( آدمی که خوابه رو میشه بیدار کرد. اونی که خودش رو به خواب زده نه! پس بذار بخوابه! )
تا حالا حس کردی این روزا انگار سیمهای ارتباطیمون اتصالی کرده؟ هرکی یه بلندگو دستشه و داره از حقانیت خودش حرف میزنه و متاسفانه گوش شنوا هم کم شده!
فضای عمومی که ملتهب میشه، اولین جایی که گرماشو حس میکنه، «گفتگو»های ماست. مکالمهها تبدیل میشن به میدون جنگ. هرکی سعی میکنه سنگر خودش رو محکمتر کنه و صدای مخالف رو با صدای بلندتر خفه کنه.
و اولین واکنش غریزی چیه؟ کشیدنِ دوشاخه از پریز. «ولش کن بابا، با هیچکی نمیشه حرف زد!»
این قرنطینهی کلامی، اولش شاید آرومبخش باشه، اما در واقع داریم خودمون رو تو یه «اتاق پژواک» (Echo Chamber) حبس میکنیم. جایی که فقط صدای خودمون و همفکرامون رو میشنویم. رشدی در کار نیست، چالشی وجود نداره و کمکم نگاهمون به دنیا تکبُعدی و شکننده میشه.
جونم براتون بگه که نسخه طبیب شاید یه کم سخت باشه اما علم ارتباطات میگه راه چارهست.
برای گفتگو در این شرایط، به جای زره جنگی، باید لباس «مدارا» بپوشیم. مدارا به معنی کوتاه اومدن از اصول نیست، به معنی فهمیدنِ اصلهای بزرگتره:
۱. قانون تفکیک «عقیده» از «انسان»:
یادمون باشه پشت هر عقیدهای، حتی به نظر ما غلط و بیمنطق، یه «زیست» و یه سری سبک زندگی خوابیده. قصهی زندگی آدما رو که نمیدونیم. قرار نیست با یه مکالمهی ده دقیقهای، شالودهی فکری یه آدم رو شخم بزنیم. به انسانیتِ اون آدم، مستقل از عقیدهش، احترام بذاریم.
۲. هدف: «فهمیدن»، نه «برنده شدن»:
وارد گفتگو نشیم که طرف رو «قانع» کنیم یا شکست بدیم. با هدف «شنیدن» و «فهمیدنِ» دنیا از دریچهی چشم اون آدم وارد بشیم. حتی اگه یک درصد باهاش موافق نیستیم. همین که بفهمیم چرا اینطوری فکر میکنه، بزرگترین برد برای ماست، چون به شناختمون از دنیای اطراف اضافه کرده.
۳. شنیدنِ فعال برای واکسینه شدن:
گاهی وقتا، شنیدنِ پافشاریهای سرسختانهی دیگران روی یه باور اشتباه، بهترین آینه برای خودمونه. باعث میشه از خودمون بپرسیم: «کجاها منم همینقدر متعصبانه و بدون دلیل روی حرفم وایسادم؟» این خودش یه واکسن قوی علیه جزماندیشیه. («جزماندیشی» یعنی خشکاندیشی و تعصب شدید روی باورهای خود.)
مدارا کردن به معنی تایید کردنِ حرف اشتباه نیست؛ به معنی پذیرفتنِ این واقعیته که ما در دنیایی زندگی میکنیم که پر از «دیگری»های متفاوته. انسان برای رشد به تعامل نیاز داره، حتی با تفکری که قبولش نداره.
حواسمون به دمای گفتگوها باشه. گاهی یه کم «مدارا» بهترین پاشویهست. امضا:طبیب سخن .
