تا همین چند سال پیش، وقتی اسم هوش مصنوعی میآمد، خیلیها یاد رباتهایی میافتادند که قرار بود در آیندهای دور جای انسانها را بگیرند.
اما حالا هوش مصنوعی دیگر یک موضوع مربوط به آینده نیست. همین امروز خیلیها برای نوشتن، برنامهنویسی، طراحی، تحلیل اطلاعات، ترجمه، تولید محتوا و حتی برنامهریزی روزانه از آن استفاده میکنند.
طبیعی است که با دیدن این اتفاقها یک سؤال جدی برایمان پیش بیاید:
آیا هوش مصنوعی قرار است شغل ما را بگیرد؟
احتمالاً نه به آن شکلی که در فیلمها میبینیم. قرار نیست فردا صبح یک ربات پشت میز ما نشسته باشد و بگوید دیگر نیازی نیست سر کار بیاییم!
اما یک واقعیت را هم نباید نادیده گرفت:
ممکن است هوش مصنوعی مستقیماً جای شما را نگیرد، اما کسی که بلد است از آن استفاده کند، کار شما را سریعتر و بهتر انجام دهد.
مسئله اصلی همینجاست.
ورود فناوریهای جدید همیشه با نگرانی همراه بوده است.
وقتی کامپیوترها وارد شرکتها شدند، خیلیها تصور میکردند تعداد زیادی از شغلها از بین میروند. بعضی کارها واقعاً حذف شدند، اما در عوض شغلها و مهارتهای جدیدی هم به وجود آمدند.
هوش مصنوعی هم احتمالاً همین مسیر را طی میکند.
بخشهایی از کار که تکراری، قابل پیشبینی و زمانبر هستند، کمکم به ابزارهای هوش مصنوعی سپرده میشوند. در مقابل، ارزش افرادی بیشتر میشود که بتوانند مسئله را درست تشخیص دهند، از ابزار مناسب استفاده کنند و خروجی آن را بررسی و اصلاح کنند.
پس شاید سؤال درست این نباشد که:
«هوش مصنوعی کدام شغلها را حذف میکند؟»
سؤال بهتر این است:
کدام بخش از کار من را میتوان با کمک هوش مصنوعی سریعتر و بهتر انجام داد؟
قرار نیست همه کارهایمان را به هوش مصنوعی بسپاریم. اما در بعضی فعالیتها واقعاً میتواند زمان زیادی برایمان ذخیره کند.
شروعکردن یک کار معمولاً از ادامهدادن آن سختتر است.
نوشتن اولین نسخه یک ایمیل، مقاله، گزارش، کپشن یا پیشنهاد کاری گاهی بیشتر از خود ویرایش متن زمان میبرد. هوش مصنوعی میتواند در چند ثانیه یک پیشنویس اولیه آماده کند.
این پیشنویس احتمالاً کامل نیست و نباید بدون بررسی منتشر شود، اما حداقل دیگر با یک صفحه سفید روبهرو نیستید.
فرض کنید یک گزارش چندصفحهای، مقاله تخصصی یا فایل طولانی دارید و فقط میخواهید نکات اصلی آن را بفهمید.
هوش مصنوعی میتواند متن را خلاصه کند، نکات مهمش را بیرون بکشد یا آن را با زبان سادهتر برایتان توضیح دهد.
البته برای تصمیمهای مهم همچنان باید منبع اصلی را بررسی کنید؛ چون ممکن است بعضی جزئیات در خلاصه حذف شوند.
گاهی مشکل ما نداشتن توانایی نیست؛ فقط نمیدانیم از کجا شروع کنیم.
میتوانید از هوش مصنوعی بخواهید برای مقاله تیتر پیشنهاد کند، ایده کمپین بدهد، موضوعات شبکههای اجتماعی را دستهبندی کند یا چند زاویه متفاوت برای بررسی یک مسئله ارائه دهد.
ممکن است از میان ۲۰ ایده، فقط دو مورد واقعاً خوب باشند. همان دو ایده هم میتوانند شما را از بنبست خارج کنند.
نوشتن پاسخهای مشابه، دستهبندی اطلاعات، تنظیم جدول، آمادهکردن قالب گزارش و تبدیل یک متن رسمی به متن صمیمی از کارهایی هستند که میشود با کمک هوش مصنوعی سریعتر انجامشان داد.
هدف این نیست که کمتر فکر کنیم. هدف این است که زمان کمتری صرف کارهای خستهکننده کنیم و انرژی بیشتری برای تصمیمگیری و خلاقیت داشته باشیم.
با وجود همه این قابلیتها، هوش مصنوعی هنوز قرار نیست جای تجربه و قضاوت انسانی را بگیرد.
هوش مصنوعی میتواند درباره مخاطب پیشنهاد بدهد، اما شما بهتر میدانید مشتری یا خوانندهتان چه دغدغهای دارد، با چه لحنی ارتباط میگیرد و به چه چیزی اعتماد نمیکند.
یک متن ممکن است از نظر نگارشی عالی باشد، اما چون احساس و نگرانی واقعی مخاطب را درک نکرده، هیچ تأثیری روی او نگذارد.
هوش مصنوعی میتواند گزینهها را بررسی کند، اما مسئولیت تصمیم نهایی با انسان است.
در بسیاری از موقعیتهای کاری، اطلاعات کامل نیست. باید تجربه، شرایط بازار، منابع موجود و پیامدهای هر تصمیم را کنار هم قرار دهیم. این بخش را نمیشود بهطور کامل به یک ابزار سپرد.
هوش مصنوعی میتواند تعداد زیادی ایده تولید کند، اما نمیداند کدام ایده با شخصیت شما، هویت برند یا نیاز واقعی مخاطب هماهنگتر است.
ایدهدادن یک چیز است و انتخاب ایده درست چیز دیگری.
اعتمادسازی، مذاکره، مدیریت تیم، درک احساسات مشتری و حل اختلاف فقط با کنار هم قراردادن چند جمله انجام نمیشود.
در موقعیتهای مهم، آدمها هنوز ترجیح میدهند با کسی صحبت کنند که شرایطشان را واقعاً درک میکند.
برای استفاده از هوش مصنوعی لازم نیست برنامهنویس باشید یا دهها ابزار مختلف را یاد بگیرید.
از یک کار کوچک شروع کنید.
یکی از فعالیتهایی را پیدا کنید که در طول هفته چند بار تکرار میشود یا بیشتر از حد لازم وقتتان را میگیرد.
مثلاً:
اگر نویسندهاید، از آن برای ساختن طرح اولیه مقاله کمک بگیرید.
اگر برنامهنویس هستید، خطاها را برایش توضیح دهید و راهحلهای پیشنهادی را بررسی کنید.
اگر فروشندهاید، با آن سناریوی تماس و پاسخ به اعتراض مشتری تمرین کنید.
اگر مدیر هستید، گزارشها و صورتجلسهها را خلاصه کنید.
اگر در سئو فعالیت میکنید، برای ایدهپردازی، خوشهبندی کلمات کلیدی و ساختار اولیه محتوا از آن کمک بگیرید.
فقط یک نکته مهم را فراموش نکنید:
هوش مصنوعی همکار شماست، نه جایگزین فکرکردن شما.
خیلی وقتها وقتی پاسخ بدی از هوش مصنوعی میگیریم، فکر میکنیم خود ابزار ضعیف است. درحالیکه ممکن است درخواست ما بیش از حد کلی بوده باشد.
مثلاً این درخواست را ببینید:
«برای من یک مقاله بنویس.»
طبیعی است که خروجی چنین درخواستی کلی و شبیه صدها متن دیگر باشد.
حالا درخواست دقیقتر را ببینید:
«برای مدیران فروشگاههای اینترنتی یک مقاله با لحن ساده بنویس که توضیح دهد چطور میتوانند با کمک هوش مصنوعی سریعتر به مشتریان پاسخ دهند. متن باید شامل مثال، محدودیتها و یک برنامه شروع سهمرحلهای باشد.»
در درخواست دوم، مخاطب، هدف، لحن و ساختار خروجی مشخص شده است. بنابراین احتمال گرفتن یک پاسخ کاربردی بسیار بیشتر میشود.
هرچه مسئله را بهتر توضیح دهید، نتیجه بهتری میگیرید.
اگر هنوز نمیدانید چطور هوش مصنوعی را وارد کارتان کنید، این برنامه ساده را امتحان کنید.
کاری را انتخاب کنید که چند بار در هفته انجام میدهید؛ مثل نوشتن ایمیل، خلاصهکردن گزارش یا پیداکردن ایده محتوا.
درخواستتان را بنویسید و خروجی را بررسی کنید. فعلاً انتظار نتیجه کامل نداشته باشید.
مخاطب، هدف، لحن و شکل خروجی را مشخص کنید. بعد پاسخ جدید را با پاسخ قبلی مقایسه کنید.
آمار، نامها، ادعاها و اطلاعات مهم را راستیآزمایی کنید. هوش مصنوعی گاهی جواب اشتباه را با اعتمادبهنفس کامل ارائه میدهد.
یکی از کارهای خودتان را به ابزار بدهید و بپرسید:
«ایرادهای این متن چیست و چطور میتوانم بهترش کنم؟»
گاهی استفاده از هوش مصنوعی بهعنوان منتقد، مفیدتر از تولید محتوا با آن است.
یک سؤال یکسان را از دو ابزار مختلف بپرسید و ببینید کدامیک پاسخ دقیقتر و کاربردیتری میدهد.
مشخص کنید هوش مصنوعی دقیقاً در کدام مرحله از کار شما قرار میگیرد؛ برای ایدهپردازی، پیشنویس، بررسی یا خلاصهسازی.
ترس از تغییر طبیعی است. هوش مصنوعی هم احتمالاً بعضی مهارتها را کمارزش و بعضی مهارتهای دیگر را مهمتر میکند.
اما نادیدهگرفتن آن باعث نمیشود تغییرات متوقف شوند.
کسانی که تجربه انسانی خود را با ابزارهای هوش مصنوعی ترکیب میکنند، میتوانند کارها را سریعتر انجام دهند، ایدههای بیشتری بررسی کنند و خروجی بهتری تحویل بدهند.
شاید در آینده تفاوت اصلی میان افراد این نباشد که چه کسی بیشتر کار میکند؛ بلکه این باشد که چه کسی بهتر از ابزارهای موجود استفاده میکند.
پس بهجای اینکه مدام از خودمان بپرسیم:
«هوش مصنوعی چه زمانی شغل من را میگیرد؟»
بهتر است بپرسیم:
امروز کدام بخش از کارم را میتوانم با کمک هوش مصنوعی بهتر انجام دهم؟
