بازگشت به روزهای خوب

ویندوز دو ابزار بازگردانی و بازنشانی را برای مشکلات جدی پیش پای شما گذاشته است.
ویندوز دو ابزار بازگردانی و بازنشانی را برای مشکلات جدی پیش پای شما گذاشته است.

سیستم‌عامل‌ها هر چقدر هم که پیشرفت کنند و پیشرفته‌تر شوند، باز هم مشکلات و ایراداتی پیدا می‌شوند که آن‌ها را به زانو درآورند! مشکلات کوچک و باگ‌های ساده‌ی نرم‌افزاری را می‌توان با کمی صبر و حوصله برطرف کرد، اما گاهی اوقات سیستم دچار ایرادات جدی می‌شود یا کند کار می‌کند و نمی‌توان به راحتی متوجه شد که اشکال واقعا از کجاست.ویندوز برای این‌گونه موارد دو راهکار اساسی دارد: بازگردانی ویندوز به حالت پیش از این مشکلات یا جدی‌تر، بازنشانی آن به حالت کارخانه. البته همیشه هم بحث مشکلات نیست و گزینه‌ی دوم برای زمان فروش دستگاه ویندوزی هم به کار می‌آید. اما ببینیم این دو ابزار چه هستند و چگونه باید از آن‌ها استفاده نمود.



بازگردانی سیستم

بازگردانی سیستم (System Restore) در ویندوز، ابزار قدرتمندی است که می‌تواند در مواقع بروز مشکلات بسیار به کار بیاید. برای انجام این بازگردانی، نیاز به ذخیره‌ی یک حالتِ سیستم و بازگشت به آن داریم که به آن نقطه‌ی بازگردانی (Restore Point) گفته می‌شود. در نسخه‌های قبلی، ویندوز به صورت خودکار و پس از اعمال معمولی مثل جابه‌جایی فایل‌ها، این نقاط را ایجاد می‌کرد، اما در ویندوز ۱۰ این مسئولیت به گردن شماست که در زمان مناسب آن‌ها را بسازید.

برای ایجاد یک نقطه‌ی بازگردانی، به تنظیمات ویندوز بروید (دکمه ویندوز + I) و در قسمت جست‌وجو، بنویسید create a restore point تا گزینه‌ی مورد نظر نشان داده شده و وارد آن شوید. در دیالوگِ بازشده (System Protection)، ابتدا درایوی که می‌خواهید نقطه روی آن ذخیره شود را انتخاب کرده و با زدن دکمه‌ی Configure…، در دیالوگ بعدی، حالت حفاظت سیستم را روشن کنید (Turn on system protection). پس از آن، بایستی در قسمت پایین، حداکثر فضای اختصاص‌یافته برای این عمل را هم مشخص کنید (از ۱٪ فضای درایو تا کل آن). برای تأیید OK را بزنید. حالا که درایو برای ذخیره‌ی نقاط بازگردانی آماده است، کافی است دکمه‌ی Create را بزنید، نامی برای این نقطه وارد کرده و با زدن OK تأیید کنید تا نقطه‌ی بازگردانی جدیدی برای حالت کنونی سیستم ایجاد شود.

برای بازگردانی به یک نقطه‌ در گذشته، دوباره به همان دیالوگ System Protection بروید و این بار روی دکمه‌ی ...System Restore زده و یکی از نقاط بازگردانی ذخیره‌شده را انتخاب کنید تا ویندوز سیستم را به آن حالت بازگرداند. اما در حالتی که مشکل آن‌قدر جدی است که ویندوز حتی بوت نمی‌شود باید چطور عمل کرد؟ در این مواقع، هنگام بوت کلید میانبر مربوط به ریکاوری سیستم (معمولا F11) را بزنید و از منو، گزینه‌ی Repair your computer را انتخاب کنید. حال، از بخش Advanced Startup، به Troubleshoot > Advanced Options > System Restore رفته و مراحل را برای باگشت به یک نقطه‌ی بازگردانی طی کنید.

ریکاوری ویندوز

بازگردانی سیستم ابزار خوبی برای زمان‌هایی است که اشکال از یک نرم‌افزار معیوب باشد. اما وقتی خود ویندوز یا تنظیمات آن دچار مشکل شود، باید چه کرد؟ در این مورد، ریکاوری ویندوز و بازگشت آن به حالت اولیه کارساز خواهد بود. بر خلاف بازنشانی (Reset) کامل، در این روند شما می‌توانید داده‌های شخصی و تنظیماتتان را نگه دارید (البته ایده‌ی خوبی است که از آن‌ها پشتیبان داشته باشید).

برای انجام ریکاوری، از تنظیمات سیستم به بخش به‌روزرسانی و امنیت (Update & Security) بروید و از قسمت سمت چپ، ریکاوری (Recovery) را انتخاب کنید. حال، تحت Reset this PC دکمه‌ی Get started را کلیک کنید و در پنجره‌ی بازشده، روی گزینه‌ی Keep my files بزنید. پس از آن هشداری برای درخواست تأیید نمایش داده می‌شود (اگر ویندوز را آپدیت کرده باشید، دو هشدار!) که اگر مشکلی نیست، با زدن دکمه‌ی Reset عمل ریکاوری آغاز خواهد شد. این‌که این روند چقدر طول می‌کشد بستگی به مشخصات کامپیوترتان و هم‌چنین تعداد برنامه‌های نصب‌شده خواهد داشت.

بازنشانی به تنظیمات کارخانه

بازنشانی به تنظیمات کارخانه، دقیقا مثل روی گوشی یا تبلت، با حذف همه چیز (حتی به‌روزرسانی‌های خود ویندوز)، سیستم عامل را کاملا به حالت اولیه‌اش بازمی‌گرداند. بنابراین آن را به عنوان آخرین گزینه‌اتان در مقابله با ایرادات و اشکالات ویندوز در نظر بگیرید و پیش از این‌که سراغش بروید، مطمئن شوید که از تمامی داده‌های مهمتان پشتیبان‌گیری کرده‌اید.

روند بازنشانی به تنظیمات کارخانه شبیه به مراحل انجام ریکاوری است: از تنظمیات به Update & Security و Recovery می‌روید و Get Started در بخش Reset this PC را می‌زنید.اما این‌ بار در پنجره‌ای که باز می‌شود، گزینه‌ی دوم، یعنی Remove everything را انتخاب می‌کنید. پس از این، دو گزینه به شما ارائه می‌شود: Just remove my files که بازنشانی سریع است و Remove files and clean the drive برای بازنشانی امن‌تر (اما کند‌تر). با انتخاب هر کدام از این گزینه‌ها و تأیید در مرحله‌ی بعد، بازنشانی آغاز خواهد شد. دقت کنید که پس از اتمام بازنشانی ویندوز کاملا مثلا روز اولش خواهد بود و باید اکانت جدیدی هم برای استفاده از آن بسازید (مگر آن‌که با اکانت مایکروسافت‌تان وارد شوید).

شبیه به بازگردانی سیستم در هنگام بوت، بازنشانی به تنظمیات کارخانه را هم می‌توانید در آن زمان انجام دهید. کافی است از همان بخش Troubleshoot، گزینه‌ی Reset this PC را انتخاب کرده و مراحل را مثل حالت داخل خود ویندوز دنبال کنید.



چه مشکلی، چه گزینه‌ای؟

یکی از سوالات مهمی که در مورد بازگردانی یا بازنشانی یا نصب دوباره‌ی ویندوز پیش می‌آید این است که هر کدام از این اعمال را در مقابل کدام مشکل استفاده کنیم؟ در پاسخ، بگذارید به طور خلاصه ایرادات اصلی ویندوز و گزینه‌های مناسب هر کدام را مرور کنیم.

مشکل اول: اگر کامپیوترتان بدون هیچ دلیل واضحی کرش می‌خورد. یعنی ویندوز به درستی بوت می‌شود و شروع به کار می‌کنید، اما به یکباره سیستم کرش خورده یا در اصلاح عامیانه قاطی می‌کند! در این مواقع، بازگردانی سیستم می‌تواند بسیار مفید باشد، زیرا دلیل کرش به احتمال زیاد یک ایراد نرم‌افزاری است که با حذف نرم‌افزارهای نصب‌شده‌ی اخیر، برطرف خواهد شد.

مشکل دوم: بدافزاری در ویندوزتان دارید که با هیچ‌ کدام از راه‌های مرسوم نتوانسته‌اید از شرش خلاص شوید! در این‌جا باید به سراغ ریکاوری ویندوز بروید تا همه چیز به جز فایل‌ها و داده‌های شخصی‌اتان پاک شود.

مشکل سوم: می‌خواهید کامپیوترتان را بفروشید و نگران هستید که فایل شخصی‌ای روی آن جابماند. گزینه‌ی مناسب برای این حالت، بازنشانی ویندوز به تنظیمات کارخانه است که که خیال شما را از باقی ماندن هر گونه فایلی روی آن راحت می‌کند. البته اگر نسبت به ریکاور شدن داده‌ها حتی از روی یک هارد فرمت شده هم حساس هستید، می‌توانید پیش از انجام عمل بازنشانی، هاردتان را تماما با داده‌های ممعمولی (مثل فیلم‌های سینمایی) پر کنید تا امکان بازگرداندن داده‌های شخصی‌ را به نزدیک صفر برسانید!



این مطلب در ویژه‌نامه‌ی کلیک شماره‌ی ۶۸۵ به چاپ رسیده است.