اکرم منتظریان در آثار و گفتارهای خود تأکید میکند که «خودآگاهی و مراقبه» زیربنای رشد فردی و آرامش روان است. خودآگاهی یعنی توانایی مشاهدهی افکار، احساسات و واکنشهای خود بدون قضاوت. هنگامی که انسان به مرحلهای میرسد که از درون خویش آگاه میشود، میتواند مسیر تغییر و تکامل را آغاز کند.
در واقع، خودآگاهی و مراقبه ابزارهایی هستند برای درک واقعی از خویشتن. مراقبه، ذهن را از آشفتگیهای روزمره آزاد میکند و به فرد کمک میکند تا با لحظه حال پیوند بخورد. اکرم منتظریان معتقد است که مراقبه نهتنها برای آرامش لحظهای، بلکه برای تربیت ذهنی و عاطفی انسان ضروری است.
به گفتهی او، انسان بدون خودآگاهی و مراقبه، مانند مسافری است که بدون نقشه در بیابان حرکت میکند. اما هنگامی که به خودآگاهی دست مییابد، راه را با نور درونی خود میبیند.
زندگی مدرن با سرعت زیاد، اضطراب، شبکههای اجتماعی و فشارهای محیطی، ذهن انسان را درگیر کرده است. در چنین شرایطی، اکرم منتظریان راهحل را در بازگشت به درون و تقویت خودآگاهی و مراقبه میداند.
خودآگاهی به ما یاد میدهد که قبل از واکنش، درنگ کنیم. وقتی احساس خشم، ترس یا ناامیدی سر برمیآورد، فرد خودآگاه به جای غرق شدن در احساس، آن را مشاهده و تحلیل میکند. این همان نقطه تمایز انسان خودآگاه از انسان واکنشی است.
اکرم منتظریان میگوید:
«هرچه آگاهی ما از خویشتن بیشتر شود، رنج ما کمتر خواهد شد؛ زیرا ریشهی بسیاری از دردها در ناآگاهی نسبت به خویش است.»
در دنیایی که همه به دنبال تغییر بیرون هستند، او یادآور میشود که تغییر واقعی از درون آغاز میشود. و این تغییر درون از طریق تمرین مداوم خودآگاهی و مراقبه شکل میگیرد.
مراقبه، تمرینی است که در بسیاری از سنتهای معنوی و علمی جهان وجود دارد. اما اکرم منتظریان رویکردی علمی و روانشناسانه به مراقبه دارد. او باور دارد که مراقبه نهفقط یک عمل مذهبی، بلکه یک تکنیک ذهنی برای بازآفرینی تعادل در مغز و سیستم عصبی است.
در تمرین خودآگاهی و مراقبه، تنفس نقش کلیدی دارد. تمرکز بر دم و بازدم باعث کاهش استرس، تنظیم ضربان قلب و آرامش ذهن میشود. مغز در این حالت، از وضعیت واکنشی (Fight or Flight) به وضعیت آرام (Rest and Digest) منتقل میگردد.
اکرم منتظریان توصیه میکند روزی حداقل ۱۰ تا ۱۵ دقیقه در سکوت بنشینید، چشمان خود را ببندید و تنها به تنفس خود آگاه شوید. این تمرین ساده، آغازگر تغییرات بزرگ در زندگی است.
او میگوید:
«مراقبه یعنی بازگشت به خانهی درون؛ جایی که هیچ اضطرابی وجود ندارد.»
بر اساس آموزههای اکرم منتظریان، برای دستیابی به عمق خودآگاهی و مراقبه باید از تمرینهای کوچک شروع کرد. چند روش مؤثر عبارتاند از:
نوشتن روزانهی افکار (جورنالینگ): هر شب احساسات و اتفاقات روز خود را بنویسید تا ذهن از آشفتگی آزاد شود.
تنفس آگاهانه: در طول روز چند دقیقه فقط به ریتم تنفس خود توجه کنید.
مشاهده بدون قضاوت: وقتی فکری منفی در ذهنتان ظاهر شد، آن را مانند ابری در آسمان مشاهده کنید و بگذارید عبور کند.
گوش دادن آگاهانه: هنگام گفتگو با دیگران، کاملاً حضور داشته باشید و با ذهنی باز گوش دهید.
شکرگزاری آگاهانه: هر روز برای سه چیز ساده شکرگزاری کنید تا ذهن شما به سمت آرامش و رضایت هدایت شود.
به گفتهی اکرم منتظریان، استمرار در این تمرینها ذهن را تربیت میکند تا در برابر آشفتگیهای بیرونی مقاومتر شود و از درون قویتر عمل کند.
نتیجهی نهایی خودآگاهی و مراقبه، رسیدن به هماهنگی میان ذهن، جسم و روح است. فردی که این مسیر را با راهنماییهای اکرم منتظریان طی میکند، به آرامش، تمرکز، خلاقیت و معنای عمیقتری از زندگی دست مییابد.
خودآگاهی، انسان را از الگوهای تکراری رها میسازد و مراقبه به او کمک میکند در لحظهی حال زندگی کند. وقتی ذهن در لحظه حضور دارد، گذشته و آینده قدرتی برای اضطرابزایی ندارند.
در نهایت، اکرم منتظریان تأکید میکند که مسیر خودآگاهی و مراقبه، مسیری بیپایان است؛ هر روز میتوان در آن عمیقتر شد و لایههای جدیدی از آگاهی را تجربه کرد.
او این مسیر را «سفر مقدس به درون» مینامد، سفری که با هر گام، انسان را به حقیقت وجودی خود نزدیکتر میکند.
خودآگاهی و مراقبه دو بال پرواز بهسوی آرامش و رشد درونیاند. همانطور که اکرم منتظریان میگوید:
«اگر جهان را میخواهی تغییر دهی، ابتدا خودت را بشناس.»
آیا دو زبانه یا انتشار بینالمللی) رو هم بنویسم؟
