در ماههای اخیر، فضای شبکههای اجتماعی و بهویژه توییتر پر شده از بحثهایی درباره این پرسش: آیا واقعاً نیروهایی در والاستریت وجود دارند که مانع رشد بیتکوین میشوند؟ نامی که بیش از همه در این روایتها تکرار میشود، شرکت معاملاتی بزرگ Jane Street است؛ یکی از قدرتمندترین بازارسازهای جهان که حضور پررنگی در بازارهای مالی سنتی و داراییهای دیجیتال دارد. اما این داستان از کجا شروع شد و چه مقدار از آن واقعیت دارد؟
ماجرا به یک پرونده حقوقی بازمیگردد که در فوریه ۲۰۲۶ توسط مدیر تصفیه شرکت Terraform Labs در دادگاه فدرال نیویورک ثبت شد. در این شکایت، Jane Street متهم شده است که از اطلاعات غیرعمومی و محرمانه برای تنظیم موقعیتهای معاملاتی خود پیش از فروپاشی اکوسیستم Terra در سال ۲۰۲۲ استفاده کرده است. طبق اسناد دادگاه، این اطلاعات از طریق ارتباطاتی با افراد داخلی Terraform منتقل شده و به شرکت اجازه داده است پیش از وقوع بحران، ریسک خود را کاهش دهد و از بازار خارج شود.
یکی از نقاط کلیدی پرونده به روز ۷ می ۲۰۲۲ مربوط میشود؛ زمانی که Terraform حدود ۱۵۰ میلیون واحد UST را از یک استخر نقدینگی خارج کرد. تنها چند دقیقه بعد، یک کیف پول منتسب به Jane Street حدود ۸۵ میلیون UST از همان استخر برداشت کرد. این اتفاق درست پیش از آن رخ داد که استیبلکوین UST پیوند دلاری خود را از دست بدهد و سقوط زنجیرهای آغاز شود؛ بحرانی که در نهایت بیش از ۴۰ میلیارد دلار از ارزش بازار را از بین برد و یکی از بزرگترین شوکهای تاریخ کریپتو را رقم زد.
در متن شکایت حتی به یک کانال ارتباطی غیررسمی اشاره شده که در آن اطلاعات داخلی پروژه رد و بدل میشد؛ موضوعی که اگر اثبات شود، میتواند نمونهای جدی از استفاده از اطلاعات نهانی در بازار داراییهای دیجیتال باشد. با این حال، نکتهای که نباید نادیده گرفت این است که این پرونده هنوز در مرحله رسیدگی قرار دارد و هیچ تخلفی بهطور رسمی اثبات نشده است. Jane Street نیز این اتهامات را رد کرده و آنها را تلاشی برای جبران خسارت ناشی از مشکلات داخلی Terraform دانسته است.
پاسخ را باید در ساختار جدید بازار کریپتو جستوجو کرد. امروز بخش بزرگی از جریان سرمایه در بیتکوین از طریق ETFها، بازارهای مشتقه و فعالیت بازارسازهای بزرگ انجام میشود. شرکتهایی مانند Jane Street در نقش بازارساز فعالیت میکنند؛ یعنی بهطور همزمان در هر دو جهت بازار معامله میکنند تا نقدشوندگی را حفظ کنند و از اختلاف قیمتها سود ببرند. چنین رفتاری برای معاملهگران خرد گاهی شبیه کنترل یا هدایت قیمت به نظر میرسد، بهویژه زمانی که حرکات ناگهانی و همزمان در بازار مشاهده میشود.
در همین فضا، برخی معاملهگران به الگوهایی مانند افتهای مکرر قیمت در ساعات مشخص اشاره کردهاند و آن را به فعالیت الگوریتمی بازیگران بزرگ نسبت دادهاند. با این حال، هیچ گزارش رسمی یا سند نظارتی وجود ندارد که نشان دهد Jane Street یا هر نهاد دیگری بهطور مستقیم قیمت بیتکوین را دستکاری یا سرکوب میکند. حتی در گزارشهای تحلیلی نیز این موارد بیشتر در حد «مشاهده بازار» یا فرضیه مطرح شدهاند، نه یک نتیجه اثباتشده.
با این حال، نگرانی عمیقتری در میان فعالان بازار وجود دارد. بیتکوین بر پایه کمیابی تعریف شده است؛ تنها ۲۱ میلیون واحد از آن وجود خواهد داشت. اما با گسترش ETFها و ابزارهای مشتقه، امکان معامله بر اساس قیمت بیتکوین بدون جابهجایی واقعی کوینها فراهم شده است. این موضوع میتواند در کوتاهمدت نوعی «عرضه مالی» ایجاد کند که بر نوسانات و رفتار قیمت اثر بگذارد، حتی اگر عرضه واقعی شبکه تغییر نکرده باشد.
پرونده Jane Street همچنین در خلأ شکل نگرفته است. این شرکت پیشتر نیز در سال ۲۰۲۵ با نظارت و محدودیتهایی از سوی رگولاتور بازار هند به دلیل اتهام دستکاری شاخصهای مشتقه مواجه شده بود، هرچند خود شرکت این اقدامات را نوعی آربیتراژ قانونی دانسته است. این سابقه باعث شده حساسیتها نسبت به فعالیتهای آن در بازارهای دیگر، از جمله کریپتو، افزایش یابد.
در نهایت، شاید مهمترین نکته این باشد که مرز میان واقعیت، تحلیل و روایتهای شبکههای اجتماعی در بازار کریپتو بسیار باریک است. آنچه امروز بهطور قطعی میدانیم این است که یک پرونده حقوقی درباره استفاده احتمالی از اطلاعات محرمانه در سقوط Terra در جریان است. اما ادعاهایی مانند جلوگیری از رشد بیتکوین یا کنترل سیستماتیک قیمت، هنوز در حد گمانهزنی باقی ماندهاند.
بازار بیتکوین دیگر تنها یک بازار خردهفروشی یا جامعهمحور نیست؛ این بازار اکنون بهطور عمیق با ساختار مالی سنتی، بازیگران نهادی و الگوریتمهای پیچیده گره خورده است. در چنین فضایی، قیمت دیگر فقط نتیجه عرضه و تقاضای ساده نیست، بلکه حاصل تعامل سرمایههای کلان، ابزارهای مالی پیشرفته و روانشناسی جمعی بازار است.
شاید پرسش واقعی این نباشد که «چه کسی قیمت بیتکوین را کنترل میکند»، بلکه این باشد که در بازاری با این سطح از پیچیدگی، شفافیت تا چه حد میتواند با سرعت رشد آن همگام شود. و تا زمانی که پاسخ روشنی برای این پرسش وجود نداشته باشد، روایتهایی از پشتپردههای پنهان، همچنان بخشی از داستان بیتکوین باقی خواهند ماند.
