نروژ، کشوری که در آن می‌توانید اظهارنامه مالیاتی همه را ببینید

در حاشیه گران شدن قیمت بنزین به بهانه تحقق عدالت و جلوگیری از منتفع شدن دهک‌های ثروتمند از یارانه پنهان سوخت، تصمیم گرفتم مقاله‌ای رو که سه سال پیش در گاردین خوندم ترجمه کنم.

آیا از اینکه همگان قادر به مشاهده اظهارنامه مالیاتی شما باشند، خوشحال خواهید شد؟ در نروژ، هیچ فردی نمی‌تواند درآمد خود را پنهان کند، زیرا امکان بررسی درآمد هر شهروند نروژی برای تمامی شهروندان دیگر فراهم است. کارگر و کارمند می‌تواند دریافتی همکار خود را مشاهده کند و همسایه می‌تواند از میزان درآمد همسایه خود مطلع باشد و همه اینها به شکل قانونی و آنلاین انجام می‌گیرد.
هر سال در تاریخ معینی از ماه اکتبر و درست بعد از نیمه شب، اظهارنامه مالیاتی سالانه شهروندان نروژی به صورت آنلاین منتشر می‌شود و روزنامه‌ها لیست افراد با بیشترین درآمد و مالیات پرداخت شده توسط نخبگان فرهنگی و سیاسی، سلبریتی‌ها و ورزشکاران را منتشر می‌کنند.
البته در سال 2014 قانون جدیدی اضافه شد و آن اینکه فرد مدنظر شما از اینکه درآمد و مالیات پرداختی وی را بررسی کرده‌اید، مطلع خواهد شد. به عنوان مثال اگر کنجکاو باشید که همسایه چطور پورشه خریده و نگاهی به وبسایت اداره امور مالیاتی نروژ بیندازید، ایمیلی حاوی نام شما به او ارسال خواهد شد. از زمان وضع قانون جدید، تعداد درخواست‌هایی که تنها به علت کنجکاوی بوده‌اند کاهش قابل ملاحظه‌ای داشته است.
البته رسانه‌های نروژ از این قانون جدید معاف هستند. آنان بدون اطلاع فرد یا ارگان مدنظر به اظهارنامه مالیاتی سال جاری و همچنین سال‌های پیشین وی دسترسی دارند.
محدودیت‌هایی نیز در نحوه‌ی افشای داده‌های مالیاتی وجود دارد. از جمله اینکه تنها به مجموع درآمد و مجموع مالیات پرداختی می‌توان دسترسی داشت. به عنوان مثال چنانچه مالیات پرداختی بوریس جانسون منتشر شود، مجموع درآمد او به عنوان شهردار لندن، عضو پارلمان و نویسنده روزنامه تلگراف در دسترس عموم قرار خواهد گرفت.
شفافیت مالیاتی در نروژ مساله جدیدی نیست. امکان بررسی مالیات پرداختی شهروندان به صورت دستی در دفاتر مسئول از اوایل قرن نوزدهم فراهم بوده است. عصر دیجیتال تنها دسترسی به داده‌ها را سرعت بخشیده و منجر به متداول شدن آن بین شهروندان شده است که البته این به نوبه‌ی خود، نیاز به اصلاح قانون در سال 2014 را پدید آورد.
بنا به اظهارات ماریکن هاتلر، مسئول روابط عمومی اداره امور مالیاتی نروژ، معدودی از مردم نروژ همانند انگلیسی‌ها از افشای درآمد خود ناراضی‌اند. وی می‌گوید: "این قانون برای مدتی طولانی در نروژ اجرا شده و عموما توسط مردم پذیرفته شده است."
"این نگرانی وجود داشت که افراد زیر سن قانونی به تفتیش درآمد والدین و اخاذی بپردازند که خود یکی از دلایلی است که ما در سال 2014 به اصلاح قانون و افشای نام شخصی که داده را مشاهده کرده است، دست زدیم."
نروژی‌های مقیم بریتانیا معتقدند که وجود این قانون در نروژ باعث شده است که شفافیت درآمد خالص در نروژ از بریتانیا بالاتر باشد. آگهی‌های شغلی به جای استفاده از عباراتی مانند "بسته حقوق و دستمزد رقابتی" که در انگلیس متداول است، می‌توانند حقوق پیشنهادی را مشخص کنند.
ماریوس باک با بیان اینکه تنها دیدگاه شخصی خود را اظهار می‌دارد در محل سفارت نروژ در لندن به خبرنگار ما گفت که شفافیت مالیاتی می‌تواند به ساختار دستمزد همسان‌تر در کشور بینجامد.
وی می‌گوید: "ساختار حقوق و دستمزد در نروژ کاملا با انگلستان متفاوت است. بطوری که تفاوت حقوق شخصی که شغلش مشابه من است و میزان حقوق پرداختی به نخست وزیر بسیار کمتر از آنچه در انگلستان می‌بینید است. (مقایسه کنید با کشور خودمون ایران که در آن از حقوق 2 میلیونی من مهندس که مجموع سالهای کارشناسی و ارشدم به اندازه یک پزشک عمومی درس خوندم، قبل از پرداخت مالیات کسر میشه ولی پزشک تا سقف درآمد 320 میلیون -حدود 26 میلیون در ماه- از مالیات معافه)
آیا این باعث شده است که فرار مالیاتی در نروژ کمتر باشد؟ تیترهایی در رابطه با اسناد پاناما (برای آشنایی با این رسوایی اقتصادی عظیم اینجا و اینجا را ببینید) روزنامه‌های نروژ را فرا گرفته است. این کشور رابطه بسیار نزدیکی با ایسلند دارد اما هنوز پای هیچ‌یک از شخصیت‌های سیاسی اصلی آن به این جنجال باز نشده است.

غرض اینکه دوست شبه روشنفکر اصلاح طلب که از صبح در حال تحلیل و مقایسه ما با کشورهای اروپایی و اسکاندیناوی هستی. کشور شما دقیقا کجاش شبیه کشورهای مذکور هست که قیمت بنزین و میزان سوبسید به بخش سوخت‌اش شبیه کشورهای مذکور باشه؟

تو ایران دولت هنوز عرضه اخذ مالیات بر درآمد پزشکان رو به علت ضعف اطلاعاتی نداره و یا طرح مالیات بر مسکن خالی تصویب نمیشه و یا اگر هم تصویب بشه به علت ضعف اطلاعاتی با شکست مواجه میشه.

این فقط یکی از ناکارآمدیهای سیستم اقتصادی در ایران هست. شما در بهترین حالت خودتون و سیستم اقتصادیتون رو با عربستان و یا چند تا از کشورهای دیکتاتوری اطراف مقایسه بفرمایید که در آن منافع طبقه مرفه حرف اول رو میزنه و روز به روز فاصله طبقاتی درش افزایش پیدا میکنه.