در دنیای امروز، یکی از مهمترین مهارتهایی که کودکان باید یاد بگیرند، مهارت نه گفتن است. بسیاری از بچهها به دلیل خجالت، ترس از ناراحت کردن دیگران یا نداشتن اعتمادبهنفس، نمیتوانند در موقعیتهای سخت از خودشان محافظت کنند. در این مقاله بهطور کامل دربارهی بازیهای مربوط به آموزش مهارت نه گفتن در کودکان صحبت میکنیم و بهترین روشهای کاربردی و جذاب را معرفی خواهیم کرد تا والدین و مربیان بتوانند این مهارت حیاتی را در فضایی شاد و امن به کودک بیاموزند.
نه گفتن یکی از مهارتهای بنیادی زندگی است. کودکی که «نه گفتن» را بلد نباشد، احتمال بیشتری دارد که در آینده در برابر فشار همسالان، درخواستهای نادرست یا موقعیتهای خطرناک تسلیم شود. یادگیری این مهارت به کودک کمک میکند:
از مرزهای شخصی خود محافظت کند.
بدون احساس گناه درخواست نامناسب را رد کند.
اعتمادبهنفس بالاتری داشته باشد.
کودکانی که توانایی نه گفتن را دارند، بهتر میتوانند احساسات خود را کنترل کنند و در روابط اجتماعی سالمتر عمل میکنند.
بازی، طبیعیترین و مؤثرترین ابزار یادگیری برای کودکان است. از طریق بازی، کودک بدون فشار و استرس، رفتارهای جدیدی را تمرین میکند. بنابراین استفاده از بازیهای مربوط به آموزش مهارت نه گفتن در کودکان بهترین شیوه برای یاد دادن این مهارت محسوب میشود.
این بازی یکی از مؤثرترین روشها برای آموزش مهارت نه گفتن است.
هدف، آشنا کردن کودک با فشارهای اجتماعی و تقویت توانایی نه گفتن در برابر درخواستهای نامناسب است.
نقشها را بین بزرگسال و کودک تقسیم کنید.
بزرگسال نقش «دوست خوب» را بازی کند و درخواستهای مناسب مطرح کند.
سپس نقش «دوست بد» را بازی کند و درخواستهای نامناسب مانند «به من اجازه بده تکلیفهایت را بردارم» مطرح کند.
کودک باید با صدای محکم و محترمانه «نه» بگوید.
در پایان، رفتار صحیح کودک را تحسین کنید.
بازیای ساده، هیجانانگیز و آموزشی که به کودک کمک میکند علائم خطر را تشخیص دهد.
سه رنگ کارت یا چراغ درست کنید: سبز، زرد و قرمز.
کارت سبز یعنی شرایط امن، کودک لازم نیست نه بگوید.
کارت زرد یعنی شرایط مشکوک، کودک باید فکر کند.
کارت قرمز یعنی شرایط خطرناک و کودک باید با صدای بلند «نه!» بگوید.
این بازی به کودک کمک میکند در موقعیتهای اجتماعی زندگی واقعی، نشانههای خطر را تشخیص دهد.
این بازی در کلاس یا محیط گروهی بسیار کاربردی است.
افزایش اعتمادبهنفس
تقویت مهارتهای ارتباطی
یادگیری نه گفتن با لحن مناسب
در این بازی کودکان در یک حلقه مینشینند و توپ را بین یکدیگر پاس میدهند. هر کودک هنگام گرفتن توپ، یک جمله با «نه» میسازد. مثلاً: «نه، من نمیخوام کسی وسایلمو برداره.»
بازیای عالی برای آشنا کردن کودک با تصمیمگیری مستقل.
این بازی از ۴ سال به بالا مناسب است. در این بازی کارتهایی شامل موقعیتهای مختلف طراحی میشود و کودک باید انتخاب کند که «نه» بگوید یا «بله» و دلیلش را توضیح دهد. این بازی تفکر منطقی و اجتماعی کودک را تقویت میکند.
کودک باید احساس کند که نه گفتن باعث تنبیه، سرزنش یا شرمندگی نمیشود.
والدین باید به کودک نشان دهند که «نه گفتن» یک حق طبیعی است.
موقعیتهایی مثل تعارف خوراکی، درخواست قرض گرفتن وسایل، فشار همسالان و… را در قالب بازی بازسازی کنید تا کودک تجربه عملی کسب کند.
توبیخ کودک هنگام نه گفتن
مجبور کردن کودک به اطاعت
مقایسه کودک با دیگران
خجالت دادن یا کوچک شمردن احساسات کودک
«نه، من نمیخوام.»
«نه، راحت نیستم.»
«نه، این کار برام مناسب نیست.»
«نه، لطفاً ازم نخواه.»
تمرین این جملات باعث میشود کودک در دنیای واقعی بهتر عمل کند.
حدود ۳ تا ۴ سالگی زمان مناسبی برای شروع آموزشهای ساده است.
بعضی کودکان خجالتی هستند، اما با تکرار و بازی این مهارت را یاد میگیرند.
بله، چون به آنها احساس امنیت و کنترل میدهد.
۲ تا ۳ بار در هفته بهترین حالت است.
با کمی سادهسازی و دستورالعمل بصری مؤثر خواهند بود.
میتوانید در وبسایتهای معتبر روانشناسی کودک مانند Verywell Family جستجو کنید. (لینک خارجی: verywellfamily.com)
آموزش مهارت نه گفتن یک ضرورت مهم در تربیت کودکان امروز است. استفاده از بازیهای مربوط به آموزش مهارت نه گفتن در کودکان باعث میشود کودکان در فضایی شاد و ایمن این مهارت را یاد بگیرند. این روشها باعث افزایش اعتمادبهنفس، تقویت مهارتهای ارتباطی و آمادگی کودک برای مواجهه با موقعیتهای سخت اجتماعی میشود.
