در سایتها و صفحات مجازی مختلف، به مقایسه میان دو شرکت سازنده تلفن همراه همچون شیائومی و سامسونگ پرداخته شده است. در بخش نظرات و در کمال تعجب دیده میشود که طرفداران ایرانی هر کدام به جای بیان نقاط قوت و ضعف هر مدل برای کمک به تصمیم گیری بهتر خریداران، با استفاده از الفاظ زننده به شخصیت یکدیگر حمله ور شدهاند. طرفداران دو تیم مختلف ورزشی نیز بعضا همین حالت را دارند. با همین روال، در فضای برخی از خانوادهها، گفت و گوی اثربخش و سازنده جای خود را به توهین، تخریب و قطع ارتباط داده است. مشکل کار کجاست؟
یک بخش اساسی از مهارتهای ضروری زندگی را میتوان در قالب مهارتهای نرم جای داد. این مهارت که خود زیرشاخههای متنوعی دارد نقش مهمی در میزان موفقیت یک شخص دارد. در ادامه، هنر گفت و گو یکی از مهارتهای نرم است که به توانایی برقراری تعامل معنادار، محترمانه و موثر با دیگران، به ویژه در شرایط اختلاف نظر، اشاره دارد. این مهارت باید در بستر خانواده، محیط جامعه و آموزش و پرورش نهادینه شود.
چه در زندگی شخصی و چه در زندگی کاری، شخص با موقعیتهای مختلفی مواجه میشود که نیازمند تفکر، ایجاد تعامل، گفت و گو و نهایتا حل مسئله هستند. خروجی اصلی هنر گفت و گو، شکلگیری تفاهمی پایدار و قابل اتکا است که مسیر تعامل و حل اختلاف را حتی در غیاب توافق کامل هموار میسازد. قدر مسلم نمیتوان دو نفر را یافت که در همه زمینهها سلیقه و نظر یکسانی داشته باشند، اما با مجهز بودن به هنر گفت و گو، امکان ایجاد اشتراکات بین فردی در سطح خرد فراهم شده و در سطح کلان جامعه سالم تری ایجاد میگردد.
در کنار مزایایی که از هنر گفت و گو بیان شد، لازم است به مشخصههای فعلی ایران نیز اشاره نمود که باعث خدشه دار شدن هنر بیان شده میشوند. وضعیت اجتماعی-اقتصادی کشور از جنبههای متنوع -که شوربختانه در سایه غفلت سیاستگذاران، مدیران و اقتصاددانان مربوطه ثانیه به ثانیه وخیمتر میگردد- باعث شده که آستانه تحمل عموم مردم به شدت پایین آمده و افراد با هر تکانهای صبر و شکیبایی خویش را هم در محیط واقعی و هم در محیط مجازی از دست میدهند. از سویی، وزارت آموزش و پرورش در اکثر مدارس از نقش پرورشی که برایش تعریف شده غافل است و فقط به نقش آموزشی خود میپردازد (هرچند از جنبه عدالت آموزشی و از طرف صاحب نظران، به همین نقش هم ایرادات جدی وارد است). همچنین، بسیاری از گروههای مختلف جمعیتی به خدمات سلامت روان دسترسی ندارند و در این مسیر موانع متعدد مالی و غیرمالی برای آنها وجود دارد.
در مجموع، تجهیز اعضای یک جامعه به مهارتهای نرم از جمله هنر گفت و گو، میتواند بهعنوان پیشرانی موثر برای رشد و توسعه عمل کند. گفت و گو این ظرفیت را دارد که بسیاری از تعارضها را به فرصت تبدیل نماید. تحقق این امر مستلزم بهره مندی از تفکر سیستمی، نگاهی جامع و همکاری بینبخشی است؛ رویکردی که همزمان به بازتعریف نقش نهادهای متولی، بهبود شرایط معیشتی و تقویت سلامت روان توجه داشته باشد تا زمینه برای همزیستی مسالمت آمیزتر در ایران عزیزمان فراهم گردد.
با تقدیم احترام
محمدرضا شیخی چمان
۱۴۰۴/۱۰/۰۴ - پنجشنبه
