علت علاقهٔ زیاد به فیلم‌های علمی‌تخیلی چیست؟

احتمالاً شما هم تابحال خیلی‌هارو دیدین که با شور و اشتیاق فراوان از فیلم‌های علمی‌تخیلی (Sci Fi) صحبت می‌کنند و حتما براتون سوال شده که چطور یک آدم بالغ و گاهی بزرگسال می‌تونه بشینه و از صحنه‌های بزن‌بزن و کتک‌کاری موجودات فضایی با هیولاها لذت ببره!

واقعا چه چیزی باعث می‌شه عده‌ای به این فیلم ها جذب بشن و از دیدنشون لذت ببرن و عده‌ای حتی ثانیه‌ای تحمل نگاه کردنش رو نداشته باشن؟

توی این پست سعی می‌کنم از دیدگاه شخصی که از این سبک فیلم ها لذت می‌بره و سالهاست خودش از طرفداران درجهٔ یک این سبک هست باهاتون صحبت کنم و دلایلش رو بگم؛ «شاید» بعد از خوندن این پست شما هم مشتاق بشید کمی در این دنیا های خیالی یا آینده‌های دور خودتون رو غرق کنید.

Avengers - Infinity War
Avengers - Infinity War

در اولین نظر شاید با خودتون بگید سلیقه‌ست، درسته، سلیقه بخش بزرگی از علاقه به یک مجموعه فیلم یا سبک سینمایی رو تشکیل می‌ده، اما بنظر من داستان کمی فراتر از یک سلیقهٔ ساده هست. بزرگیِ فیلم‌های سبک علمی‌تخیلی فراتر از سن و سال و سلیقه‌هست، یعنی وقتی شما وارد این ژانر از فیلم‌ها بشید، مطمئنا از کوچکترین تا بزرگترین عضو خانواده می‌تونه فیلم‌ها و کاراکترهای مورد علاقهٔ خودش رو پیدا کنه

من برای راحت تر شدن خوندن این مطلب، محتوای اون رو به سه قسمت تقسیم می‌کنم و سعی می‌کنم دیدگاهم رو در موردشون توضیح بدم

  1. علمی‌تخیلی؟
  2. داستان و روایت داستانی فیلم‌های علمی‌تخیلی
  3. چند دلیل کوتاه دیگر
سیاره‌ای بیگانه در کهکشانی دوردست...
سیاره‌ای بیگانه در کهکشانی دوردست...

۱- علمی‌تخیلی؟

چرا علمی‌تخیلی؟ چرا تخیلی خالی نه؟ فیلم‌های علمی‌تخیلی فقط تخیل خالی نیست، این فیلم‌ها شاید از خیلی جهات علم رو نقض کنه، اما تخیل ما انسان‌ها از پیشرفت فناوری و کشف بیشتر علم هست، یعنی نمی‌تونید این دورو از همدیگه جدا کنید، جنبه‌های علمی آنقدر در این فیلم‌ها زیاد هست که قابل چشم پوشی و اسم نبردن نیست؛ خصوصا در زمینه فیزیک نظری این فیلم‌ها بهترین بیانگر آینده و ناممکن‌هاست، از دید تخیلی هم به این علت گفته می‌شه چون از خیلی جهات هم تخیل هست، به عنوان مثال ما در دنیای واقعی اجازه داریم حتی تا ۹۹ درصد سرعت نور سفر کنیم، اما برای سفر با سرعت نور باید هیچ‌گونه وزن و جرمی نداشته باشیم که با قوانین و علم امروز ما غیر ممکن هست، اما در یک فیلم ممکن است شما ببینید کاراکتر دارد با سرعتی بیشتر از سرعت نور سفر می‌کند... گاهی اوقات این فیلم‌ها علم را زیر پا می‌گذارند و گاهی به آن جان می‌دهند، گاهی سری به آینده می‌زنند و می‌گویند اگر فلان فناوری را بسازیم چه می‌شود و گاهی پارا از آن هم فراتر می‌گذارند و قوانین دنیای طبیعی و فیزیک راهم نادیده می‌گیرند اما نمی‌توان در نتیجهٔ کلی گفت این فیلم ها جایی برای علم ندارند و یا به کلی علم را مسخره کرده‌اند

به عنوان مثال یکی از بهترین فیلم‌های علمی تخیلی فیلم Interstellar ساختهٔ کریستوفر نولان هست، شما در این فیلم از ساخت سفینه‌های فضایی جلوتر از زمان ما (اما ممکن) تا سفر در زمان به آینده و ورود به سیاه‌چاله رو خواهید دید، مسائلی که اگر ذره‌ای به فیزیک علاقه داشته باشید می‌دانید از بزرگترین سوالهای بشر رو تشکیل می‌دهند؛ یعنی هم علم و هم تخیل.

یا فیلم Ex-Machina که شاید به جرات یکی از بهترین فیلم‌ها برای علاقمندان به هوش مصنوعی و آیندهٔ این فناوری باشه.

تقریبا در هر زمینه‌ای که فکرش رو بکنید و در اون آینده یا تخیل ما در میان باشه فیلمی هست که ذهنیت شمارو درک کنه و اون رو به نهایت خودش برسونه و همون موقع هست که ذهن شما از دیدن نتیجه شگفت‌زده خواهد شد

مهم نیست فیلم یک قسمتی باشد یا بخشی از دنیای بزرگتر و پیچیده‌تر، در هر صورت ذهن شما در میان تخیل، علم، واقعیت و یا خیال غرق خواهد شد.

خط داستانیِ دنیای سینمایی مارول
خط داستانیِ دنیای سینمایی مارول

۲- داستان و روایت داستانی فیلم‌های علمی‌تخیلی

یکی از اولین دلایلی که باعث می‌شه دیدن این نوع فیلم ها لذت‌بخش باشه عموما سبک روایت داستان هست تا خود داستان (که اولین قضاوت هم همینجا صورت می‌گیره، عموما کسانی که از دیدن فیلم‌های علمی تخیلی لذت نمی‌برند روی ضعیف بودن داستان و گاهی «کودکانه» بودنش اعتراض دارند) در صورتی که نباید فیلم رو از روی داستان و پوسترش قضاوت کنید، درست مثل کتاب که از جلدش نباید قضاوت بشه

داستان فیلم‌های علمی تخیلی در عین ساده و به ظاهر کودکانه بودن دنیایی از پیچیدگی و ظرافت‌های داستانی هستند.

اگر خود داستان رو بخواهیم سرجمع کنیم شاید در کمتر از یک پاراگراف بشه اون رو توضیح داد!

  • مرد میلیاردری که با پول و سرمایه‌ای که داره تونسته یک لباس قدرتمند بسازه و به جنگ آدم‌بدها بره (مرد آهنی - Iron Man)
  • شیمی‌دانی که در نتیجه آزمایشات و حادثه‌ای باعث شد در اثر قرار گرفتن بدنش در برابر اشعهٔ گاما تبدیل به موجودی بشه که هنگام عصبانیت تبدیل به یک غول سبز می‌شه (هالک)
  • مرد ثروتمندی که به خاطر از دست دادن پدر و مادرش در یک حادثهٔ دزدی، تصمیم می‌گیره لباسی رو بسازه و شیوهٔ مبارزه‌ای رو در پی بگیره تا بتونه انتقام خانوادش رو بگیره و آرامش رو به شهر برگردونه (بتمن)
  • پسر لاغر اندامی که همیشه از هیکل و موقعیت خودش راضی نبود تونست در دوران جنگ جهانی به استخدام ارتش دربیاد و در خلال داستان راضی بشه مورد آزمایش‌هایی قرار بگیره که اون رو تبدیل به یک موجود فنا ناپذیر و قدرتمند کنه (کاپیتان آمریکایی)
  • خدای ازگاردی که از سیاره‌ای دیگه اومده (ثور)

و غیره...

روایت و هنر داستان گویی نویسندگان طوری هست که همین یک خطی‌های ساده رو تبدیل می‌کنه به چند قسمت فیلم که شاید تا چنددهه و طی چند قسمت ساخته و تولید می‌شه، هزاران شغل تولید می‌کنه و اکثرا هم رکورد فروش رو در هفته‌های اول می‌شکنه، پس نکته اول اینه: به هیچ‌وجه این فیلم‌هارو از روی داستان و ظاهر پوستر قضاوت نکنید، روایت فیلم و کیفیت ساخت، همین چندخط رو تبدیل به شاهکارهایی می‌کنه که ساعت‌ها می‌شه از دیدنش لذت برد

نوع داستان‌گویی و ارتباط این فیلم‌ها با همدیگه نکتهٔ دیگه‌ای هست که ارزش گفتن و توجه داره، من به شخصه تابحال فیلمی ندیدم که به اندازه MCU (دنیای سینمایی مارول) و یا DCEU؛ خط داستانی طولانی و پر جزئیاتی داشته باشه، خط داستانی MCU از سال ۲۰۰۸ و با اولین فیلم Iron Man در فاز اول شروع شد (هر فاز در دنیای مارول اشاره به خط زمانی مشخص و اتفاقات مهم در اون زمان رو داره) تمامی فیلم‌هایی که پس از Iron Man یک در MCU منتشر شدند همگی داستان‌هایی مرتبط و ریشه‌دار در همدیگه دارند، هرکدام از فیلم‌ها اشاره به موضوعاتی می‌کنه که سوالاتی رو در ذهن شما به وجود میاره و در فیلم‌های بعدی که حتی ربطی به این کاراکتر ندارند می‌تونید جوابش رو پیدا کنید، فیلم ذهن شما رو درگیر می‌کنه، باعث می‌شه فکر کنید و باعث می‌شه قوهٔ تخیلتون به کار بی‌افته؛ به شخصه همیشه به این فکر می‌کنم که چقدر هماهنگی و تلاش لازمه تا انقدر بی‌نقص و عالی چنین خط زمانی و داستانی طولانی رو خلق کرد و سالها طرفدارانش رو سرگرم نگه داشت.

یکی از مورد انتظارترین فیلم‌ها برای طرفداران دنیای فیلم‌های علمی‌تخیلی و دنیای مارول فیلم Avengers Endgame هست که در آپریل امسال به روی پرده‌های سینما خواهد رفت، سالها طرفداران دنیای مارول با دنبال کردن خط داستانی تک‌تک فیلم‌ها و کاراکترها حالا به یک نقطهٔ مشترک رسیده‌است که سرنوشت این سری فیلم‌هارو مشخص خواهد کرد، فیلمی که به عنوان یک طرفدار شک ندارم رکورد های زیادی رو خواهد شکست

۳- چند دلیل کوتاه برای جذاب شدن این فیلم ها

۳.۱- تاثیر فن‌آوری‌های جدید بر سیاست، جامعه، تحصیلات و مذهب: به نظرتون اگر فناوری در صدسال آینده پیشرفت چشم‌گیری داشته باشه چه تاثیراتی رو سیاست کشورها، جامعه و تحصیلات خواهد گذاشت؟ دنیا چه شکلی خواهد بود؟ قدرت تخیل نویسندگان این مجموعه فیلم‌ها آنقدر زیبا و متحیر کننده‌است که می‌تونید جواب این مدل سوالاتتون رو بگیرید

۳.۲-  تاثیر فن‌آوری‌های جدید بر روی شخصیت‌های اصلی: شخصیت‌های داستانی این سری فیلم‌ها عموما با گذر زمان تغییر می‌کنند، فناوری موجود در فیلم پیشرفت می‌کنه و شما می‌تونید شاهد قدرتمندتر شدن و تغییر کاراکترهای اصلی فیلم باشید، موضوعی که این فیلم‌هارو از خسته کننده بودن درمیاره و رنگ یکنواختی نه در داستان اونها دیده می‌شه و نه در کاراکترهای فیلم ها، به عنوان نمونه همین Iron Man از سال ۲۰۰۸ تا به امروز بیشتر از ۴۹ لباس مختلف داشته که می‌تونید اونهارو به همراه فیلم‌هایی که در اونها نمایش داده شدند در تصویر زیر ببینید:

لیست لباس‌های مرد آهنی در دنیای MCU
لیست لباس‌های مرد آهنی در دنیای MCU

لازم به گفتنه که برای بقیه کاراکترها هم همین موضوع صادق هست و این پیشرفت در اکثر اونها دیده می‌شه.

۳.۳:  کشف ممکن‌ها و ناممکن‌های فیزیک نظری، مفاهیم زبان‌شناسی، احساسات و مهندسی ژنتیک و رشته‌های STEM: شما در این فیلم‌ها مواردی مثل «سفر در زمان» رو می‌بینید، تلپورت رو می‌بینید، سفر با سرعت نور، ساخت راکتورهای هسته‌ای کوچک و حتی به عنوان نمونه در سریال استارترک نویسندگان زبان جدیدی به نام «کلینگان» رو ساختند که همین الان می‌تونید اون رو آنلاین یادبگیرید، زبانی کامل و این خودش نشان از ظریف‌کاری و حساسیتی که نویسندگان رو این فیلم‌ها دارند نشون می‌ده.

مواردی که سالها دانشمندان و فیزیکدانان نظری در حال دست و پنجه نرم کردن برای کشف یا شناختشون هستند، این فیلم‌ها دریچه‌ای کوچک از این هست که اگر علم ما به شناخت و کشف این موضوعات برسه، چه کارهایی می‌توانیم انجام دهیم، چه اتفاقاتی می‌افتد و دوباره چه تاثیری بر جوامع و فرهنگ ما خواهد گذاشت.

۳.۴: حالت «چه می‌شد اگر...» : علاوه بر علت‌های بالا، مهم تر از همه آن بخش ذهن شما که همیشه می‌گوید «چه می‌شد اگر...» فلان اتفاق می‌افتاد، فلان فناوری وجود داشت، فیزیک به این موارد دست پیدا می‌کرد و... چه می‌شد اگر می‌توانستیم در زمان سفر کنیم، چه می‌شد اگر می‌توانستم به عقب برگردم و یک عضو خانوده‌ام را نجات دهم (یکی از قسمت‌های Doctor Who در فصل اول به همین موضوع پرداخته شده است)، چه می‌شد اگر می‌توانستم با سرعت نور سفر کنم و...

۳.۵: کشف محدودیت‌های ذهنی خودتان: لحظه‌ای خودتان به آینده فکر کنید، چه می‌بینید؟ بشر به کجا دست یافته؟ آیا دنیا به جای خوبی تبدیل شده است؟ یا نه تبدیل به جهنمی پر از فناوری و ظلم؟ آیا انسان‌ها به فناوری غلبه کرده‌اند یا فنواری به انسان‌ها؟ شاید موضوعاتی رو از دید فلسفه و اقتصاد نتوانسته باشید تصور کنید؟ نویسندگان این فیلم‌ها باهم دیگه تونستند به خیلی از این موارد فکر کنند، در داخل داستان جای بدهند و شمارو جذبش کنند. شاید در نگاه اول متوجه خیلی از این مسائل نشوید، اما با چندبار دیدن فیلم هربار جزئیات بیشتری رو متوجه خواهید شد.

۳.۶: صحبت با کودک درون: یک نکته‌دیگه هم همین هست، حتی اگر یک فیلم با تمام توضیحات بالا براتون کودکانه به نظر اومد، شاید بهترین وقت باشه که دراز بکشید و چندساعت به کودک درونتون اجازه بدین خودش رو نشون بده، تخیل کنه و از دیدن این مناظر و داستان‌ها لذت ببره، به نظرم هیچ شرم یا عیبی در این نیست که کاری رو انجام بدیم که حس خوبی داره و از انجام دادنش لذت می‌بریم

کلام آخر

به نظرم بهترین کار امتحان هست، با توضیحاتی که دادم بهتره یک فیلم علمی‌تخیلی از ژانر مورد علاقهٔ ذهنی خودتون انتخاب کنید و شروع به دیدن کنید و سعی نکنید با منطق به این فیلم‌ها نگاه کنید، منطق رو بزارید برای آخر و زمان نقد کردن فیلم برای خودتون، زمانی که فیلم رو نگاه می‌کنید در دنیای فیلم غرق بشید، تصور کنید توی همون زمان هستید و اون فناوری‌ها وجود دارن... اجازه بدید ذهن و روحتون بخشی از فیلم باشه نه فقط یه بیننده

لطفا در صورت به اشتراک‌گذاری منبع این مطلب رو هم ذکر کنید، نوشتنش زمان و انرژی زیادی می‌طلبه :)

نظر هم یادتون نره