شروع یک همکاری جدید: پیش از شروع فرایند جذب

در مجموعه مقالاتی که پیش روی شماست تلاش کرده‌ام تا به زبانی ساده مسایل مختلفی که در فرایند جذب باید مورد دقت قرار گیرند را به صورت خلاصه بیان کنم. در تهیه این مطالب تلاش شده‌است تا به شرایط بازار کار ایران توجه ویژه‌ای شود و نکاتی که کم‌تر مورد توجه قرار گرفته‌اند، نمود بیشتری داشته باشند. به این ترتیب اولن نه تلاش و نه ادعایی در خصوص جامع و کامل بودن این متن نیست ثانین ممکن است در طول زمان این متن کامل‌تر شود. این مجموعه نوشتار در قالب بخش‌های پیش از شروع فرایند، شروع فرایند، مصاحبه حضوری و پیشنهاد تهیه شده‌است. در این مطلب بخش نخست آورده شده‌است.

۱. پیش از شروع فرایند

در این بخش به مهم‌ترین نکاتی که باید پیش از شروع فرایند جذب به آن توجه کرد پرداخته‌ام. نکاتی که به عنوان کافرما یا کارجو مد نظر قرار می‌دهم را به تفکیک در این‌جا آورده‌ام که در ادامه خواهد آمد.

۱.۱. کارفرما هستم

خیلی کم هستند بازارهایی در ایران که به اندازه‌ی بازار کار رقابتی باشند. بهتر است قبل از هر چیز بدانید که در این بازار اجزای عرضه و تقاضا چیست. می‌توان از هر جایی به قضیه نگاه کرد و عرضه و تقاضا را بررسی کرد. اما من علاقه‌مندم که بازی را اینگونه بچینم. شما عرضه کننده‌ی یک جام جهان نما هستید. جامی که در آن متقاضی کار، آینده‌ی براورده شدن نیازهای خود را در آن می‌بیند. تلاش کنید که این تصویر را طراحی کنید. برای طراحی درست این تصویر نیاز است که کلی دانش داشته باشید. در این‌جا چند مورد که بیشتر ندیده‌ام را آورده‌ام.

۱.۱.۱. محقق و همه‌جانبه‌نگر باشید

شما به عنوان کارفرما اول باید نیازهای منابع انسانی را بشناسید و بتوانید هر کاجو را بر روی منحنی نیازهایش جانمایی کنید. باید برای دریافت اطلاعات گوش شنوا و آغوش باز داشته باشید. در هر زمانی باید به فکر اصلاح و بهبود فرایند‌های خود باشید. در عین حال که حریصانه به بهبود روند‌ها فکر می‌کنید، باید به یاد داشته باشید که منابع انسانی دارای حافظه هستند. اشتباه‌های شما در حافظه‌ی آن‌ها برای سال‌ها می‌ماند. در حوزه منابع انسانی پس بی‌گدار به آب نزنید. حتمن تحقیق و بررسی کافی داشته باشید. تغییرات را به آرامی اجرا و پایش کنید.

۱.۱.۲. مستند‌سازی روال جذب

مرحله‌ای را در ذهن نسازید. ذهن شما قابل انتقال نیست. از همین اول کار مراحلی که یک نفر باید برای جذب بپیماید را مستند کنید. این مستند بعد‌تر در خیلی از مراحل به کارتان خواهد آمد. در هر مرحله مشخص کنید که چه چیزی باعث رفتن به مرحله بعدی یا قطع فرایند می‌شود.

۱.۱.۳. شناخت فرهنگ سازمان

نیروی جدید باید تا حد خوبی با فرهنگ موجود سازمان شما همخوانی داشته باشد. به طور مثال اگر شما شرکتی سوپر مذهبی هستید، دگرباش نباید جذب کنید. شاید اگر تازه‌کار هستید و خیلی باد در سر داشته باشید به نظرتان این موضوع مسخره باشد، اما تضاد ارزش‌ها جزو اولین چیز‌هایی‌ست که یکدلی را در تیم از بین می‌برد. یادتان باشد که تیمتان به هر حال داشت کار خود را انجام می‌داد و افزودن یک عنصر متضاد ریسک از هم پاشیدن تیم یا کاهش کارایی را افزایش خواهد داد. این همه گفتم که یادتان باشد که کارجو باید در راستای ارزش‌های سازمانی شما گام بردارد. پس قبل از آن‌که نیروی جدید استخدام کنید، اول ببینید ارزش‌های جاری سازمان شما چیست. این هم با کپی کردن ارزش‌های گوگل در نمی‌آید. ببینید واقعن تیمی که تشکیل دادید چه ویژگی‌هایی دارد.

به عنوان یک نکته تجربی، فرهنگ و ارزش‌های سازمان آن‌هایی که کارکنان می‌گویند لزومن نیست. باید رفتارها، الگوهای رفتاری، پیش کشیدن‌ها و پس‌زدن‌ها و کلی رفتارهای دیگر را بررسی کنید.

۱.۱.۴. فرهنگ جذب

یادتان باشد، در یک شرکت، همه‌ی سازمان وظیفه‌ی کمک به فرایند جذب را دارند. نیروی فنی سیب‌زمینی نیست که بروید و از بازار بخرید. باید همه‌ی سازمان یکدل باشند و برای رشد سازمان وقت بگذارند. اگر برای چیدن مصاحبه فنی مشکل دارید یعنی کارکنان شما تصورشان از جذب، تصور خریدن سیب‌زمینی است. این نوع نگاه را پیش از آن‌که نیروهای سیب‌زمینی به سمت سازمانتان بیایند اصلاح کنید. از طرف دیگر به تجربه دیده‌ام که با کیفیت‌ترین نیروهای فنی از طریق معرفی دوستان به سازمان معرفی می‌شوند. پس همه‌ی سازمان را برای کل فرایند آماده کنید.

نمی‌شود قد کشید و توقع داشت که ماهیچه‌ها کش نیایند.

۱.۱.۵. معیار ارزیابی

قبل از آن‌که سعی کنید چیزی را بهبود بدهید باید مشخص کنید که بهبود یعنی چه. پارامترهایی که در موضوع مهم هستند را مشخص کنید. به عنوان یک قانون دم دستی به یاد داشته باشید که معیارها هر چه درشت‌دانه تر باشند ارزیابی ساده‌تر و به تجارت نزدیک‌تری دارند. به طور مثال در مورد جذب معیارهایی مثل تعداد رزومه دریافت شده، نرخ جذب، درصد خروج پس از زمان کوتاه آزمایشی و زمان فرایند استخدام می‌توانند معیارهای سطح بالای خوبی باشند. اگر به قدر کافی رشد داشته‌اید می‌توانید تاثیر فرایند جذبتان بر روی برندینگ و ... هم ارزیابی کنید. اما همیشه به یاد داشته باشید که بهبودهایتان را با معیارهای به قدر کافی خوب، ارزیابی کنید. بهبود بدون ارزیابی از شما موش کور می‌سازد.

۱.۲. کارجو هستم

قبل از این‌که درخواست به جایی بفرستید باید حواستان به چند نکته باشد. این نکات شاید اول به نظر کلیشه‌ای برسند، اما تجربه‌ای که در این چند سال داشته‌ام نشان داده که همین کلیشه‌ها چقدر باعث شکست افراد در فرایند جذب شود.

۱.۲.۱. چرا به دنبال کار جدید هستید؟

آقا آبراهام مزلو یک مقاله‌ای دارد با عنوان «نظریه‌ای در انگیزه‌های انسان» که در آن نیازهای فرزندان آدم را بررسی و تحلیل می‌کند. بعد از مزلو هم کلی ایده‌ روی این نظریه زده شد و امروزه یک برداشتی شبیه به شکل زیر از نیازمندی‌های بشر وجود دارد.

منحنی نیازهای بشر
منحنی نیازهای بشر

این نظریه به طور کلی نیازهای انسان را به دسته‌ی فیزیولوژیک، امنیت، پذیرش، عزت نفس و خودیابی (خودشکوفایی) تقسیم می‌کند و رابطه رشد و قدرت نیاز را بیان می‌کند (خواستید بریدد بیشتر درباره‌ش بخونید). قبل از این‌که به دنبال یک شغل باشید ببینید در حال حاضر در چه وضعیتی هستید و توقع دارید در چه جور جایی بروید. حقوق بالاتر نهایتن ۶ ماه جذاب است و بعد از آن شمایید و کاری که هیچ نیاز دیگرتان را تامین نمی‌کند. شما می‌مانید و سرخوردگی رفع نشدن نیازتان. پس، قبل از آن‌که به این وضعیت دچار شوید به نیازهای تامین شده و نشده‌تان فکر کنید. خلاصه؟ شما سالی یک بار شرکت عوض می‌کنید و به این نتیجه می‌رسید که «این خراب شده جای موندن نیست» و بعد اقدام می‌کنید برای اپلای برای بلاد کفر! صرف نظر از اینکه واقعن خراب شده یا نه، ولی مشکل این اتفاق نه کشور یا حکومت و ... که دقیقن خود شمایید که نمی‌دانید چه می‌خواهید و فقط یاد گرفته‌اید که دنبال رضایت شغلی بدوید. اگر به‌تان یک مقدار بر خورده یعنی باید مراقب باشید، در آستانه‌ی به فنا رفتنید.

۱.۲.۲. کارفرما‌های مهم را چقدر می‌شناسید؟

به عنوان کارجو درباره مهره‌های مهم و اصلی بازار تحقیق کنید. شرکت‌ها را دسته‌بندی کنید به شرکت‌هایی که ارزش اصلی آن‌ها زمینه تخصصی شماست و غیر آن‌ها. مثلن اگر در حوزه نرم‌افزار هستید شرکت‌هایی که کارشان تولید نرم‌افزار است و شرکت‌هایی که کار اصلیشان مدیریت ناوگان است متفاوت هستند. این دو دسته را همیشه مجزا از هم بررسی کنید. خلاصه این‌که اگر به رشد در زمینه تخصص خود علاقه‌مندید شرکت‌های نوع یک و اگر علاقه به کار کردن در زمینه‌های بین رشته‌ای دارید معمولن شرکت‌های دوم برای شما مفید‌ترند. دانش شما در شرکت‌های نوع ۱ عمیق‌تر و در شرکت‌های نوع ۲ وسیع‌تر خواهد بود.

نکته دوم در این مبحث تحقیق مستقل داشتن است. طبیعتن شرکت‌هایی که به کاربر خدمات ارائه می‌کنند اطلاعاتشان دم‌دست‌تر است. چون طبیعتن هزینه هنگفتی بر روی تبلیغات و ... دارند. یادتان باشد که در نهایت بعد از ۶ ماه کار کردن در یک شرکت نه لباس‌های رنگی رنگی، نه کنسول بازی، نه جوج زدن در پشت بام دلیل شما برای ادامه کار نخواهد بود. به اطلاعات دقیق‌تری در زمینه آینده خود در شرکت، میانگین زمان همکاری، مسیر رشد، اطمینان از آینده‌ی بازار شرکت و ... نیاز خواهید داشت برای آن‌که شرکتی را انتخاب کنید.

۱.۲.۳. پروفایل‌ها و CV خود را به‌روز نگه دارید

دقت کنید که در این قسمت از عنوان CV استفاده کرده‌ام و نه رزومه. بحث رزومه را در بخش شروع فرایند جذب خواهم آورد. صحبت و مطلب درباره‌ی نگارش CV زیاد هست و نیازی نیست که بازگویی شود. به صورت لیستی فقط حواستان به فرم ظاهری، نگارش صحیح، محتوای دقیق، تقسیم‌بندی درست اطلاعات و ... که جزو نکات اولیه نوشتن CV‌ است، باشد. تعداد صفحات در CV آن‌قدرها مهم نیست. با این‌حال سعی کنید توضیحات شما درباره‌ی هر تجربه بیشتر از ۵ خط نشود. سعی کنید بخش‌های معرفی، نکات برجسته، توانمندی‌ها، تجربیات کاری، سوابق تحصیلی، علاقه‌مندی‌ها را در متن خود داشته باشید. خیلی عالی خواهد بود که این اطلاعات را در سایت‌های مخصوص این‌ کار به‌روز‌ داشته‌ باشید. القصه که کسی که متن نوشته شما را می‌خواند در ۱۰ ثانیه اول تصمیم می‌گیرد که با شما ادامه بدهد یا نه پس خود را برای تاثیرگذاری ۱۰ ثانیه‌ای آماده کنید. نکته کنکوری: پروفایل‌های آنلاین خود را با CV پر کنید. چرا؟ چون احتمال سرچ شدن با کلمات کلیدی و رسیدن به شما را افزایش می‌دهد. القصه دو: فرم ظاهری CV‌ و ما ادراک فرم ظاهری. اگر کارتان طراحی نیست و پالت رنگی را نمی‌شناسید، همین دو رنگ سیاه و سفید کافی‌است. دفتر نقاشی دبستان‌ نهایتن معلم هنر مدرسه را راضی می‌کند! لطفن آن را به شرکت‌ها نفرستید.


در مطلب بعدی به مهم‌ترین نکات کم‌تر دیده‌شده در زمان شروع فرایند جذب اشاره خواهم کرد. اگر علاقه‌مند به خواندن ادامه مطلب هستید مشترک شوید. اگر با موارد یا مشکلات دیگری مواجه شده‌اید که در اینجا ندیده‌اید با من در میان بگذارید تا مطلب را به کمک شما به‌روز کنم تا راهنمای جامع‌تری از اشتباهات روتینمان داشته باشیم.