چوب لای چرخه معیوب وسواس کودکان بگذارید!

شما چقدر با مفهوم چرخه‌های معیوب زندگی آشنایی دارید؟ اصلا سیکل معیوب یا چرخه ناقص به چه معناست؟ چرخه‌های معیوب مجموعه از اتفاقات هستند که درست مثل یک زنجیره به هم متصلند و می‌تواند وقوع یکدیگر را تقویت کنند. حتما شما هم تعداد زیادی از این چرخه‌ها را دیده‌اید یا به طور روزانه تجربه می‌کنید.



مثلا فرض کنید فرزند شما به تازگی به شما دروغ گفته است دلیل دروغ او این موضوع بوده است که در امتحانی نمره کمی گرفته و چون از عکس‌العمل شما می‌ترسیده، تلاش کرده است رضایت شما را با دروغ گفتن تامین کند. زمانی که شما متوجه دروغگویی کودک می‌شوید او را بابت این رفتار تنبیه و سرزنش می‌کنید. در نتیجه فرزند شما متوجه می‌شود که درست فکر می‌کرده است و ترس او کاملا به‌جا بوده. حالا چه اتفاقی می‌افتد؟ دروغگویی کودک تقویت می‌شود و دفعه بعد بیشتر دروغ می‌گوید چون بیشتر می‌ترسد و مدرک کافی برای ترسش دارد. این مثال به خوبی یک سیکل معیوب را نشان می‌دهد.

اگر شما والد کودکی هستید که به اختلال وسواس فکری اجباری (OCD) مبتلا است، باید بدانید که فرزند شما روزانه از یک تا هزار بار ممکن است چنین چرخه‌ای را با افکار وسواسی و رفتارهای اجباری‌اش تجربه کند. این موضوع می‌تواند کاملا فرسایشی باشد به خصوص این که چرخه وسواس کاملا به طور غیر ارادی اتفاق می‌افتد و فرزند شما هیچ اختیاری روی آن ندارد.

اغلب والدین در ابتدای بروز علائم وسواس در کودکان، تلاش می‌کنند با توضیحات منطقی یا سرزنش و تنبیه مثل این که «مامان‌جان چراغ خاموش شده نیاز نیست ۵ بار چک کنی» یا « دستات با یک بار شستنم تمیز میشه چرا چند بار می‌شوریشون؟» یا «تو چرا حرف منو گوش نمیدی؟این که امروز لباس قرمزتو نپوشیدی هیچ ربطی به خوش‌شانسی و بدشانسی تو امتحانت نداره، اینا دوتا موضوع مجزان» بچه‌ها را قانع کنند که رفتار اجباری یا تشریفاتی مربوط به فکر وسواسی خود را متوقف کنند اما این موضوع می‌تواند کاملا بی‌فایده باشد. چون همان‌طور که گفته شد چرخه‌ها کاملا غیرارادی اتفاق می‌افتند و یکدیگر را تقویت می‌کنند. بنابراین تلاش برای استفاده از منطق، تنبیه کودک، سرزنش و مواردی از این قبیل می‌تواند بی‌فایده باشد و یا حتی شدت اختلال را حادتر کند.

بهترین انتخاب برای کمک به چنین کودکانی که در چرخه‌های معیوب فکر و عمل اجباری و وسواسی گیر افتاده‌اند، مراجعه به یک روانشناس و روانپزشک کودک است و آغاز روند درمانی است. اما والدین در این میان چه نقشی دارند؟ شما می‌توانید با تعدادی راهکار حمایتی و کمک‌کننده به همراه سایر اعضای خانواده، پروسه درمان را برای کودک آسان کنید. در مقاله «با وسواس فکری کودکان چه کنیم؟» ۸ راهکار حمایتی برای تعامل با کودکان دارای علائم وسواس را شرح داده‌ام. شما می‌توانید با مطالعه این مقاله و ادامه روند روان‌درمانی همراه با روانشناس کودکتان، شکستن چرخه معیوب وسواس را در کنار هم جشن بگیرید و یا در اصطلاح عامیانه چوب لای چرخ وسواس فرزندتان بگذارید!