احتمالا "تصور امید به زندگی" در آن شرایط، با تصور ما از امید فرسنگ ها فاصله دارد. منطقی ترین راه جهت درک دقیقتر امید در باواریا، داخائو، خلمنو، بوخن والد، آشویتس و... نگاه به 2 جنبه اتفاقات هم در زندگی زندانیان (نظیر Viktor Frankl و پزشکان و پرستارانی نظیر قابله آشویتس و ...) و هم در سمت زندانبانان (نظیر Adolf Eichmann یا Josef Mengele و...) است که تا حدودی دید شفافتری از آن اوضاع به ما خواهد داد.
در اصطلاحات فرانکل، کلمه "مومن" در اردوگاه های کار اجباری هیتلر، نامی بود که به افراد ناامید از زنده بودن، نسبت داده می شد.
زمانی که فرانکل پا به آشویتس گذاشت، یکی از زندانیان قدیمی بطور قاچاقی از کلبه آنها دیدن کرد و علیرغم دروغ هایی برای دلداری زندانیان جدید و ستایش دکتر منگله(فرشته سفید) رئیس پزشکان اس.اس ردیف می کرد، گفت:
«اما یک چیز یادتان باشد. هر روز و تا ممکن است ریشتان را بتراشید، حتی اگر این کار را با شیشه شکسته بکنید؛ حتی اگر لازم باشد نان روزانه خود را بدهید و چیزی برای تراشیدن ریش بگیرید! اینکار هم شما را جوانتر نشان می دهد و هم صورتتان را سرختر...
اگر می خواهید زنده بمانید تنها یک راه دارد. باید به درد کار بخورید. مثلا اگر کف پایتان تاول بزند و موقع راه رفتن بلنگید، افسر اس.اس شما را از صف جدا می کند و روز بعد به اتاق گاز می فرستد. نباید "مومن" بشوید!
میدانید "مومن" یعنی چه؟ یعنی کسیکه قیافه مفلوکی دارد و ناخوش است و نمی تواند کار طاقت فرسا بکند. به او می گویند "مومن".
دیر یا زود گذار هر مومنی به اتاق گاز می افتاد. پس یادتان باشد اگر هر روز ریشتان را بتراشید و راست بایستید و صاف راه بروید و صاف راه بروید، نباید از گاز ترسی داشته باشید.
من می دانم شما دیروز وارد شده اید و هنوز خسته هستید. با این وجود علتی نمی بینم که از گاز بترسید. شاید فقط تو...» و آنوقت رو به فرانکل کرد و گفت:
«امیدوارم از آنچه به صراحت گفتم ناراحت نشوی! و دوباره رو به دیگران کرد و گفت از میان شما او تنها کسی است که باید از انتخاب بعدی بترسد؛ باقی بیخود می ترسند»
از کتاب انسان در جستجوی معنا
نوشته دکتر ویکتور فرانکل
استاد روانپزشکی دانشگاه وین
ترجمه: دکتر اکبر معارفی
