در ساختار سیاسی ایران، همواره دو گروه از سیاستمداران نقشآفرینی میکنند؛ سیاسیون آشکار و سیاسیون پنهان. این دو دسته، اگرچه هر دو در میدان سیاست حضور دارند، اما جایگاه، قدرت و میزان پاسخگوییشان تفاوتی بنیادین دارد.
سیاسیون آشکار؛ چهرههای در معرض دید
سیاسیون آشکار، همان افرادی هستند که نام و تصویرشان برای افکار عمومی آشناست. آنها در انتخابات شرکت میکنند، سخنرانی میکنند، از اصلاح و تغییر میگویند و معمولاً با نقدها و وعدههایشان شناخته میشوند.
اما نکته مهم این است که قدرت واقعی در اختیار آنان نیست. حتی اگر به جایگاههای رسمی و بالایی برسند، اغلب در تصمیمگیریهای کلان و حساس کشور نقشی محدود دارند. ساختار قدرت در ایران به گونهای است که این چهرهها بیشتر در نقش ظاهری و نمایشی سیاست ظاهر میشوند تا تصمیمگیران اصلی.
سیاسیون پنهان؛ قدرت در سایه
در مقابل، سیاسیون پنهان وجود دارند؛ افرادی که در ظاهر هیچ عنوان سیاسی مشخصی ندارند، اما قدرت واقعی در دستان آنان است.
این گروه معمولاً وابسته به نهادها یا مجموعههایی خاص در ساختار ج.ا هستند. آنها نه در معرض رأی مردم قرار میگیرند، نه پاسخگوی عملکرد خودند، اما جهتگیریهای سیاسی، اقتصادی و حتی فرهنگی کشور تا حد زیادی به تصمیمات آنها وابسته است.
سیاسیون پنهان، به واسطه موقعیت و نفوذ خود، میتوانند مسیر سیاست را تعیین کنند و در بسیاری از موارد، چهرههای آشکار را تنها به مجریان اراده خود تبدیل میکنند.
این دوگانگی میان سیاستمداران آشکار و پنهان، یکی از واقعیتهای بنیادین ساختار قدرت در ایران است. تا زمانی که قدرت در سایه شفاف نشود و مرز مسئولیتها مشخص نگردد، چرخه تکراری وعدهها، ناکامیها و بیاعتمادی عمومی ادامه خواهد داشت.
سیاست در ایران، بیش از آنکه در میدان دید مردم جریان داشته باشد، در پشت پردهها و جلسات غیرعلنی رقم میخورد؛ جایی که سیاسیون پنهان، بیآنکه نامی از آنان برده شود، تصمیمهای بزرگ را میگیرند.
