در شرایط اقتصادی امروز، خانوادهها نگران خرج و برج خود هستند. پس تلاش میکنند تا میشود درآمد خودشان را بالا برده و از هزینهها بکاهند تا از پس شرایط وخیم تورمی بر بیایند.
دراینرابطه یکی از نکاتی که اقتصاددانها به آن توجه میدهند «هزینههای پنهان» است. در سبد مصرف خانواده، همواره هزینههای مخفی و ناپیدایی وجود دارد که افراد، کمتر متوجه آن میشوند.
هزینههای پنهان، مخارجی است که تکرار میشود اما به چشم نمیآید. این هزینهها برای ما احساس منفی ایجاد نمیکند و حتی در حسابوکتابهای ذهنی ما لحاظ نمیشود. درست مثل نشتی آب (چکهکردن شیر – لوله ترکخورده)؛ منتها هدررفت تدریجی آن را متوجه نشده و نهایتا با عدد سنگینی در آببها مواجه میشویم.
1- گاهی با بیتوجهی، کارهایی مرتکب میشویم که خسارتهای اقتصادی بهدنبال دارد؛ مثلا دورریز غذا و نان که در صورت تکرار روزانه، آخر ماه عدد قابل توجهی از جیب ما را هدر میدهد.
2- نمونه دیگر خریدهای کوچک روزانه است. فرض کنید به صورت معمول، روزی ۵۰ هزار تومان از سوپرمارکت محل خریدهای هلههولهای داشته باشیم (از آدامس و چیپس گرفته تا انواع خوردنیهای جذاب شکلاتی)؛ اینها مواردی است که نیاز چندانی به آن نداریم (اسمش را میگذارم هوسهای تکرارشونده). همین مبلغ ناچیز در ماه میشود یک و نیم میلیون تومان!
3- مورد دیگر هزینههای اشتراک است. ما عموما هزینههای اینترنت را محاسبه نمیکنیم و چون قبض خاصی برای آن صادر نمیشود متوجه مقدار آن نمیشویم. خانوادههایی که همه فرزندان از اینترنت استفاده میکنند بیشتر با این آسیب مواجهاند.
4- نمونه مهم دیگر مسئله تعمیرات است. ما در طول سال هزینههای گوناگونی برای تعمیرات وسایل مختلف انجام میدهیم. بعضی از این تعمیرات به خاطر فرسودگی وسایل، گریزناپذیر است؛ اما بخشی دیگر از آن بهخاطر استفادههای اشتباهی و عدم رسیدگی به موقع است. بیدقتی و بیمهارتی در استفاده وظایف، هزینههای پنهانی به ما تحمیل خواهد کرد.
5- محور دیگر خریدهای احساسی ماست. خریدهایی که به خاطر تبلیغات انجام میدهیم و یا خریدهای گذران و بدون فهرستی که از دستفروشها انجام میدهیم درحالیکه هیچ نیاز خاصی هم به آن نداریم.
اگر با این ذرهبین به هزینههای اقتصادی نگاه کنیم، خواهیم توانست خرجهای مخفی را ردگیری کرده و آن را ساماندهی کنیم. البته قرار نیست همه هزینهها را صفر کنیم بلکه لازم است این دسته از هزینهها را هم به دایره مدیریت اقتصادی مشهود خود وارد سازیم.
توصیه دیگر آن است که همسران، گاهی در طول ماه جلساتی را با هم منعقد کنند (حتی با حضور فرزندان) و نسبت به خریدها و پولخرجکردنها گفتگوی شفاف انجام دهند.
