درباره انسان و اثر

روزهای اوج جنگ ۶۶ روزه بود. حزب الله حیفا را با پهپاد زده بود یک کاربر فلسطینی فیلم گذر پهپاد از آسمان سرزمین اشغالی را پست کرده بود و نوشته بود حسان اللقيس مر من هنا. (حسان اللقيس از اینجا گذشت.) حَسان اللقيس را به عنوان پدر برنامه پهپادی حزب الله می‌شناسند. او یازده سال پیش از آن جنگ با شلیک چندین گلوله به سرش به قتل رسیده بود و حالا او را در آسمان حیفا می‌دیدند.

من بارها به این جمله فکر کردم.

و امشب تصویری از محمود فرشچیان دیدم که پیشانی بر ضریح گذاشته بود. همان ضریحی که خود با تمام ظرائفش خلق کرده بود (و به قول خودش وقتی خدا خالق است انسان را چه به ادعای خالقیت!) و باز یاد روزهای جنگ افتادم و انسانهایی که ردپایی از خود در جهان گذاشته اند و رفته اند. آنها که آفریده اند ساخته اند وصل کرده اند و تکثیر شده اند.

و اگر ردی از آدمی به جا بماند چه باکی از مرگ؟ که مگر انسان از زندگی چه میخواهد به جز ماندن و بقا؟ و مادام که رد انسان و آثار رد او باقی ست تکثیر خواهد شد به تعدد تاثیر ردش بر دلهای انسانها. حتی اگر نباشد یا دور باشد با دیر زمانی از بودنش گذشته باشد.

کارن همایونفر یک قطعه موسیقی ساخت اما بر اثرش مانند تارهای یک قالی، پود نسلها خاطره یک ملت با فرمانده قهرمانشان خواهد نشست. تا سالها بعد هر دلبسته ایستادنی با شنیدن نوتهای قطعه "سید الامه" چشم هایش تر شود یا دلش بلرزد گویی بخشی از کارن همایونفر بوده که دل او را لرزانده و مادام که دلداده ای سر به شبکه های ضریح بساید یا بر "عصر عاشورا" بگرید گویی سایه‌ای از محمود فرشچیان در حوالی اوست.

و تا آن هنگام که کسی قیام کند برای خدا و قسط و سینه اش را سپر سرنیزه طاغوتی کند، روح الله خمینی و حسین بن علی و یحیی بن زکریا و هابیل پسر آدم زنده اند و جاری اند و نفس می کشند.

مگر دنیا چیست به جز شبکه ای از آثار و ردهای ما که در هم تنیده اند و در طول تاریخ بر هم انباشته اند؟ از آن آثار کوچک و نادیدنی تا آنها که یک‌تنه تاریخی را تکان داده‌اند. اثر آن که روزی از مالش برای خیری چشم پوشیده یا آن که کودکی را در دامن پرورده یا آن که سنگی را از راهی برداشته، و اگرچه هیچ وقت قرار نیست اسمشان را بدانیم، رد پایشان در زندگی ماست. تا آنها که یک تنه راههای مردافکن را پشت سر گذاشته‌اند و راه را برای بقیه باز کرده اند.

کاش حواسمان باشد به تک تک اثرهایی که با کارهای کوچکمان بر زمین به جا میگذاریم و کاش ما هم روزی مثل حسان اللقيس از آسمان جایی بگذریم.
و کاش ما هم روزی مثل حسان اللقيس بگذریم.