دونتسک، زلزله‌ ای در نظم جهانی و خطرآن برای ايران

وقتی صحبت از دونتسک می‌شود، عده‌ای فکر می‌کنند مسئله فقط یک شهر در شرق اوکراین است که میان روسیه و اوکراین دست‌به‌دست می‌شود. اما واقعیت این است که آنچه امروز در مورد دونتسک در حال مذاکره است، فراتر از سرنوشت یک منطقه است؛ این ماجرا می‌تواند قاعده‌ای را بشکند که نزدیک به هشتاد سال ستون اصلی نظم جهانی بوده: ممنوعیت الحاق سرزمینی با توسل به زور.

بعد از جنگ جهانی دوم، جامعه جهانی روی یک اصل مهم توافق کرد: هیچ کشوری اجازه ندارد مرزهایش را با زور تغییر دهد. همین اصل باعث شد کشورهای کوچک و ضعیف هم بتوانند در کنار غول‌های نظامی احساس امنیت نسبی داشته باشند. اما حالا اگر دونتسک رسماً به روسیه داده شود، معنایش این است که این اصل در عمل دیگر ضمانتی ندارد.

شاید برایتان سوال باشد که خطر این اتفاق برای ایران کجاست؟
ایران کشوری است با مرزهایی طولانی، متنوع و پرچالش . اگر روسیه بتواند به بهانه‌ی «حمایت از روس‌زبان‌ها» خاکی را ضمیمه‌ی خود کند، چه تضمینی هست که فردا ترکیه به بهانه‌ی ترک‌زبان‌ها در شمال غرب ایران همین ادعا را نکند؟ یا پاکستان در بلوچستان؟ یا عربستان با خواب‌های قدیمی‌اش درباره‌ی خلیج فارس؟

مشکل اینجاست که وقتی یک قاعده جهانی شکسته شود، بقیه هم از آن الگو می‌گیرند. همان‌طور که یک خانه وقتی دزدگیرش بی‌اثر شود، همه‌ی سارقان محله جرات می‌کنند سراغش بیایند. دونتسک فقط به روسیه و اوکراین مربوط نیست؛ این یک پرونده آزمایشی است برای تمام جهان.

ایران در تاریخ معاصر بارها قربانی همین نوع معادلات بوده است. از قرارداد ترکمنچای تا جدایی هرات، از نفوذ روس و انگلیس تا بریدن بخش‌هایی از قفقاز.
ما ملتی هستیم که باید بهتر از هرکس دیگری بفهمیم شکسته‌شدن اصل تمامیت ارضی چه معنایی دارد.
امروز بسیاری در داخل، جنگ اوکراین را نزاعی دوردست می‌دانند. می‌گویند این جنگ شرق و غرب است و به ما ربطی ندارد. اما حقیقت این است که قوانین بین‌الملل اگر در کی یف تغییر کند، فردا روی میز تهران هم گذاشته می‌شود.

دونتسک یک هشدار است. اگر جهان، خسته یا بی‌تفاوت، الحاق این منطقه را بپذیرد، در واقع به همه‌ی قدرت‌های منطقه‌ای مجوز داده که مرزهای همسایه را قابل معامله ببینند. و ایران، با همه‌ی حساسیت‌های قومی و مرزی‌اش، اولین کشوری خواهد بود که زیر سایه‌ی این منطق قرار می‌گیرد.

"آنچه شرق و غرب می‌خواهند، تجزیه ی ایران است."
این دقیقا نتیجه‌ی همان #معامله_بزرگ ست که #احمدی_نژاد سالها پیش هشدارش را داده بود.


رضوان عبدالی