احتمالا از چند سال گذشته این سبک از مکالمات به گوش همه افراد جامعه آشنا باشد: ماشینت رو نبر پیش این تعمیرکار مجبورت میکنه چند تا قطعه سالمو هم عوض کنی دستمزدشم خیلی بیشتر میزنه؛ گوشیتو داری میبری برای تعویض باطری نزار مغازه بمونه ممکنه قطعات اورجینالشو عوض کنن؛ این ماشین ظرفشویی بُردش معیوب شده تعمیر نمیشه باید بُردشو عوض کنی (بُرد معیوب را تعمیر کرده و برای شخص دیگری استفاده میکند)؛ سیستم الان قطعه برو فردا بیا؛ چند عدد روی ماشین حساب در هم ضرب میگردد و برای خریدار مشخص نیست که فاکتور طلافروشی بر چه مبنایی تنظیم شده است.
باید پذیرفت که در کشور، از منظر جامعه شناختی و به دلایل گوناگون، اخلاق کاری در پی تضعیف کُلی مفهوم اخلاق رو به افول نهاده و شتاب گسترش این روند منفی نیز قابل توجه است. هر گروه کاری میتواند دلایلی را برای بیاخلاقیهای شغلی خویش مطرح نماید. برای مثال در رستههایی که تحت عنوان حقوق بگیری شناخته میشوند، عدم مطابقت حقوق و دستمزد دریافتی با نرخ تورم، در حیطه امورات فنی تحریم بودن و وارد نشدن قطعات اصل و در صنف فروشندگی بالا بودن هزینههای جاری به علاوه پرداخت مالیات بالا به سازمان امور مالیاتی از جمله این دلایل هستند. باید توجه داشت که فراگیر شدن این پدیده شوم میتواند تبعات بسیاری برای همه اعضای جامعه داشته باشد و به عنوان یک چالش جدی در مسیر رشد و توسعه همه جانبه کشور عمل کند.
اخلاق یکی از سنگ بناهای اصلی تمدن در هر جامعهای است. ارتقای سطح آن یک موضوع چندوجهی است که هم نهاد خانواده را در بر میگیرد و هم پایگاههای آموزشی و فرهنگی. میتوان اصلاح ساختارمند و مرحلهای شاخصهای اجتماعی-اقتصادی را نیز در این زمینه بسیار تاثیرگذار دانست. بدون مجهز بودن بیشتر افراد به خصیصه حساس اخلاق کاری، اعتماد هم دچار خدشه گشته و اعضای یک جامعه همواره با نگرانی و اضطراب در بازارهای گوناگون فعالیت مینمایند. یک سناریوی دیگر در این بین مشاهده میگردد که بر اساس آن زمانی که یک شخص وظایف سازمانی خویش را به درستی به پیش میبرد حتی ممکن است از طرف همکاران کمتر فعال به حاشیه کشیده شده و از ادامه فعالیتهای اثربخش خود دلسرد و ناامید شود.
در مجموع، باید زنگ خطر اخلاق کاری را جدی گرفت. باید به این موضوع نیز بسیار توجه داشت که تعریف اخلاق و مصادیق مرتبط با آن، بسته به بافتار کشورها (برای نمونه اسلامی-غیراسلامی، بلوک شرق-بلوک غرب، سنتی-مدرنیسم)، میتواند بسیار متفاوت از هم باشد و طبیعتا کار آسانی نیست. بدینوسیله، نویسنده از همه کارکنانی که در شرایط فعلی همچنان به اصول اخلاقی پایبند مانده و امید را در دل مردم عزیز کشورمان ایران زنده نگه میدارند، صمیمانه تشکر و قدردانی میکند و محتوای ارائه شده در این یادداشت را به ایشان تعمیم نمیدهد.
با تقدیم احترام
محمدرضا شیخی چمان
۱۴۰۴/۱۱/۲۰ - دوشنبه
