اخیرا یکی از دوستان من به نام جیک اورلویتز یک مطلب نوشته در مورد شرایط داشتن صفحه تو ویکیپدیا که خیلیها در موردش از من میپرسند. اما نسخه فارسی اون رو هم برای شما اینجا قرار دادم.
بیشتر مردم ــ حتی افراد بسیار موفق و معتبر و ــ واجد شرایط داشتن یک زندگینامه در ویکیپدیا نیستند. این موضوع قضاوتی درباره ارزش یا دستاوردهای شما نیست؛ بلکه بازتاب ماهیت خود ویکیپدیاست. ویکیپدیا یک پلتفرم رزومه، یک فهرست حرفهای یا محلی برای تبلیغ خود نیست. این یک دانشنامه است؛ و دانشنامه تنها موضوعاتی را شامل میشود که درباره آنها پوشش ثانویه، مستقل و قابل اعتمادِ قابل توجه وجود داشته باشد.
این الزام در قلب دستورالعمل زندگینامهنویسی ویکیپدیا (WP:NBIO) قرار دارد؛ دستورالعملی که برای هنرمندان، بنیانگذاران، دانشگاهیان، اینفلوئنسرها، دانشمندان، مدیرعاملها، فعالان، موسیقیدانان و همه افراد دیگر یکسان است. پرسش اصلی برای همه یکسان است:
آیا درباره این شخص، رسانههای معتبر بهصورت عمیق، مکرر و مستقل گزارش نوشتهاند؟
اگر پاسخ منفی باشد، حتی اگر فردی خارقالعاده باشید، ویکیپدیا هنوز مکان مناسبی برای شما نیست.
معمولاً افراد واجد شرایط نیستند زمانی که:
حضور رسانهایشان عمدتاً شامل مصاحبهها یا مطالب تبلیغاتی است
پوشش رسانهای تنها به رسانههای محلی یا نشریات تخصصی یک صنعت محدود میشود
اغلب مقالات بهدلیل پیگیری فعالانه روابطعمومی یا پرداخت هزینه تهیه شدهاند
دنبالکنندگان آنلاین زیادی دارند اما گزارشهای روزنامهنگارانه اندکی درباره آنان موجود است
دستاوردهایشان چشمگیر است اما مورد تحلیل یا بررسی مستقل قرار نگرفته است
این وضعیت درباره شمار زیادی از افراد بسیار موفق صدق میکند. و این توهینآمیز نیست؛ بلکه تفاوت میان موفقیت شخصی و مستندسازی دانشنامهای را نشان میدهد.
معیار «پوشش قابل توجه» واقعاً به چه معناست؟
بسیاری تصور میکنند هر اشاره رسانهای کافی است. اینطور نیست. ذکر نام یا یک خط کوتاه در مقاله، معیاری برای احراز شهرت محسوب نمیشود. «پوشش قابل توجه» یعنی:
مقالاتی که بخش عمدهشان درباره شماست
گزارشهایی که کار، مسیر حرفهای یا اثرگذاری شما را با عمق بررسی میکنند
چندین گزارش از سوی چند رسانه مستقل
پروفایلها، گزارشهای بلند، نقدهای جدی، تحلیلهای روزنامهنگارانه — اینها منابعی هستند که یک زندگینامه معتبر در ویکیپدیا را شکل میدهند. در مقابل، پوشش سطحی ــ مانند ذکر نام در گزارش رویداد، فهرستها، خبرنامهها، مجلات فارغالتحصیلی یا نقلقولهای کوتاه ــ معیار را برآورده نمیکند. اینها تنها نشانههایی از فعالیتاند، نه مستندی برای احراز اهمیت دانشنامهای.
منابع باید قابل اعتماد، مستقل و ثانویه باشند
دستورالعمل WP:NBIO هر سه ویژگی را ضروری میداند.
منابع قابل اعتماد شامل:
روزنامههای معتبر
مجلات شناختهشده و معتبر
رسانههای حرفهای دارای نظارت تحریری
مجلات علمی و کتابهای پژوهشی
اینها منابعی هستند که بررسی، ویرایش و راستیآزمایی شدهاند.
منابع غیرقابل استناد برای احراز شهرت:
وبسایت شخصی
شبکههای اجتماعی
نوشتههای Medium یا ویرگول
وبلاگهای سازمانی
کتابهای خودانتشار
محتوای تبلیغاتی یا اسپانسرشده
بیانیههای خبری و اطلاعیهها
مصاحبههایی که خودتان ارائه کردهاید
حتی اگر این منابع دقیق باشند، نمیتوانند معیار شهرت را برآورده کنند.
«مستقل» یعنی:
پوشش نباید از سوی شما، سازمانتان، تیم روابطعمومی، مشتریان، همکاران یا افراد دارای منافع مشترک باشد. ویکیپدیا به مستندسازی بیرونی و بیطرفانه اتکا دارد.
«ثانویه» یعنی:
ویکیپدیا به گزارش دیگران درباره شما نیاز دارد — نه گفتههای خودتان، نه اسناد اولیه، نه مصاحبههایی که روایت شما را منعکس میکنند. مصاحبهها و بیانیهها ممکن است برای تأیید برخی اطلاعات به کار روند، اما نمیتوانند معیار احراز شهرت باشند.
چه کسانی واجد شرایطاند؟
اینجا معمولاً شکاف میان دستاوردهای فردی و معیارهای دانشنامهای نمایان میشود. افرادی که واقعاً «مشهور» به معنای ویکیپدیایی هستند، معمولاً:
چندین گزارش عمیق در رسانههای ملی یا معتبر دارند
جوایز معتبر ملی یا بینالمللی همراه با پوشش رسانهای قابل توجه دریافت کردهاند
آثارشان توسط منتقدان، پژوهشگران یا روزنامهنگاران بهطور مستقل تحلیل شده
نقشی مهم در رویدادی داشتهاند که پوشش گسترده و جدی رسانهای داشته است
انتشارها، اجراها یا کشفیاتی داشتهاند که مورد بحث و بررسی مستمر رسانهها قرار گرفته است
بهطور خلاصه: کار شما باید آنقدر مهم تلقی شده باشد که دیگران بدون دخالت شما آن را مفصل مستند کرده باشند.
چرا معیارها سختگیرانهاند؟
قواعد ویکیپدیا برای حفظ بیطرفی، دقت و قابلیت استناد طراحی شدهاند. بدون پوشش مستقلِ قابل توجه، هر مقالهای در معرض اتکا به مطالب تبلیغاتی، ادعاهای غیرقابل اثبات، منابع خودمنتشر یا روایتسازیهای طرفدارانه قرار میگیرد. به همین دلیل ویکیپدیا رویکرد «به من اعتماد کنید، من کارهای بزرگی کردهام» را نمیپذیرد و نیازمند مستندسازی قابل اتکا از سوی دیگران است.
این موضوع ارتباطی با نخبهگرایی ندارد؛ موضوع، حفظ کیفیت یک مرجع جهانی است. یک مقالهٔ ویکیپدیایی نباید هدف باشد؛ بلکه باید نتیجهای طبیعی از تأثیرگذاری واقعی در جهان باشد. بهترین مسیر این است که به کارهای جدی و عمومی ادامه دهید تا توجه مستقل و واقعی را جلب کند. در طول زمان:
روزنامهنگاران درباره شما خواهند نوشت زیرا کارتان ارزش پوشش دارد
این پوشش بهطور طبیعی گسترش مییابد
مجموعهای از منابع معتبر و سازگار با سیاستهای ویکیپدیا شکل میگیرد
در آن مرحله، زندگینامه ویکیپدیایی قابل دستیابی خواهد بود — نه بهسبب تلاش برای داشتن آن، بلکه چون بازتابی صادقانه از سابقه عمومی شماست.
