:
نقش کورس در ترانهنویسی موزیکال شاهنامه
نمونه عملی: داستان بیژن و منیژه (قسمت یازدهم)
امروز همراه با شما یکی از قسمتهای «شاهنامه موزیکال» را بررسی میکنم تا به شکل عملی ببینیم چگونه میتوان اشعار کلاسیک را به یک ساختار ترانه با استانداردهای موزیکال تبدیل کرد و کورس (Chorus) را بر اساس قواعد حرفهای انتخاب و در قطعه جای داد.
در ترانهنویسی، کورس (Chorus) معمولاً پس از هر دو یا سه ورس (Verse) یا تکمیل یک داستانک تکرار میشود و باید مضمون اصلی، پیام مرکزی یا اوج احساسی شعر را منتقل کند. کورس موفق اغلب از میان ابیات تاثیرگذار، تکرارپذیر و مانا انتخاب میشود و به آسانی در ذهن شنونده میماند.
در این قسمت از «بیژن و منیژه»، بیت زیر را به عنوان کورس انتخاب کردهام چرا که معنای امید و نجات را به صورت نمادین نشان میدهد:
"مرا چون خروش تو آمد بگوش
همه زهر گیتی مرا گشت نوش"
این دو بیت به عنوان Chorus مرکزی بعد از هر سه Verse و نیز در انتهای قطعه تکرار میشوند تا حس یگانگی و تاکید مضمون حفظ شود.
نمونه ساختار عملی قطعه
این قطعه از فصل دوم «شاهنامه موزیکال»، قسمت یازدهم، بر اساس شیوه مرسوم ترانهنویسی مدرن و با الهام از روایت شاهنامه تنظیم شده است:
[Verse 1]
بدانگه که رستم ببربر گره
برافگند و زد بر گره بر زره
بشد پیش یزدان خورشید و ماه
بیامد بدو کرد پشت و پناه
همی گفت چشم بدان کور باد
بدین کار بیژن مرا زور باد
[Verse 2]
بگردان بفرمود تا همچنین
ببستند بر گردگه بند کین
بر اسبان نهادند زین خدنگ
همه جنگ را تیز کردند چنگ
تهمتن برخشنده بنهاد روی
همی رفت پیش اندرون راه جوی
[Verse 3]
چو آمد بر سنگ اکوان فراز
بدان چاه اندوه و گرم و گداز
چنین گفت با نامور هفت گرد
که روی زمین را بباید سترد
بباید شما را کنون ساختن
سر چاه از سنگ پرداختن
[Chorus]
مرا چون خروش تو آمد بگوش
همه زهر گیتی مرا گشت نوش
(… این روند برای Verse 4 تا Verse 9 ادامه مییابد و کورس پس از Verse 6 و پایان قطعه هم تکرار میشود …)
در عملی کردن این شیوه، سعی کردم همزمان معیارهای زیباییشناسی، وفاداری به متن شاهنامه و کاربردیبودن ساختار موزیکال حفظ شود. نتیجه کار را میتوانید در شبکههای اجتماعی پروژه «شاهنامه موزیکال» دنبال کنید و از نزدیک شاهد تبدیل شعر ایرانی به یک قطعه موسیقایی مدرن باشید.
سپاس که در این تجربه آموزشی همراه بودید. تا قسمتهای بعدی، بدرود.
مجموعه: یک روز با شاهنامه موزیکال
