در جلسه کوچینگ همه چیز ریختن بهترین اکشن‌پلن نبود!

با آن دسته از مراجعینی کار دارم که باهوش‌اند.. همان‌هایی که دقیقا می‌دانند چه می‌خواهند و جلسات اول تا پنجم با آن‌ها، با لبخند رضایت طرفین به اتمام می‌رسد. در جلسه ششم یا شاید هم جلسه پنجم یا چهارم.. -نمی‌دانم. به کیس بستگی دارد.- آن‌چه می‌دانم این است که این مراجعین در جلسه‌ای می‌آیند و با لحن و لبخندی که چندان از سر واقعیت نیست؛ می‌گویند: "شرمنده. نشد."

آن لحظه شاید سرت گیج برود چون تازه می‌بینی که پای دیواری بلند ایستاده‌اید. یک دیوارِ نامرئی بین «دانستن» و «توانستن» مراجع.

زیرِ پوستِ رفتار چه می‌گذرد؟

گاهی برخی از ما کوچ‌ها فکر می‌کنیم اگر مراجع حرکت نمی‌کند، یعنی انگیزه ندارد یا تنبل است. اما دلایل دیگری نیز وجود دارد؛ مثلا آن که ما در جلسه روی «رفتار» مراجع کار کرده باشیم در حالی که گیرِ اصلی در «ساختار شناختی» اوست.

انگار کن مراجع ترمز دستی را کشیده و کوچ از بیرون ماشین را هل می‌دهد!

به نظر من خوب است با هم نگاهی به رویکرد CBC بیاندازیم. در یک کلام، CBC می‌گوید: «پشت هر توقفِ رفتاری، یک تحریفِ شناختی نشسته است.» رویکرد شناختی-رفتاری (Cognitive Behavioral Coaching) به ما یاد می‌دهد که:

1. فکر (Thought): مراجع در لحظه‌ی عمل به خودش چه می‌گوید؟ (مثلاً: «اگه این کارو عالی انجام ندم، یعنی کلاً شکست خوردم.» - خطای شناختی همه یا هیچ)

2. احساس (Feeling): این فکر چه حسی ایجاد می‌کند؟ (ترس، اضطراب، فلج‌شدن)

3. رفتار (Behavior): نتیجه؟ اهمال‌کاری و درجا زدن.

وقتی به عنوان یک کوچ، فقط روی «چه کارهایی باید انجام بدهی؟» تمرکز می‌کنیم، داریم سطحِ ماجرا را می‌بینیم. اما وقتی با عینک CBC به مراجع نگاه می‌کنیم، می‌فهمیم که باید برویم سراغ «افکار خودکار» (Automatic Thoughts). 

اگر اشتباه نکنم در یکی از همان جلسه‌های چهارم یا پنجم یا ششمی که مراجع با لبخند مذکور در جلسه حاضر شد؛ دریافتم که باید از مدل‌های کلاسیک فاصله بگیریم و با متد CBC لایه‌های فکری‌اش را با هم بشکافیم. در آن میان به یک باورِ عمیق رسیدیم: «من فقط وقتی ارزشمندم که بی‌نقص باشم.» تا وقتی این باور (Belief) اصلاح نمی‌شد، هیچ اکشن‌پلنی، آن مراجع را به حرکت وا نمی‌داشت.

پیشنهاد من برای کوچ‌های خسته از درجا زدنِ مراجعانشان این است:

اگر تو هم مراجعی داری که توی جلسات «عالی» است ولی در عمل «غایب»، وقتش رسیده که ابزارت را عوض کنی. کوچینگ شناختی-رفتاری (CBC) به تو اجازه می‌دهد که دستت را ببری پشتِ داشبوردِ ذهن مراجع و سیم‌کشی‌های غلط را پیدا کنی.

در مدرسه ویسان، رویکرد CBC یکی از ستون‌های اصلی فصل یکِ دوره آموزش جامع رویکردهای کوچینگ است؛ جایی که یاد می‌گیریم چطور از سدِ محکمِ باورهای محدودکننده عبور کنیم.