‏چرا نباید به همۀ اطلاعات در فضای مجازی اعتماد کنیم؟

گاهی هدف از شایعه‌سازی تخریب یک فرهنگ و شخصیت و ضربه‌زدن به یک اعتقاد یا مجموعه‌ای از باورهاست. ‏نشر این نوع شایعات که معمولاً سر‌منشأ آن به افراد سودجو، چه داخلی و چه خارجی برمی‌گردد، کاملاً برنامه‌ریزی‌شده و دقیق است. ‏این پدیده در گذشته محدود به نقل‌وقول‌های زبانی بود؛ اما امروزه به مدد فضای‌ مجازی، انتشار شایعات بیشتر از گذشته تشدید شده است. ‏در سال‌های اخیر به‌واسطۀ گسترش بیش از پیش شبکه‌های اجتماعی، به‌ویژه پیام‌رسان‌ها، سرعت انتشار اطلاعات به میزان زیادی افزایش یافته است.

‏نمونه‌ای از تیترهای شایعات

- درگذشت هنرمندان و ورزشکاران (کتایون ریاحی، جمشید مشایخی، محمدعلی کشاورز و بابک محمدی، خوانندۀ معروف سنندجی و...)؛

  • ازدواج مهناز افشار با محمدرضا گلزار؛
  • کشف‌حجاب دختر الله‌کرم؛
  • کاندیداتوری عادل فردوسی‌پور برای انتخابات و...؛

محتوای زرد

یکی از این کانال‌های مهمل، کانال تلگرام گیزمیز است. در اینجا یکی از محتواهای داخل کانالشان را به کمک علیرضا مضراب بررسی می‌کنیم.

«کانال ‎تلگرامی گیزمیز، یه ویدئو گذاشته با یه میلیون بازدید که طرف حلیم رو می‌شوره و صاف می‌کنه، یه چیزی ازش می‌مونه و می‌گه این پنبه‌اس و جای گوشت می‌ریزن! ‏‎حقیقت اینه که اون چیزی که می‌مونه ازش ‎گلوتنه که از دو پروتئین آرد درست می‌شه و ساختار اصلی چیزایی که با آرد درست می‌شه، به‌خاطر همین گلوتنه. ‏فرم و شکل گلوتن هم به میزان پروتئین آرد ربط داره. پف‌کردن کیک و نون‌ها و ساختار اسفنجیشون به همین گلوتن وابسته است و البته چند تا چیز دیگه. کانال‌ها و صفحات مهملی مثل همین ‎گیزمیز، با انتشار اراجیف، ماهانه چند ده میلیون پول به جیب می‌زنن! این ویدئو رو ببینید تا بیشتر آگاه بشید و لطفاً بقیه رو هم آگاه کنید.»

فرهنگ‌سازی

فرهنگ‌سازی در میان مردم، راهکاری مؤثر برای مقابله با این شایعات است که با آن می‌توان از تأثیرات مخرب شایعه‌ها جلوگیری کرد. ‏با احتیاط و با‌توجه‌به منبع، اخبار را بازنشر کنیم و به شایعات دامن نزنیم. ‏وقتی اعتماد افراد به خبرنگارها، خبرگزاری‌ها و روزنامه‌ها و... از دست برود، این بی‌اعتمادی باعث می‌شود مردم بیشتر به شایعات رو بیاورند. ‏مردم باید بتوانند به منابع خبری اطمینان و اعتماد کنند تا در شرایط‌ خاص، از حجم شایعات کاسته شود.

‏درخصوص اهمیت وجود خبرنگارها کیوان حسینی توییت خوبی زده است: «‏خبرنگاران دشمن امنیت نیستند، بلکه دشمن شایعات بی‌اساس، دروغ‌پراکنی و ایجاد موج‌های کاذب تبلیغاتی‌اند. اعتماد به خبرنگاران، اعتماد به مردم است.»