روشی برای افزایش خودباوری در خلاقیت

اگر یک دایره بسته بکشید و مورچه ای را در آن قرار دهید مورچه زمانی به خطوط دایره می رسد دور می زند و مسیر دیگری را برمی گزیند. مورچه هرگز از این دایره خارج نمی شود زیرا برای خودش محدودیت بوجود می آورد ولی اگر همین دایره را باز کنیم مورچه زمانی به جایی رسید که خطی را ندید از دایره بیرون می زند و یا به دنیای بزرگتر از دایره می گذرد.

این دنیایی است که می تواند ناشناخته ها را کشف کند و به رشد برسد. اما در آن دایره محدودیت های زیادی دارد و رشدی در کار نخواهد بود.

ذهن انسان نیز مثل دایره باز و بسته است. دسته ای از افراد ذهنیتی مثل دایره بسته دارند که به آن ذهنیت ایستا می گویند افرادی که ذهنیت ایستا دارند به صورت آگاهانه یا ناآگاهانه معتقدند که وقتی کسی به دنیا می آید سطح مشخصی از استعداد و هوش را دارد. اگر افراد با ذهنیت ایستا، فرصت وارد شدن به سفر خودباوری در خلاقیت را پیدا کنند ترجیح خواهند داد در محدوده امن خود بمانند، چون می ترسند ناتوانی هایشان برای دیگران آشکار شود. مثل داستان فیلی که از کودکی پایش را با زنجیر بسته اند و چون کودک بوده و نتوانسته زنجیر را پاره کند زمانی که بزرگ می شود باز هم احساس می کند که نمی تواند زنجیر را پاره کند و خود را راها کند در نتیجه تلاشی نمی کند. افراد با ذهنیت ایستا این چنین هستند. آن ها هرگز رشد نخواهند کرد.

اما افرادی که ذهنی مثل دایره باز دارند به ذهن این گونه افراد ذهنیت پویا می گویند. آن ها معتقدند ظرفیت واقعی انسان ناشناخته است و شناختنی هم نیست. آن ها معتقدند نمی توان از پیش دانست که با سال ها تلاش، مشقت و آموزش فرد به چه درجاتی می تواند برسد.

دویک براساس پژوهش های متعددش باور دارد که مستقل از استعداد و هوش، با تلاش و تجربه می توانیم توانمندی های خود را افزایش دهیم.

بنابراین یکی از پیش نیازهای دستیابی به خودباوری در خلاقیت باور به پویایی مهارت ها و توانمندی های نوآوری است. اگر در حال حاضر احساس می کنید فردی خلاق نیستید، اگر فکرمی کنید من در این کارها خوب نیستم، پیش از اینکه بتوانید در خلاقیت پیشرفتی داشته باشید، باید این باور را کنار بگذارید. باید اعتقاد پیدا کنید که یادگیری و رشد ممکن است. به عبارت دیگر، باید از انچه پروفسور روانشناس کارول دویک ذهنیت پویا می نامد شروع کنید.

پروفسور دویک در پژوهشی که روی رفتار دانشجویان سال اول دانشگاه هنگ کنگ داشت، به بررسی ماهیت محدودکننده ذهنیت ایستا پرداخت. چون همه کلاس ها و امتحان ها به زبان انگلیسی است، دانشجویانی که زبان انگلیسی ضعیفی دارند در موقعیت رقابتی بدی نسبت به هم کلاس های خود قرار می گیرند. پس از بررسی مهارت انگلیسی دانشجویان و همین طور ذهنیتشان، دویک از دانشجویان پرسید " اگر دانشکده درسی جبرانی برای دانشجویانی بگذارد که زبان ضعیفی دارند ایا شما درس را بر می دارید؟" پاسخ دانشجویان، تاثیر ذهنیت آن ها را اشکار ساخت. دانشجویانی که ذهنیتی پویا داشتند، محکم گفتند بله. اما دانشجویانی که ذهنیتی ایستا داشتند چندان علاقه مند نبودند. به عبارت دیگر، افرادی که ذهنیت ایستا داشتند، حاضر بودند برای پنهان کردن ضعف هایشان شانس بلندمدت خود را برای موفقیت از بین ببرند. اگر این افراد اجازه بدهند همین منطق بر زندگی شان مسلط شود، ناتوانی های ساختگی خودشان، به واقیعت تبدیل خواهند شد. اما ذهنیت پویا مانند گذرنامه ای برای ورود به حوزه ها و ماجراجویی های جدید است. وقتی ذهنیتی به این مسئله پی ببرد که توانمندی های شما نامحدود و ناشناخته اند، برای دویدن در مسیر خودباوری در خلاقیت اماده شده اید.

شاد باشید و نوآور