آن‌ را که هارد پاک است...

می‌خواهید هاردتان را کامل پاک کنید؟
می‌خواهید هاردتان را کامل پاک کنید؟

ممکن است تا به حال برایتان پیش آمده باشد که بخواهید لپ‌تاپ یا کامپیوترتان را به کسی بدهید یا بفروشید و به صرافت پاک کردن هاردش افتاده باشید! اگر از آن دسته افرادی باشید که چندان سخت‌گیر نیستند، اطلاعات را دستی پاک می‌کنید و کامپیوتر را تحویل می‌دهید. اما در حالتی که نیاز باشد کل هارد به همراه سیستم عامل نصب‌شده روی آن کاملا پاک شود، چه باید کرد؟ یا نگران این باشید که کسی داده‌هایتان را بازیابی کند و بخواهید با خیال راحت آن‌ها را از کاملا محو کنید؟ در این مطلب روند پاک کردن کامل هارد ار هرگونه داده و اطلاعاتی را توضیح دهیم تا پاسخ این سوالات و سوالات مشابه آن‌ها نیز مشخص شود.



برای پاک کردن کامل هارد، کاربران ویندوز دو راه را می‌توانند در پیش بگیرند: استفاده از ابزارهای خود ویندوز و یا به‌کارگیری نرم‌افزارهای جانبی. در ادامه هر کدام از این دو گزینه را توضیح خواهیم داد. نیازی به تذکر نیست که قبل از انجام هر کاری در مورد هارددیسکتان حتما از داده‌های شخصی و مهمتان بک‌آپ بگیرید.


پاک کردن هارد با ابزارهای خود ویندوز

با وجود آن‌که برنامه‌های خوبی برای پاک کردن هارد وجود دارد، ولی اگر نخواهید یا زمان برای دانلود و استفاده از آن‌ها را نداشته باشید، ویندوز برای این‌ کار ابزار لازم را در اختیارتان می‌گذارد. البته این ابزار در قالب یک برنامه نیست، بلکه با اجرای یک دستور است.

پیش از آن‌که به توضیح نحوه‌ی عملکرد این دستور بپردازیم، دقت کنید که شما خود ویندوز را با این دستور نمی‌توانید نابود کنید! بنابراین با استفاده از آن‌ تنها می‌توانید سایر درایوهای موجود روی هاردتان را پاک کنید.

برای شروع، در منوی استارت تایپ کنید Windows PowerShell و این برنامه را با دسترسی ادمین اجرا کنید. یعنی روی آن کلیک راست کنید و گزینه‌ی Run as administrator را بزنید تا با این دسترسی سطح بالا اجرا شود. PowerShell ویندوز شبیه به همان محیط Command Prompt است با این تفاوت که برای اجرای دستورات سیستمی و خاص مورد استفاده قرار می‌گیرد.

دستوری که برای پاک کردن یک درایو به کار می‌رود این است: Format volume: /P:passes . در این‌جا volume حرف مربوط به درایوی است که می‌خواهید پاک کنید (مثلا D) و /P شرطی است که به دستور اضافه شده است. اما بخش جالب این دستور، passes است که عددی است نشانگر بارهایی که می‌خواهید روی اطلاعات این درایور بازنویسی شود. به عبارت دیگر، چند بار روی آن‌ها صفر یا یک نوشته شود. در بار اول، روی کل بخش 0 نوشته می‌شود و در بارهای بعدی به صورت رندم 0 یا 1 انتخاب می‌شود و بازنویسی می‌شود تا عملا احتمال بازیابی اطلاعات به صفر برسد.

بنابراین اگر مثلا می‌خواهید درایور D را به این صورت فرمت کنید (با ۳ بار بازنویسی)، باید تایپ کنید Format D: /P:3 . واضح است که تعداد بازنویسی‌ها روی سرعت انجام دستور تأثیر دارد و هر چه عدد را بیشتر بگیرید، زمان بیشتری باید در انتظار اتمام کار بمانید! البته اگر کلا هم پارامتر /P را نگذارید، دستور Format خودش به طور پیش‌فرض یک سری 0 را روی داده‌هایتان می‌نویسد.


پاک کردن هارد به وسیله‌ی برنامه‌های جانبی

راهکاری که در قسمت قبل بیان شد، برای پاک کردن درایو‌هایی به غیر از درایوی که ویندوز روی آن نصب است (معمولا C:) مناسب است. اما پاک کردن کل هارد یا همان درایو C، قاعدتا با خود ویندوز قابل انجام نیست و بایستی از ابزارهای جانبی کمک گرفت.

برنامه‌های مختلفی برای این کار وجود دارند، ولی شاید بهترینشان Darik’s Boot and Nuke (DBAN) باشد. DBAN به طور خاص برای نابودسازی داده‌ها به طور کامل توسعه یافته است و برای این‌که بتواند این کار را انجام دهد، از طریق بوت با سی‌دی یا فلش اجرا می‌گردد.

نرم‌افزار DBAN در دو نسخه عرضه می‌شود: یک نسخه‌ی شخصی و رایگان و یک نسخه‌ی پولی و شرکتی. خوشبختانه نسخه‌ی رایگان که آنرا از سایت dban.org می‌توانید دانلود کنید، کاملا جواب می‌دهد و عملا نیازی به نسخه‌ی پولی ان ندارید. این نرم‌افزار شش حالت پاک کردن داده دارد و هاردهای متصل با استانداردهای ATA، SATA و SCSI را پشتیبانی می‌کند. ترجمه‌ی آن اینست که در انواع کامپیوترها و لپ‌تاپ‌ها می‌توانید از آن برای پاک کردن هاردتان بهره بگیرید.

پس از آن‌که DBAN را به صورت یک فایل ISO دانلود کردید، باید آن را روی یک سی‌دی یا فلش burn‌ کنید. برای این کار اگر از خود ویندوز استفاده می‌کنید، یک سی‌دی خالی در درایو بگذارید، سپس روی فایل .iso دانلودشده کلیک راست کنید و گزینه‌ی Burn disc image را بزنید تا دیسک با آن فایل ساخته شود. برای درست کردن یک فلش از این فایل، می‌توانید به کمک ابزار رایگان Rufus آنرا روی یک فلش burn کنید.

دقت داشته باشید اگر در کامپیوتر چند هارد متصل دارید، قبل از شروع با DBAN، نام آن هارد را به یاد داشته باشید که یک وقت اشتباهی داده‌های هارد دیگر را پاک نکنید! برای دیدن اسم هارد، روی درایو C کلیک راست کرده و با باز کردن دیالوگ Properties در بخش Hardware‌ آنرا ببینید.

حالا که همه‌ چیز آماده است، سی‌دی (یا فلش) را در کامپیوتر بگذارید، آنرا ریستارت کنید و با رفتن به بایوس (معمولا با زدن کلید DEL یا F12 بسته به نوع کامپیوتر)، ترتیب بوت را طوری تعیین کنید که از سی‌دی یا فلشِ متصل بوت شوید.

هنگامی که وارد محیط DBAN می‌شوید، گزینه‌های مختلفی می‌بینید: F2 برای درباره، F3 برای لیست دستورات، F4 برای عیب‌یابی، کلید Enter برای حالت interaction و یا وارد کردن عبارت autonuke برای پاک کردن تمامی درایوها در کامپیوترتان! بعید است بخواهید از این حالت آخر استفاده کنید، بنابراین همان Enter را بزنید تا به بخش بعد بروید. در این‌جا لیست هاردهای داخل کامپیوتر را می‌بینید که با کلید‌های بالا و پایین می‌توانید انتخابشان کنید. روی هاردی که می‌خواهید پاک شود، کلید Space را بزنید تا عبارت [wipe] در ابتدای آن نمایش داده شود. حال با زدن کلید F10 عملیات پاکسازی آغاز می‌شود!

این روند پیش‌فرض کار با DBAN بود. اما اگر بخواهید می‌توانید با زدن کلیدهای پارامتری، تغییراتی را نیز در آن اعمال کنید. با کلید P می‌توان عدد رندمی که برای نوشتن روی داده‌ها استفاده می‌شود را تغییر داد. کلید R پارامتر دیگری است که بوسیله‌ی آن تعداد بارهای نوشتن روی داده‌ها (پیش‌فرض=۳) را می‌توان تعیین کرد. با زدن M، به شما انتخاب یکی از ۶ متد پاک کردن نمایش داده می‌شود (DoD Short، DoD 5220.22-M، Gutmann Wipe و ...).

با شروع روند، در گوشه‌ی سمت راست بالا، مدت زمان پاک کردن هارد نمایش داده می‌شود. با اتمام آن، صفحه‌ی جدیدی که عبارت «pass» در آن نوشته شده ظاهر می‌شود که به معنای موفقیت کار و پاک‌ شدن هارد شماست. اگر این روند موفقیت‌آمیز نبود و «fail» شد، دوباره امتحان کنید. اگر باز هم نتوانستید با DBAN هاردتان را با موفقیت پاک کنید و واقعا می‌خواهید داده‌هایتان را نابود سازید، بایستی به فکر نابودی فیزیکی هارد باشید!



نابودی فیزیکی!

اگر به هیچ‌ عنوان نتوانستید به صورت نرم‌افزاری هاردتان را پاک کنید و اهمیت نابودی داده‌هایتان از خود هارد هم بیشتر است، باید بگوییم تنها گزینه‌ی پیش‌ رویتان، افتادن به جان هارد و نابود کردن فیزیکی آن است! برای این کار، مرسوم‌ترین و البته خشن‌ترین راه (که شاید در فیلم‌ها هم دیده باشید) سوراخ کردن دیسک‌ها با مته یا کوبیدن با چکش روی هارد و دیسک‌هایش است! البته از راه‌های دیگری مثل کشیدن آهن‌ربا روی دیسک‌ها هم می‌توان برای نابودسازی هارد با هر آن‌چه روی آنست استفاده کرد.