تا حالا شده یه نفر رو ببینی که سبک زندگیش خیلی سالم نیست، اما همیشه سالمه؟ یا برعکسش، کسی که مراقب همه چی هست، اما باز هم مریض میشه؟ واقعاً چی باعث میشه بعضی از ما نسبت به بعضی بیماری ها آسیب پذیرتر باشیم؟
جوابش تو یه جای عجیب و جادویی پنهونه: DNA!
دی ان ای (DNA) مثل یه نقشه ی رمزگذاری شده ست که اطلاعات زیادی درباره مون توش ذخیره شده؛ از رنگ مو و قد گرفته تا اینکه چقدر احتمال داره در آینده دچار بیماری هایی مثل دیابت، فشار خون، یا حتی سرطان بشیم. این اطلاعات قبلاً برامون قابل دسترسی نبود، اما الان با تکنولوژی های جدید، میتونیم سرک بکشیم تو پشت صحنه ی بدنمون.
من خودم وقتی فهمیدم یه تست ساده ی بزاق می تونه این همه اطلاعات بهم بده، واقعاً شگفت زده شدم. تستهایی مثل HealthX تو ایران هم انجام میشن و با بررسی DNA، مشخص میکنن که احتمال ابتلا به چه بیماری هایی در تو وجود داره.
یه مثال ساده؟ فرض کن تست نشون بده که استعداد دیابت نوع دو تو ژنتیکت هست. این یعنی میتونی از همین حالا سبک زندگیتو جوری تنظیم کنی که حتی اگه اون ژن فعال هم شد، نتونه کاری از پیش ببره. اینجاست که ژنتیک از یه تهدید، تبدیل میشه به یه فرصت.
دایی من همیشه اهل ورزش و تغذیه ی سالم بود، ولی چند سال پیش یهو دچار مشکل قلبی شد. وقتی رفتیم دنبال ماجرا، فهمیدیم سابقه ی ژنتیکی تو خانوادهمونه. اگه زودتر میدونست، شاید میتونست با یه آزمایش ساده و یه سری داروی پیشگیرانه، خیلی زودتر کنترلش کنه.
این تجربه باعث شد برم سراغ تحقیقات بیشتر، و اونجا بود که وارد دنیای هیجان انگیز اصلاح ژنتیکی شدم...
ماجرا اینجاست که علم فقط به تشخیص بسنده نکرده. الان داریم وارد دنیایی میشیم که دانشمندا می تونن ژنهایی که مشکل دارن رو اصلاح کنن!
یکی از قوی ترین ابزارها برای این کار، تکنولوژیه معروف CRISPR-Cas9 هست. یه قیچی مولکولی که میره سراغ بخش معیوب ژن، اونجا رو می بره و درستش میکنه.
تو دسامبر ۲۰۲۳، سازمان غذا و داروی آمریکا (FDA) برای اولین بار یه داروی درمانی مبتنی بر CRISPR رو برای بیماران مبتلا به کم خونی داسی شکل و تالاسمی تأیید کرد. توی آزمایش ها، اکثریت کامل بیماران بعد از درمان، دیگه هیچ دردی حس نکردن! باورکردنی نیست، ولی واقعیه!
حتی تکنولوژی های پیشرفته تری هم دارن وارد میشن، مثل:
دانشمندها الان دارن این ابزارها رو برای درمان سرطان، بیماری های عصبی، و حتی بیماری های ژنتیکی نادر تست می کنن. شاید هنوز همهگیر نشده، ولی واقعاً داره نزدیک میشه.
پیشبینی ها نشون میده که توی دههی آینده، اصلاح ژنتیکی میتونه یکی از مهمترین ابزارهای درمانی تو دنیا باشه. البته هنوز چالش هایی هست:
اما با پیشرفت های سریع علم، بعید نیست چند سال دیگه حتی قبل از تولد، ژن های خطرناک رو حذف کنیم و بچههایی با سلامتی تضمین شده تر به دنیا بیان.
اگه بدونی توی DNAت یه بیماری جدی پنهونه که شاید ده سال دیگه فعال شه، ترجیح میدی بدونی و پیشگیری کنی، یا ندونی و وقتی که دیر شده باهاش رو به رو شی؟
من شخصاً فکر میکنم آگاهی، قدرته. اصلاح ژن شاید امروز هنوز لوکس باشه، ولی فهمیدن ژن هامون، یه قدمه که هممون میتونیم برداریم.
نظر تو چیه؟
برام بنویس.👇
#مای_اسمارت_ژن
