1. ترجمه و اصطلاحسازی
مسئله اساسی این است که فناوری حقوقی در زبان انگلیسی شکل گرفته و واژگان آن معادل مناسب در فارسی ندارند:
Legal Technology: آیا باید "فناوری حقوقی"، "تکنولوژی حقوقی" یا "فنآوری حقوقی" گفت؟ هر کدام پیامد متفاوتی دارد - "فناوری" علمیتر به نظر میرسد، "تکنولوژی" وامواژه است، و "فنآوری" سنتیتر است.
تنوع خط و زبان: در ایران و افغانستان از خط فارسی، در تاجیکستان از خط سیریلیک، و در ازبکستان (مناطق فارسیزبان) از هر دو خط استفاده میشود. این تنوع طراحی نرمافزارهای یکپارچه را پیچیده میکند.
اصطلاحات تخصصی: مفاهیمی مانند "Case Management"، "E-Discovery"، "Smart Contracts" معادل دقیقی در فارسی ندارند و این باعث سردرگمی در آموزش و کاربرد میشود.
2. تطبیق با نظامهای حقوقی متنوع
الف) ایران و افغانستان - نظام رومی-ژرمنی با تأثیرات اسلامی:
تفسیر حقوقی کمتر متکی به سوابق: قضات عمدتاً به قوانین مکتوب رجوع میکنند نه سوابق قضایی
نقش محوری قانونگذار: مجلس نقش اصلی در تشکیل حقوق دارد
ساختار دادگاههای سلسلهمراتبی: قضات منفرد و هیئتهای سهنفره
ب) تاجیکستان - ترکیب نظام شوروی و حقوق اسلامی:
ارث قوانین شوروی: بسیاری از قوانین از دوره شوروی باقی مانده و با اصول اسلامی تطبیق یافته
سیستم دادگاههای مردمی: نهادهای محلی که در حل اختلافات نقش دارند
تأثیر فرهنگ قبیلهای: در برخی مناطق عرف و سنت بیش از قانون مکتوب اهمیت دارد
ج) ازبکستان (مناطق فارسیزبان) - اقتصاد بازار با کنترل دولتی:
اصلاحات حقوقی جدید: سیستم حقوقی در حال تحول از ارث شوروی به سمت اقتصاد بازار
چندزبانگی: در سمرقند و بخارا فارسی، ازبکی و روسی همزمان استفاده میشود
فرآیندهای بوروکراتیک پیچیده: سیستم اداری چندلایه که نیازمند دیجیتالیسازی است
3. زمینههای فرهنگی-اجتماعی متنوع
الف) سطوح متفاوت آشنایی با فناوری:
ایران: سطح نسبتاً بالای دسترسی به اینترنت و فناوری
افغانستان: محدودیتهای زیرساختی و امنیتی
تاجیکستان: توسعه تدریجی زیرساختهای دیجیتال
ازبکستان: سرمایهگذاری دولتی در فناوری اما با کنترلهای سیاسی
ب) تفاوتهای سیاسی-اقتصادی:
ایران: تحریمهای بینالمللی و محدودیت دسترسی به فناوریهای خارجی
افغانستان: ناپایداری سیاسی و تغییر رویکردها نسبت به فناوری
تاجیکستان: وابستگی اقتصادی به روسیه و چین
ازبکستان: باز شدن تدریجی اقتصاد اما با حفظ کنترل دولتی
