در میان تمامی گیاهان آپارتمانی، زاموفیلیا یکی از درخشانترین چهرهها است. گیاهی که با برگهای ضخیم، براق و منظم خود نه تنها هر محیطی را چشمنواز میکند، بلکه با مقاومت بی نظیرش در برابر بیتوجهی، محبوب دل علاقهمندان گل و گیاه شده است. اگر تازه وارد دنیای نگهداری گیاهان شدهاید یا به دنبال گلی هستید که با کمترین رسیدگی همیشه سرحال بماند، نگهداری زاموفیلیا برای شما بهترین انتخاب ممکن است.
این گیاه اصالتاً بومی مناطق شرقی آفریقا است، یعنی جایی که در دل گرما و خاکهای فقیر به حیات خود ادامه داده و همین ویژگی باعث شده امروزه در آپارتمانها و محیطهای کاری با شرایط محدود نوری هم به خوبی رشد کند. زاموفیلیا گیاهی هوشمند است؛ آب را در ریزومهای زیرزمینی ذخیره میکند، برگهای چرمی و براقش به کاهش تعرق کمک میکنند و توانایی بالایی در سازگاری با محیط دارد.
من سینا فتاحزاده کارشناس ارشد گل و گیاه و فعال در حوزه تولید و پرورش گیاهان زینتی از سال ۱۳۹۲ در این مقاله تمام تجربههای سالها نگهداری از زاموفیلیا را با شما به اشتراک میگذارم تا بدانید چطور میتوان این گیاه مقاوم را در بهترین شرایط ممکن نگه داشت. اگر تا انتهای این مطلب همراه من باشید، خواهید فهمید که نگهداری زاموفیلیا نه تنها ساده است، بلکه یکی از لذت بخشترین کارهای ممکن در دنیای گیاهان آپارتمانی است.
زاموفیلیا از جمله گیاهانی است که با آبیاری زیاد به سرعت آسیب میبیند. ریشههای گوشتی و ریزومدار آن بهگونهای طراحی شدهاند که آب را برای روزهای خشک ذخیره کنند. بنابراین آبیاری بیش از اندازه باعث خفگی ریشه و بروز پوسیدگی میشود. در مقابل بیتوجهی بیش از حد و خشکی طولانی خاک نیز میتواند سبب زردی برگها و کاهش رشد گیاه شود.
بهترین زمان برای آبیاری زمانی است که حدود دو سوم سطح خاک کاملاً خشک شده باشد. از آب ولرم و بدون کلر استفاده کنید و اجازه دهید آب اضافی از زیر گلدان خارج شود. این سادهترین راز برای موفقیت در نگهداری زاموفیلیا است.
در انتخاب خاک زاموفیلیا باید دقت ویژهای داشت. این گیاه خاک سبک، پوک و با زهکشی بالا را دوست دارد. ترکیبی از خاک برگ، پرلیت و مقدار کمی ماسه بهترین بستر برای رشد سالم ریشهها است. خاکهای فشرده و سنگین جریان هوا را کاهش داده و باعث تجمع آب در اطراف ریشه میشوند.
در صورت مشاهده رشد ضعیف، بوی نامطبوع از خاک یا جمع شدن رطوبت می توان گفت زمان تعویض خاک فرا رسیده است. معمولاً هر ۱۲ تا ۱۸ ماه یکبار تعویض خاک با ترکیب تازه باعث افزایش رشد و شادابی گیاه میشود.
یکی از دلایل اصلی محبوبیت نگهداری زاموفیلیا سازگاری بالای آن با شرایط نوری متنوع است. اما برای رشد ایدهآل، نور فیلتر شده و غیرمستقیم بهترین گزینه است. نور زیاد و مستقیم بهویژه از پشت شیشه میتواند باعث سوختگی برگها شود در حالی که نور بسیار کم رشد گیاه را کند کرده و برگها را کمرنگ میکند.
اگر در محیطی کمنور زندگی میکنید، زاموفیلیا همچنان شما را ناامید نمیکند. لذا پیشنهاد میشود هر چند هفته یکبار گلدان را بچرخانید تا همهی برگها از نور کافی بهرهمند شوند.
برای نگهداری زاموفیلیا بهصورت حرفهای باید بدانید که این گیاه در فصل رشد (بهار و تابستان) نیاز به تقویت دارد. استفاده از کود کامل حاوی نیتروژن، فسفر و پتاسیم به رشد ریشهها، سبزینگی و استحکام ساقهها کمک میکند.
کوددهی بیش از حد اما میتواند نتیجه معکوس داشته باشد؛ برگها را زرد و ریشهها را بسوزاند. بنابراین هر ۴ تا ۶ هفته یکبار مقدار کمی از کود محلول در آب کافی است.
گلدان زاموفیلیا باید متناسب با اندازه ریشهها باشد. گلدان بیش از حد کوچک باعث کمبود فضا برای رشد ریشه شده و رشد گیاه را متوقف میکند؛ در حالی که گلدان بزرگتر از نیاز رطوبت زیادی در خاک نگه میدارد و خطر پوسیدگی را افزایش میدهد.
بهترین زمان تعویض گلدان اواخر زمستان یا اوایل بهار است، زمانی که رشد جدید در حال آغاز است و گیاه توانایی ترمیم سریع ریشهها را دارد.
یکی از لذتبخشترین مراحل نگهداری زاموفیلیا تکثیر آن است. سادهترین روش، قلمه زدن برگها در خاک است. برگها پس از چند هفته شروع به ریشهزایی کرده و بهتدریج گیاه جدیدی شکل میگیرد. این روش علاوه بر سادگی، درصد موفقیت بالایی دارد و نیاز به تجهیزات خاصی ندارد. همچنین میتوان از تقسیم ریزومها نیز برای تکثیر سریعتر استفاده کرد.
زاموفیلیا در گونههای مختلفی وجود دارد. نوع کلاسیک با برگهای سبز تیره شناخته میشود، نوع بلک با برگهای تیره مایل به مشکی جلوهای خاص دارد و نوع ابلَق با برگهای سبز و کرم، جلوهای بسیار خاص و لوکس به فضا میدهد. انتخاب هر یک از این گونهها بستگی به دکوراسیون محیط و سلیقهی شما دارد.
در صورت بیتوجهی ممکن است با مشکلاتی مانند زرد شدن برگها از پایین و بالا، چروک شدن ساقهها، خم شدن شاخهها یا سیاه شدن بخشهایی از گیاه مواجه شوید. این علائم معمولاً نشانه آبیاری زیاد یا نور کم هستند. با تنظیم آبیاری و مکان گیاه معمولاً ظرف چند هفته گیاه به حالت طبیعی بازمیگردد.
نگهداری زاموفیلیا برخلاف ظاهر پیچیدهی آن بسیار ساده و لذتبخش است. اگر به دنبال گیاهی زیبا، بادوام و مناسب برای هر محیطی هستید، زاموفیلیا یکی از بهترین گزینهها است. با رعایت اصول سادهی آبیاری، نوردهی، خاک مناسب و تغذیه متعادل میتوانید سالها از زیبایی این گیاه لذت ببرید.
زاموفیلیا نهتنها یک گیاه، بلکه نماد صبر و استقامت در دنیای سبز است؛ درست مانند کسانی که عشق به طبیعت را با جان و دل درک میکنند.
سینا فتاح زاده
Sinafattahzadeh
