در سالهایی که سرعت زندگی بیشتر از هر زمان دیگری بالا رفته، کتابخوانی برای بسیاری از ما تبدیل شده به فعالیتی که «دوستش داریم اما فرصت نمیکنیم». همیشه کتابهای نیمهتمامی روی میز یا کنار تخت هست، اما آخر شب گوشی در دست و ساعتها در شبکههای اجتماعی بالا و پایین میکنیم، بیآنکه متوجه شویم زمان ارزشمندمان صرف چیزهایی شده که اندکی به ما اضافه نمیکنند. این الگوی رفتاری تقریباً برای بیشتر ما آشناست: ذهن خسته، زمانهای کوتاه، حواسپرتی مداوم و رقابت شدید در سرگرمیهای دیجیتال. در چنین شرایطی، اگر قرار باشد عادت مطالعه زنده بماند، باید خودش را با زندگی ما هماهنگ کند، نه اینکه منتظر شرایط ایدهآل بماند.
در ایران، اپلیکیشنهایی مانند فیدیبو، طاقچه و کتابراه سالهاست نسخه الکترونیکی کتابها را در دسترس قرار میدهند و نقش مهمی در دیجیتالیشدن کتابهای فارسی ایفا کردهاند؛ اما هنوز برای بسیاری از کاربران، فاصلهای احساس میشد. داشتن نسخه دیجیتال کافی نبود. مطالعه باید سادهتر، روانتر و نزدیکتر به ریتم واقعی زندگی میشد. درست در همین نقطه بود که «لیبرا» وارد بازار شد؛ اپلیکیشنی که نگاهش به کتاب از جنس دیگری بود: کتاب باید خودش را به روزمرههای کوچک ما نزدیک کند، نه اینکه منتظر یک فرصت بماند.
لیبرا در ظاهر یک اپلیکیشن کتابخوان است، اما تجربهای که ایجاد میکند بسیار فراتر از یک کتابخانه دیجیتال معمولی است. لیبرا از همان ابتدا بر واقعیتی ساده تکیه کرد: مردم هنوز مطالعه را دوست دارند، فقط مسیر مطالعه سختتر شده است. خستگی ذهن، رفتوآمدهای طولانی، کارهای پراکنده و حجم زیاد محتوای دیجیتال باعث شدهاند کتاب از سبد عادتهای روزانه بسیاری از افراد عقب بماند. بنابراین نیاز اصلی کاربران «داشتن کتاب بیشتر» نبود، بلکه داشتن کتاب در تمام لحظهای بود که فرصت کوتاهی پیدا میشود.
وقتی وارد لیبرا میشوید، اولین تجربهای که جلب توجه میکند دسترسی به یک کتابخانه بزرگ و بهروز که همیشه همراه کاربر است. لیبرا امروز بیش از ده هزار عنوان دارد: حدود شش هزار کتاب متنی، نزدیک به چهار هزار کتاب صوتی و همکاری با بیش از سی ناشر معتبر. این گستردگی باعث شده بسیاری از کاربران برای اولینبار احساس کنند همیشه چیزی برای خواندن پیدا میشود—چه پنج دقیقه فرصت داشته باشند، چه نیمساعت.
مدل اشتراکی لیبرا نیز این تجربه را کاملتر میکند. در این مدل، کاربر دیگر مجبور نیست برای خرید تکتک کتابها تصمیمگیری کند. کتاب دیگر یک «خرید» نیست، بلکه یک «دسترسی» است. همین تغییر کوچک اما مهم باعث شده کاربران کتابهایی را تجربه کنند که اگر قرار بود جداگانه بخرند، شاید هیچوقت سراغشان نمیرفتند. شروع مطالعه آسانتر میشود و ادامه دادنش طبیعیتر.
یکی از مهمترین تفاوتهای لیبرا با اپلیکیشنهای قبلی، استفاده از فناوریهایی است که مطالعه را با زندگی روزمره هماهنگتر میکنند. لیبرا از قابلیت هوش مصنوعی استفاده میکند که همه کتابهای متنی را به نسخه صوتی تبدیل میکند؛ قابلیتی که با نام LibTalk شناخته میشود. این تجربه برای بسیاری از کاربران نقطه آغاز یک عادت جدید است. هر زمان که چشمها خستهاند، هنگام رانندگی، در مسیر رفتوآمد، در خانه یا حتی زمانی که انرژی خواندن نیست، کاربر میتواند ادامه همان کتاب را بشنود. نسخه صوتی کتاب همیشه آماده است؛ نه بهعنوان فایلی جداگانه، بلکه در همان صفحهای که کاربر میخواند با یک دکمه متن تبدیل به صدا میشود.
در کنار آن، قابلیت پاسخدهی هوش مصنوعی از دل کتاب—LibKnow—مطالعه را روانتر میکند. این ابزار جایگزین مطالعه نیست و قرار نیست خلاصه کتاب ارائه دهد؛ بلکه زمانی که کاربر در بخشی از کتاب متوقف میشود یا نیاز به توضیح بیشتری دارد، کمک میکند مسیر را بهتر دنبال کند. همه این اتفاقها در دل تجربه مطالعه رخ میدهند، بینیاز از خروج از کتاب یا حواسپرتی.
ترکیب این دو قابلیت—خواندن و شنیدن، فهم سریعتر و ادامهدادن بدون توقف—کاری کرده که بسیاری از کاربران پس از مدتها بگویند: «بالاخره کتاب دوباره وارد زندگیام شده.»
دسترسی به محتوای فارسی در سالهای اخیر برای بسیاری از فارسیزبانانی که خارج از ایران زندگی میکنند، به دغدغه مهمی تبدیل شده است. کتابهای فارسی بهراحتی پیدا نمیشوند، نسخههای صوتی کمتر در دسترساند و بسیاری از نوجوانان ایرانیتبار با کمبود محتوای زبان مادری روبهرو هستند. لیبرا در پاسخ به این نیاز، دو مسیر جدا اما هماهنگ ایجاد کرده است: لیبرا بوکس برای کاربران داخل ایران و لیبرا کالکشنز برای فارسیزبانان خارج کشور. کالکشنز نه فقط یک کتابخانه دیجیتال است، بلکه پلی برای ارتباط روزانه با زبان فارسی محسوب میشود—حتی اگر این ارتباط روزانه فقط چند دقیقه باشد.
لیبرا نه تلاش میکند مطالعه را به کاربران تحمیل کند و نه سعی دارد تصویر رؤیایی از کتابخوانی بسازد. آنچه لیبرا انجام میدهد ساده اما بنیادی است: تبدیل مطالعه از یک پروژه سنگین به یک عادت روزانه. بسیاری از کاربران میگویند از زمانی که لیبرا را نصب کردهاند، زمان کمتری در شبکههای اجتماعی تلف میکنند، چون حتی پنج دقیقه مطالعه، انرژی و حس بهتری به آنها میدهد. کتاب دیگر منتظر تعطیلات نیست؛ در جیب است، روی گوشی است، در لحظههای کوتاهی که پیش از این صرف اسکرول بیهدف میشد.
و اگر دوست دارید درباره کتابها، معرفی ژانرها، تکنیکهای مطالعه و مسیر بازگشت به کتاب بیشتر بخوانید، پرفایل لیبرا در ویرگول را دنبال کنید. در ادامه این مسیر، قرار است درباره چیزهایی حرف بزنیم که همه ما زمانی به آنها نزدیک بودیم: کتاب، یادگیری، آرامش و لحظاتی که کمک میکنند بهتر فکر کنیم و بهتر زندگی کنیم.
