندی مشتریان به کسب وکارها بستگی دارد، مثلا مشتریان یک شامبو را می توان به مشتریانی که اولویت آن ها قیمت، کیفیت محصول، طبیعی بودن شامبو، دردسترس بودن شامپو یا مواردی مثل این تقسیم بندی کرد.

تقسیم بندی براساس رفتار خرید
این که مشتری چه عادت های خریدی دارد، مثلا مشتریانی اصلا آنلاین خرید نمی کنند یا مشتریانی که در مورد محصولات و اجناس جدید با احتیاط خرید می کنند، این تقسیم بندی هم به کسب وکار و محصولی که می فروشید خیلی بستگی دارد مثلا کسب وکاری که لباس می فروشد، دسته ای از مشتری ها تا لباس را امتحان نکنند خرید نمی کنند، دسته ای از مشتری ها تا یکی از دوستانشان از جنس آن رضایت نداشته باشد خرید نمی کنند، دسته از مشتری ها اگر کیفیت پیج خوب باشد راحت خرید می کنند، برای دست ای از مشتری ها نظرات مشتریان قبلی اولویت دارد، این ها چند دسته از دهها دسته ای است که می توان مشتریان را براساس رفتار خرید دسته بندی کرد.

انتخاب مشتری هدف

قبل از این که در مورد انتخاب مخاطب صحبت کنیم، یک مورد را باید اشاره کنیم ما 2 نوع کلی بیزینس دارد:

1. 1- بیزینس با بیزینس(B2B) زمانی که یک بیزینس با یک بیزینس تبادل انجام می دهد.

2. 2- بیزینس با مشتری(B2C) زمانی که یک بیزینس با یک مشتری تبادل انجام می دهد.

مثلا برند تویوتا مخاطب هدفش در امریکا، مردان و زنان 40 تا 64 ساله هستند، قیمت و راحتی اولویت های اصلیشونان است، جزو قشر متوسط اند و برای استفاده روزمرشان از آن استفاده می کنند.

یک نکته را باید یاداوری کنم که مخاطب محصول و خدمت شما همه نیستند، مثلا مسواک، مسواک ها انواع مختلفی دارند بعضی مسواک ها خیلی ارزونند و یک بار مصرفند ، بعضی مسواک ها برای لثه حساسند و خیلی انواع های دیگر.

حال اگر مخاطب هدف را مشخص کنیم به آن معنا نیست که گروه دیگری از ما خرید نمی کنند بدان معناست که ما می خواهید این گروه را هدف قرار دهیم، تبلیغات و محتوایی که درست می کنیم می خواهیم برای این گروه باشد و تمرکزمان را روی این گروه قرار می دهیم، محصولمان را برای این گروه طراحی می کنیم، خدمات پس از فروشمان را مطابق سلیقه این گروه تنظیم می کنیم.

همیشه از یک مخاطب هدف شروع کنید ، ممکن است چند تا مخاطب هدف داشته باشید ولی روی یکی از آن ها تمرکز کنید، نگران نباشید اگر احساس کردید که الان جامعه مخاطبتان خیلی کوچیک شده اشکال ندارد همیشه می توانید این جامعه رو بزرگ تر کنید

مثلا شرکت هاکوپیان ، مشتریای هدفشان بین 25 تا 44 هستند ، مشتریاشان مرداند ولی باید در نظر بگیریم خانم ها هم برای اقایون خرید می کنند.

اکثراشان ازواج کرده اند و کمتر جوان ها از آنجا خرید می کنند، درآمد متوسط خوب دارند و تحصیل کرده اند اکثرا برای شغلشان یا مهمانی رسمی کت و شلوار می پوشند و اکثرا هم شهرنشینند. شیک پوش اند می خواهند مرتب باشند اهل مد نیست فقط چند بار درسال خرید می کنند و تعادل بین قیمت و کیفیت می خواهند.

همانگونه که دیدید از بین تمام مشتری هدف و تمام خصوصیت هایی که دارند، تعداد مشخص را انتخاب کرده ایم، این توصیف مشتری هدف شرکتی مثل هاکوپیان است.

نوشتن پرسونا

پرسونا تصویر بخشی از مشتری براساس تحقیق نوشته است ، پرسونا به شما کمک می کنه درک بهتری از آن بخش مشتریانتان داشته باشید، مشخصاتشون رو بدانید ، عادت ها و نیازهاشان را پیدا می کنید.

تیم تان رو دور هم جمع می کنید اطلاعات مخاطب هدفتان رو جلوشان می گذارید با تجربه ای که از تعامل با مشتریاتون داشتند ازشان بخواهید، برای مخاطب هدفتان یک آدم فرضی در نظر بگیرند یک اسم برایش بگذارند و شروع به توصیفش کنند اول از توصیف مشخصات جمعیتی و مکانیش شروع کنند

بیایید ببینید مخاطب هدفتان چه مشخصاتی جغرافیایی و جمعیتی دارد ، یه خلاصه ای از اون ها در بیارید و اگه مشخصاتی رو ندارید از تجربتون استفاده کنید، بعد می رویم سراغ این که مشتری فرضی چرا محصول شما رو بین بقیه محصولات انتخاب می چیست؟

بعد ازشان بخواهید مزیت های محصول از نگاه مشتری فرضی رو توصیف کنند ، فیدبکشون از محصول شما چیست؟ مشتریتان به چه چیزایی در حین خریدش اهمیت می ده؟ در واقع مزیت محصول شما نسبت به رقباتون چییت ؟

در نهایت از تیمتون می خواهید از نگاه مشتری فرضی دلیل خرید محصول و نکاتی که توی فرایند خرید برای مشتری مهمه رو توصیف کنند، محصول شما چه نیازی از مشتری را رفع می کند؟

الان هر کدوم از اعضای تیمتون یه شخصیت رو توصیف کردند این شخصیت ها رو کنار هم بگذارید

از این شخصیت ها، نکات مشتری رو می بینید اون ها رو کنار هم بگذارید، از مجموع شخصیت ها . یک یا حداکثر دو تا شخصیت رو خلاصه کنید و این ها پرسونای شما می شوند

حتی اگه تنوع مشتریاتون زیاده بهتره که روی یک یا دو پرسونا تمرکز کنید تا این که تعداد زیادی پرسونا بنویسید و عملا نتونید پاسخگوی همه باشید.

شروع نوشتن پرسونا با پیش فرض ها ممکنه توی کوتاه مدت کار راه انداز باشه ولی در بلند مدت نیاز به پرسونای بر پایه بر داده و اطلاعات داشته باشید

برای این که بتونید اطلاعات های لازم پرسوناتون رو به دست بیارید ، می تونید با صحبت با مشتریانتون ، انجام دادن تحقیقات بازار ، گذاشتن پرسش نامه و نظرسنجی توی سایت یا شبکه های اجتماعیتان یا با جمع کردن اطلاعات تیم فروش استفاده کنید

سعی کنید پرسونایتان یک شخصیت باور پذیر باشد

احتمالا چند تا شخصیت رو تونستید در بیارید روی یه ورق همه خصوصیت های این شخصیت رو بنویسید یه عنوان به شخصیت بدید مثلا خانوم خونه دار میانسال با درآمد متوسط و خصوصیاتی که دارند رو زیرش بنویسید، دلیل هر کدوم از خصوصیاتی رو که می نویسید رو بگید تا چه ارتباطی می تونه این خصوصیت با محصول یا کسب وکار شما داشته باشد.

مثلا شاید محله زندگی خیلی ارتباطی با کسی که نرم افزارهای حساب داری می فروشد نداشته باشه ولی اگه یه رستوران باشه محل زندگی مشتریان خیلی برای رستورانه مهمه

در مورد نتایج خصوصیت ها هم فکر کنید مثلا اگه مشتریاتون جوان ها هستند پس احتمالا رابطشان با تکنولوژی هم خوبه

4- آشنایی با زبان و لحن برند

زبان برند در واقع زبانی است که شما می خواهید با آن با مشتری خود ارتباط برقرار کنید، مثلا زبان شما جدی است یا زبان شما شوخ است، این زبان منحصر به محتوایی که تهیه می کنید نیستش این در تمام قسمت های کسب وکار شما اعمال می شود، بهرتی راه برای این که بتوانید یک زبان برند ایجاد کنید این است که آن را در چند کلمه توصیف کنید مثلا :جدی، شیک و حرفه ای شما حالا می توانید این ها را در تمام قسمت کسب وکار خودتان اعمال کنید، هر کدام از ارتباطاتی که با مشتری خواهید داشت با این زبان اعمال می شود.

طراحی یک زبان برند

مفهوم برند این است که نام برند را مشتری به یاد بیاورید و با آوردن اسم برند یک جایگاه در ذهن مشتری ایجاد شود، زبان برند براساس آن جایگاهی طراحی می شود که می خواهید در ذهن مشتری ایجاد طراحی می شود.

برای این که بتوانید زبان برند را طراحی کنید باید چند نکته را قبلش مشخص کنید، مثلا باید بدانید مشتری هدف شما چه کسانی هستند؟ مزیت کالا یا خدمات شما چیست؟ پیشنهاد ویژه شما به مشتری ها چیست؟ چه پیامی را می خواهید منتقل کنید؟ تا به این سوالات جواب ندهید نمی توانید زبان برند خودتان را مشخص می کنید.

زبان برند شما باید برای مشتری قابل درک باشد، اگر با زبانی با مشتری صحبت کنید که هیچ آشنایی با آن نداشته باشد احساس بیگانگی با شما خواهد کرد، برای این که بتوانید زبانی برای مشتریانتان طراحی کنید با زبانی که مشتری هدف شما با شما صحبت می کند را بشناسید مثلا اگر افرادی که به شما مراجعه می کنند ماجراجو و کنجکاو و جوان هستند بدانید که زبان برند شما هم باید با همین مشخصات را داشته باشد، شخصیت های مشتری های خودتان را بشناسید شناخت این شخصیت ها به شما کمک می کند تا زبان برند دقیق تری را برای مشتری طراحی کنید، این را هم در نظر داشته باشد که زبان برند شما باید با کسب و کار شما متناسب باشد مثلا اگر شما یک پزشک هستید زبان برند شاد و شنگول خیلی به حوزه کسب وکار شما مطابقت ندارد.

حالا که می دانید مشتری شما کیست؟ چه زبان و شخصیتی دارد؟ و می دانید که زبان معمول کسب وکار شما چیست؟ می توانید زبان برند خودتان را طراحی کنید.

وقتی به یک زبان برند رسیدید حتما آن را با مشتریانتان تست کنید، مثلا می توانید یک گروه کوچک از مشتریان را دور هم جمع کنید و از آن ها سوالاتی در مورد زبان برندتان کنید و زبان برند، از لحن برند تا تصاویری که مطابق این زبان طراحی شده را با آن ها تست کنید. این کار باعث می شود اگر زبان برند را اشتباه انتخاب کرده اید، بتوانید آ« را سریع اصلاح کنید و هزینه زیادی بابت ری برندینگ نکنید.

5- آشنایی با قیف محتوا و سفر مشتری

قیف محتوا

یک قیف محتوا از چند بخش اصلی تشکیل شده است، برای این که متوجه شوید قیف محتوا چگونه عمل می کند باید به رفتار مشتری توجه کنید، مشتری زمانی که وارد سایت شما می شود یک بازدید کننده است، به محتوای سایت شما علاقه مند شود و این محتوا توجه او را جلب کند.

بعد از این که محتوا توجه او را جلب کرد می تواند وارد قسمت خرید سایت شما شود و اگر از شما خرید کرد به مشتری شما تبدیل می شود. این مراحلی است که محتوا برای مشتری ایجاد می کند اول محتوایی که به خاطر آن وارد سایت می شود، دوم محتوایی که نظر مشتری را جلب می کند، سوم محتوایی که باعث می شود مشتری به سایت اعتماد کند چهارم هم محتوایی که باعث خرید می شود، پس چهار نوع محتوا در قیف محتوایی داریم

سفر مشتری

مجموعه مسیری که مشتری در کسب وکار شما طی می کند تا به یک هدف خاص برسد را سفر مشتری می گویند.

مثلا مشتری در گوگل کلمه ای را سرچ می کند، روی سایت شما کلیک می کند وارد بلاگ شما می شود و بلاگ او را به صفحه خرید هدایت می کند و از شما خرید می کند این یک سفر مشتری در سایت کسب وکار شماست.

6- آشنایی با تحلیل استراتژی ساستک، SWOT و پورتر

مدل ساستک (SOSTAC) مخفف 6 کلمه Situation Analysis، Objectives، Strategy، Tactics،Control Action است، این 6 کلمه به معنای آنالیز شرایط کنونی، هدف گذاری، استراتژی، تاکتیک ها، اقدامات و ارزیابی و کنترل است.

مدل SWOT مخفف 4 کلمه Strengths, Weaknesses, Opportunities Threats است که به معنی نقاط قوت، ضعف، فرصت ها و تهدیدهاست.

مدل پورتر از 5 نیروی بازار 1- تازه واردها 2- قدرت چانه زنی خریداران 3- قدرت چانه زنی تامین کنندگان 4- محصول جایگزین و 5- رقبا تشکیل شده است.

7- تدوین سند محتوا

سند محتوا، یک داکیومنت است که معمولا استراتژیست محتوا آن را با کمک مدیرفروش، مدیرمارکتینگ و مدیربرند تدوین می کند. این سند مبنا و مرجع تمام تولید محتواهایی است که در کسب وکار انجام می شود.

اجزاء سند محتوا:

1- معرفی کسب وکار

در این قسمت در حد یک یا دو پاراگراف کسب وکار را توصیف می کنید، در این توصیف چرایی کسب وکار، حوزه کسب وکار، محصول و خدماتی که ارائه می کند، مزیت محصول یا خدمات، اهداف کسب وکار و مخاطبان محصولمان را توصیف می کنیم.

2- رقبا

رقبای خود را شناسایی و نام آن ها را در سند بنویسید، هر چه می توانید مشخصات بیشتری از رقبایتان پیدا کنید آن را در سند بیاورید، این مشخصات می تواند میزان فروش، تعداد مشتری یا تعداد پست اینستاگرام در ماه باشد. رقبا به دو دسته اصلی تقسیم می شوند: رقبای فعلی و رقبای بالقوه، تمرکز خود را بر رقبای فعلی خود بگذارید و نقاط قوت و ضعف آن را شناسایی کنید.

رقبای فعلی : رقبایی هستند که محصول یا خدماتی عینا یا شبیه محصول و خدمات شما ارائه می کنند و سهمی از بازار محصول شما را دارند و با بیشتر شدن سهم شما از بازار، سهم آن ها کمتر می شود

رقبای بالقوه: مجموعه هایی که الان با شما رقابت نمی کنند ولی به آسانی می توانند رقیب شما شوند.

3- کانال های توزیع و انتشار محتوا
تمام کانال های فعلی انتشار محتوا مثل اینستاگرام، بلاگ یا لیندکین که کسب وکار از آن ها استفاده می کند را بیاروید، کانال های بلقوه ای هم که الان از آن ها استفاده نمی کند ولی در نظر دارد در آینده در آن فعال شود را هم ذکر کنید.

4- زبان برند

انحرافی که از زبان معیار وجود دارد، مثلا زبان شاد، یعنی با لحنی بشاش و کلماتی شادآور در کلام استفاده می شود، یک تم کلی است که برای کل برند استفاده می شود.

5- راهنمای UGC

یک راهنما و دستورالعمل است که کارشناسان فروش و پشتیبانی کمک می کند تا با یک دستور العمل واحد با مشتری تعامل داشته باشند.

8- مراحل نوشتن پیام برای تولید محتوا

برای این که بتوانید پیام یک محتوا را بنویسید:

1- مشخص کنید چه پیامی را می‌خواهید به مشتری منتقل کنید، معمولاً پیام شما می‌تواند مزیت‌های محصول یا کسب‌وکار شما باشد، در این جا باید پیامتان باید با برندتان منطبق باشد.

2- دقیقاً مشتری شما می‌خواهید چه بشنود، این جا است که خودتان را جای مشتری بگذارید و ببیند که مشتری دقیقاً از محصول یا کسب‌وکار شما چه انتظاری دارند این اطلاعات را می‌توانید از پرسونای مشتری‌تان در بیاورید.

3- این جا با اطلاعاتی که از مرحله اول و دوم به دست آوردید، پیامتان را تنظیم کنید، بیشتر محتواها از چند پیام تشکیل شده‌اند برای این که بتوانید این پیام‌ها را کنار هم بگذارید آن‌ها را دسته‌بندی کنید مطمئن شوید تعداد پیام‌های خیلی زیاد نباشد. سعی کنید تعداد هر پیام در یک گروه نزدیک به هم باشد، حالا بین هر گروه یک پیام را انتخاب یا چند پیام را با هم تجمیع کنید، حالا شما چند تا پیام اصلی دارید، این پیام‌ها را ارزیابی کنید تا با برند شما و مشتری شما مطابقت داشته باشد. این جاست حداقل سه تا چهار پیام مؤثر خواهید داشت.

4- حالا شما چند تا پیام دارید ولی مطمئن نیستید مشتری‌های شما چه واکنشی نسبت به پیام شما می‌دهند، برای این کار باید پیام خودتان را تست کنید، بین پنج تا شش مشتری که به پیامی که می‌خواهید منتقل کنید مربوط هستند را انتخاب کنید، مجموعه سؤالاتی در مورد پیامتان تهیه کنید تا از مشتری‌تان بپرسید، جواب‌های مشتری‌ها را بررسی کنید وقتی بیشتر از پنج مشتری سؤالاتتان را انجام دادید پیامتان به دیدگاه مشتری نزدیک‌تر می‌شود، برای این که مطمئن شوید که پیامتان با تمام مشتری‌ها سازگار است پیامتان را به تعداد زیادی مشتری تست کنید برای این کار می‌توانید از ابزارهای دیجیتالی مثل SurveyMonkey یا UserTesting استفاده کنید حداقل 100 تا مشتری را برای این تست انتخاب کنید و در نهایت سؤالاتی را برای پیامتان تهیه کنید مثلاً سؤال کنید کدام محصول را بر اساس پیامی که ارائه شده ترجیح می‌دهید، از این تست دو مورد را باید متوجه شوید کدام پیام‌ها موثراند و کدام پیام‌ها مؤثر نیستند، حالا شما پیام‌های مؤثری دارید.

5- پیامتان را با داستان‌گویی همراه کنید، به دو روش می‌توانید داستانی برای محتوای خود ایجاد کنید مورد اول داستانی از کسب‌وکار، محصول ... شماست مدل دوم داستان‌هایی است که در موردنیاز و راه‌حل محصول شما صحبت می‌کند، از داستان‌های مشتری و کارکنان خودتان استفاده کنید، داستانی را تعریف کنید که مشتری یا کارمند شما چگونه با محصول شما توانستند دنیای بهتری ایجاد کنند، مشتری‌ها باید بتوانند با کاراکترهای داستان ارتباط کنند.

6- پیامتان مرجعیت محتوایی داشته باشد، به این معنی که محتوایی که تهیه می کنید در سطحی باشد که بقیه به ان استناد کند، مثلا سایت هاپ سپات یک مرجع محتوایی است هر فعالی در حوزه محتوا می توانید به مقالات و دروس آن استناد کند، این مرجعیت باید مورد علاقه مشتری شما باشد تا به شما جذب شوند.

9- آشنایی با پیلار کلاستر

یک روش متداول تولید محتواست، در این روش شما یک محتوا را به عنوان محتوای مادر در نظر می گیرید، این محتوا به نوعی خلاصه بقیه محتواهایی که تولید کرده اید می شود و محتواهایی را در حاشیه آن تولید می کنید. همچنین زمانی که یک محتوای حاشیه ای می تونیسید باید به محتوای اصلی لینک دهی کنید تا ارزش محتوای اصلی افزایش پیدا کند.

10- آشنایی با ارزیابی محتوا

بسته به این که این محتوا در کدام کانال محتوایی انتشار پیدا کرده است و هدف محتوا چه بوده ارزیابی آن هم متفاوت است، اگر در جایی مثل اینستاگرام منتشر شده است میزان اینگیجمت می تواند ملاک خوبی برای ارزیابی محتوا باشد واگر در سایت منتشر شده سئوی آن می تواند ملاکی برای ارزیابی موفقیت محتوا باشد.

چگونه هوش مصنوعی محتوا تولید می‌کند؟

زمانی که می‌گوییم هوش مصنوعی محتوا را تولید می‌کند به این معناست که نرم‌افزار متن را برای شما می‌نویسد، شما می‌توانید ایده تولید محتوا، توضیحات، لحن متن، مطالب کلیدی محتوا، موضوع کسب کار و مخاطب محتوا را به نرم‌افزار بدهید و بر اساس میلیاردها مطلبی که در وب وجود دارد خروجی محتوایی خود را دریافت نمایید هر چه بیشتر از این ابزارها استفاده کنید می‌توانید محتوای بهتری را به دست آورید، این محتواهای متنی می‌توانید برای بلاگ، کپشن، لندینگ پیچ و ایمیل‌های تبلیغاتی باشد.

همچنین اگر به دنبال ایده هستید، هوش مصنوعی می‌تواند به شما کمک کند تا تمام ابعاد یک موضوع را پیدا و در میان موضوعات بهترین را پیدا کنید.

ابزارهای رایج تولید محتوا باهوش مصنوعی

1- هاب سپات (HubSpot)

شاید سازگارترین ابزار تولید محتوای متنی برای موتورهای جست‌وجو ابزار هاب سپات باشد، محتوایی که هاب سپات تولید می‌کند با موتورهای جست‌وجو بیشترین سازگاری را دارد.

2- جاسپر (Jasper AI)

جاسپر یک ابزار پولی است که به شما در تمام زمینه‌های تولید محتوا از تولید یک متن تا تعیین سرفصل‌های مقالات می‌تواند کمک کند.

3- فریز (Frase)

زمانی که می‌خواهید مطمئن شوید تمام محتوایی که در یک موضوع در وب وجود دارد را گردآوری کرده‌اید از این ابزار استفاده می‌کنید، این ابزار برای خلاصه‌کردن محتواهای موجود در وب بسیار کاربردی است.

4- مارکت موس (MarketMuse)

اگر به دنبال ایده برای تولید محتوای خود هستید، این ابزار می‌تواند برای شما بسیار مفید باشد، این ابزار دسته‌های جامعی از ایده‌ها را به شما ارائه می‌کند.