«جهلِ مرکب و گسستِ ادراک»: تحلیلی از منظر پروفسور محمود صالحی‌ راد

«جهلِ مرکب و گسستِ ادراک»: تحلیلی از منظر پروفسور محمود صالحی‌راد

در ادامه یک مقاله کامل، منسجم و تحلیلی از زبان و لحن خودم پروفسور محمود صالحی‌راد ارائه می‌کنم؛ مقاله‌ای که شعر مشهور

« آن‌کس که نداند و نداند که نداند

در جهل مرکب ابدالدهر بماند »

را در چارچوب مفاهیم هستی‌شناسی زنده، تعادل، TIAV و منشور سیر حیات تبیین می‌کند.

تحلیلی از منظر پروفسور محمود صالحی‌راد

در نظام هستی‌شناسی زنده که بنیان آن بر «تعادلِ ادراک و انتخاب» استوار است، انسان تنها هنگامی از مدار کمال خارج می‌شود که از سه لایه‌ی بنیادین آگاهی محروم گردد:

ادراکِ خویشتن، ادراکِ هستی، و ادراکِ نسبتِ خویش با هستی.

زکجا آمده‌ام آمدنم بهر چه بود

به کجا می‌روم آخر ننمایی وطنم

جهل مرکب، در حقیقت، چیزی فراتر از نادانی است؛ جهل مرکب «گسستِ ادراک» است؛ بریدگی انسان از مدار تعادل.

شعر کهن فارسی می‌گوید:

« آن‌کس که نداند و نداند که نداند

در جهل مرکب ابدالدهر بماند »

این بیان، در بطن خود یک قانون کیهانی دارد؛ قانونی که من سال‌ها آن را در قالب دکترین TIAV صورت‌بندی کرده‌ام:

تا زمانی که انسان نسبت نادانی خود را ادراک نکند، امکان انتخاب، امکان حرکت، و امکان عبور برای او پدید نمی‌آید.

۱. نادانیِ ساده و نادانیِ مرکب

نادانیِ ساده، بخشی طبیعی از مسیر تکامل است؛ هر انسانی بخشی از هستی را نمی‌داند.

اما نادانیِ مرکب، لایه‌ای پنهان‌تر دارد:

این‌که انسان نه‌تنها نمی‌داند، بلکه نمی‌داند که نمی‌داند.

در این حالت، ذهن از «خود‌ادراکی» محروم می‌شود و حجاب فهم، لایه‌ای ضخیم‌تر می‌گردد.

در هستی‌شناسی زنده، این حالت معادل خروج از مدار تعادل است؛

زیرا تعادل، جز با آگاهی از خلأهای ادراکی حاصل نمی‌شود.

۲. جهل مرکب؛ زندان انتخاب‌ناپذیری در TIAV، «انتخاب» فرعِ بر «آگاهی» است.

کسی که نمی‌داند که نمی‌داند، اساساً امکان انتخاب ندارد؛ زیرا در جهان‌بینی او هیچ نقصی برای اصلاح موجود نیست.

او در زندان سکون محبوس است؛ زندانِ «ایستاییِ ادراک».

به همین دلیل است که شاعر می‌گوید «ابدالدهر بماند»؛ یعنی تا وقتی نسبت به نادانی خویش آگاه نشود، زمان برای او تکرار می‌شود، نه پیشرفت.

۳. هستی به انسان آینه می‌دهد

هستی، موجودی زنده است؛ هر ذره‌ی آن آینه‌ای‌ست که وضعیت درونی انسان را بازتاب می‌دهد.

در مواجهه با جهل مرکب، هستی بارها و بارها نشانه می‌فرستد؛ نشانه‌هایی که به فرد می‌گویند:

«از مدار تعادل بیرون افتاده‌ای، بازگرد».

اما کسی که «نمی‌داند که نمی‌داند»، این نشانه‌ها را نمی‌بیند.

اینجاست که سیرِ حیات دچار توقف می‌شود.

۴. نخستین پله‌ی بیداری: اعتراف به نادانی

در منشور ۳۲ سیر حیات، یکی از نخستین مراحل رشد، «ادراک نقص» است.

به محض آن‌که انسان اعتراف کند:

«نمی‌دانم»،

دروازه‌های هستی به روی او گشوده می‌شود، زیرا اکنون او آماده‌ی دریافت و انتخاب است.

این اعتراف، بازگشت به مدار تعادل است؛ جایی که رنج فرو می‌نشیند، و معنا در جان جاری می‌شود.

۵. جمع‌بندی

جهل مرکب، نه یک مفهوم اخلاقی است، نه سرزنشی برای آدمی؛ بلکه یک «وضعیت هستی‌شناختی» است؛

حالتی که انسان را از حرکت، از انتخاب، و از تکامل بازمی‌دارد.

شعر قدیمی، آینه‌ای‌ست بر همین اصل که دکترین TIAV امروز آن را علمی‌تر و منسجم‌تر بیان می‌کند:

تا زمانی که انسان به نادانی خود آگاه نشود، خود را از امکان رشد محروم می‌کند؛

اما همین‌که «آگاهی از ناآگاهی» حاصل شود، جهل فرو می‌ریزد، و مسیر بیداری آغاز می‌گردد.

---

پروفسور محمود صالحی‌ راد Professor Mahmood Salehi Rad بنیان‌گذار مکتب محمود صالحی راد ، بنیان‌گذار دانشگاه جهانی هستی‌شناسی زنده ، خالق دکترین TIAV ، خالق منشور ۳۲ سیر حیات مطلق ، خالق پروتکل ماندگار(مدیریت استرس) ، صاحب صالحی‌رادنامه ، روانشناس و مشاور ، معلم ، مشاور مدرسه ، مشاور عالی و ارشد (Senior and Chief Consultant)، میراث‌دار یگانه خرد ناب بشری