در صورت طولانی شدن درگیریها در خاورمیانه، مقامات اماراتی با وزیر خزانهداری آمریکا درباره امکان دسترسی به دلار مذاکره میکنند.
نوشته: دیوید اس. کلاود، الکساندر سعیدی و نیک تیمیراوس وال استریت ژورنال | ۱۹ آوریل ۲۰۲۶
واشنگتن — به گفته مقامات آمریکایی، امارات متحده عربی در حال مذاکره با ایالات متحده برای دریافت یک پشتوانه مالی است؛ تا در صورتی که جنگ ایران این کشورِ نفتخیزِ حوزه خلیجفارس را در بحرانی عمیقتر فرو ببرد، از آن استفاده کند.
این مقامات میگویند خالد محمد بالعمى، رئیس بانک مرکزی امارات متحده عربی، ایده ایجاد یک «خط سوآپ ارزی» (Currency-swap line) را در جلسات هفته گذشته در واشنگتن با اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا، و مقامات فدرال رزرو (بانک مرکزی آمریکا) مطرح کرده است. به گفته این مقامات، اماراتیها تأکید کردند که تاکنون از بدترین اثرات اقتصادی این درگیری در امان ماندهاند، اما ممکن است همچنان به یک طناب نجات مالی نیاز پیدا کنند.
این مذاکرات نشاندهنده نگرانی امارات از این است که جنگ ممکن است آسیب بزرگی به اقتصاد این کشور و جایگاه آن بهعنوان یک قطب مالی جهانی وارد کند، ذخایر ارزی آن را تخلیه نماید و سرمایهگذارانی را که پیشتر این کشور را مکانی باثبات و امن برای پول خود میدانستند، فراری دهد. این درگیری به زیرساختهای نفت و گاز امارات آسیب رسانده و توانایی آنها را برای فروش نفت از طریق نفتکشهایی که از تنگه هرمز عبور میکنند مسدود کرده است؛ امری که این کشور را از یکی از منابع اصلی درآمدهای دلاریاش محروم میکند.
مقامات اماراتی هنوز درخواست رسمی برای «خط سوآپ» ارائه نکردهاند. این خط به بانک مرکزی امارات امکان دسترسی ارزان به دلار را میدهد تا در صورت بروز بحران نقدینگی، از ارزش پول ملی خود حمایت کرده یا ذخایر ارزیاش را تقویت کند. به گفته مقامات آمریکایی، در مذاکرات روزهای اخیر، اماراتیها این پیشنهاد را بهعنوان اقدامی «مقدماتی و پیشگیرانه» توصیف کردهاند.
اما برخی مقامات میگویند آنها همچنین استدلال کردهاند که این تصمیم پرزیدنت ترامپ برای حمله به ایران بود که کشورشان را گرفتار یک درگیری مخرب کرد که اثرات آن ممکن است هنوز به پایان نرسیده باشد. برخی مقامات فاش کردند که اماراتیها به مقامات آمریکایی گفتهاند اگر امارات با کمبود دلار مواجه شود، ممکن است مجبور گردد برای فروش نفت و سایر تراکنشها از «یوانِ چین» یا ارزِ کشورهای دیگر استفاده کند.
در این سناریو، یک تهدید تلویحی برای دلار آمریکا نهفته است؛ ارزی که در میان ارزهای جهانی تا حدی به دلیل استفاده تقریباً انحصاریاش در معاملات نفتی (پترودلار)، برتری و سلطه دارد. بانک مرکزی امارات متحده عربی به درخواستها برای اظهارنظر در این باره پاسخی نداد.
خطوط سوآپ معمولاً توسط فدرال رزرو مدیریت میشوند، اما برخی مقامات میگویند بعید است کمیته ۱۲ نفره سیاستگذاری آن (کمیته بازار باز فدرال) چنین خطی را برای امارات تصویب کند.
فدرال رزرو معمولاً این خطوط را برای کاهش فشارهای شدید در بازار تأمین مالی اختصاص میدهد که ممکن است اثرات سرریز به اقتصاد آمریکا داشته باشند. این نهاد توافقنامههای دائمی با بانکهای مرکزی بریتانیا، کانادا، ژاپن، سوئیس و اتحادیه اروپا دارد. در دورههای فشار حاد (اخیراً در سال ۲۰۲۰)، فدرال رزرو خطوط سوآپ را به ۹ بانک مرکزی دیگر از جمله مکزیک، کره جنوبی و برزیل تعمیم داد. با این حال، پیوندهای امارات متحده عربی با بازارهای آمریکا کمتر از دریافتکنندگان سنتیِ سوآپ است.
اخیراً وزارت خزانهداری آمریکا ترتیبات سوآپ جایگزینی را بدون دخالت فدرال رزرو فراهم کرده است. برای مثال، این وزارتخانه سال گذشته با یک سوآپ ۲۰ میلیارد دلاری برای آرژانتین از طریق «صندوق تثبیت نرخ ارز» موافقت کرد.
همچنین، کشورهایی که خط سوآپ با فدرال رزرو ندارند، همچنان میتوانند اوراق قرضه خزانهداری خود را از طریق برنامهای که توسط شعبه نیویورک فدرال رزرو مدیریت میشود، با دلار مبادله کنند.
بر اساس گزارش وزارت دفاع امارات، پیش از اجرایی شدن آتشبس در ۱۷ آوریل، ایران با شلیک بیش از ۲۸۰۰ پهپاد و موشک، امارات متحده عربی را بهشدت هدف قرار داد (اگرچه بیشتر آنها سرنگون شدند).
ارزش درهم امارات به دلار (پگ) میخکوب شده و توسط ذخایر ارزی ۲۷۰ میلیارد دلاری پشتیبانی میشود؛ اما تحلیلگران میگویند جنگ آن را تحت فشارِ ناشی از خطرات فرار سرمایه، نوسانات بازار سهام و سایر اختلالات قرار داده است.
مؤسسه اعتبارسنجی S&P Global در گزارش ۶ مارس خود اعلام کرد که «انعطافپذیری قابلتوجه مالی، اقتصادی، خارجی و سیاستی امارات بهعنوان یک ضربهگیر مؤثر در برابر اثرات اقتصادی جنگ عمل خواهد کرد.» اما هشدار داد که «احتمال اختلال طولانیمدت در صادرات نفت و آسیب به زیرساختها، ریسک آشکاری به انتظارات ما اضافه میکند.»
به گزارش وال استریت ژورنال، امارات تهدید کرده است که میلیاردها دلار از داراییهای ایران در این کشور حاشیه خلیجفارس را مسدود خواهد کرد؛ اقدامی که میتواند یکی از مهمترین شریانهای اقتصادی تهران را قطع کند. اما چنین حرکتی همچنین روابط پُردرآمد تجاری و بانکی با تهران را زیر و رو کرده و توانایی امارات برای جذب و حفظ سرمایه از دیگر منابع حساس سیاسی، مانند روسیه، را خدشهدار خواهد کرد.
این جنگ همچنین اماراتیها را به آمریکا نزدیکتر کرده و حداقل در حال حاضر، آنها را از این تصور که «ایجاد روابط دیپلماتیک و مالی با ایران به مصون ماندن آنها از درگیریهای منطقه کمک میکند»، دور ساخته است.
مقامات خزانهداری آمریکا در حاشیه نشستهای صندوق بینالمللی پول و بانک جهانی در واشنگتن، از کشورهای خلیجفارس دعوت کردند تا نیازهای خود را برای تعمیر زیرساختها و بازسازی اقتصادشان تشریح کنند و قول دادند در صورت نیاز به کمک، آنها را در اولویت قرار دهند.
کشورهای خلیجفارس نیز طی هفته گذشته میلیاردها دلار از طریق استقراض از سرمایهگذاران جذب کردهاند که نشاندهنده تلاش آنها برای در اختیار داشتن پول نقد، در مواجهه با چیزی است که آژانس بینالمللی انرژی آن را «شدیدترین شوک عرضه نفت در تاریخ» نامیده است.
به گفته افراد مطلع، ابوظبی (پایتخت امارات و ثروتمندترین امارت از هفت امارت این کشور) اوایل این ماه حدود ۴ میلیارد دلار از طریق معاملات «عرضه خصوصی» که توسط بانکهایی نظیر گلدمن ساکس ترتیب داده شده بود، جذب کرده است. آنها گفتند که این امارت برای جلوگیری از طولانی شدن روند جذب سرمایه، با نرخ بهره بالاتری (Premium) وام گرفته است. بحرین نیز اوایل این ماه یک خط سوآپِ تقریباً ۵ میلیارد دلاری با امارات ایجاد کرد تا به بهبود ثبات مالی کمک کند.
وزرای دارایی و رؤسای بانکهای مرکزی که برای نشستهای IMF و بانک جهانی در واشنگتن حضور دارند، گفتند انتظار یک بهبودیِ آسان یا سریع را برای منطقه ندارند.
محمد الجدعان، وزیر دارایی عربستان سعودی، روز پنجشنبه در یک میزگرد گفت: «تدارکات اولیه برای برنامهریزی نفتکشها و بازگرداندن آنها پس از هرجومرجی که دیدهایم، احتمالاً تا پایان ژوئن طول خواهد کشید. هر کسی که روی یک بهبودی سریع حساب میکند — حتی در صورت پایان کامل خصومتها — باید در محاسبات خود تجدیدنظر کند.»
