خروج از کشور بدون اجازه پدر : قوانین خروج از کشور برای فرزندانی که کمتر از ۱۸ سال دارند با قوانین خروج از کشور برای آنها که به بالای۱۸ سال رسیده اند متفاوت است. تا همین چند سال پیش نیز قوانین خروج از کشور برای دختران با پسران متفاوت بود اما امروزه از قوانینیکسانیدر این زمینه برخوردار هستند. امروزه تنها اقشاری که برای خروج از کشور نیاز به اجازه دیگری دارند زنان متاهل و افرادیهستند که با توجه به قوانین موجود در زمره محجورین قرار می گیرند. حتی برخی از زنان متاهل نیز طبق برخی از قوانین صدور بدون اجازه را بدون اخذ اجازه از همسرشان دارند با این حال موضوع اصلی مقاله در ارتباط با خروج از کشور بدون اجازه پدر است که صرفاً مشمول فرزندان می گردد.
فرزندانی که همچنان به سن رشد نرسیده اند و طبق قوانین جامعه به عنوان افرادی که عاقل و بالغ نیستند شناخته نمی شوند برای خروج از کشور نیاز به اذن پدر دارند. بنابراین تفاوتی ندارد که فرزند شما دختر است یا پسر! در هر صورت برای خروج از کشور نیاز به اجازه پدر دارد مگر اینکه به سن 18 سال تمام رسیده باشد. این را هم اضافه کنیم که اگر حکم عدم رشد فردی که به سن 18 سالگی رسیده است از مراجع ذی صلاح صادر شده باشد باز هم نیاز به اجازه پدر است.
تفاوت میان صغیر ممیز و صغیر غیرممیز مسئله ایست که در این زمینه مطرح می شود. صغیر ممیز به معنای طفلی است که همچنان خوب و بد را تشخیص نمی دهد و به هیچ وجهه ای از مصلحت خود آگاهی ندارد. صغیر ممیز فردی است که از حالت قبل بیرون آمده و می تواند تا حدودی برای خود تصمیم گیری کند. اما مسئله خروج از کشور بسیار مهم است و قانون اجازه صغیر ممیز و صغیر غیر ممیز در خصوص خروج از کشور را به پدر واگذار کرده است. اجازه خروج از کشور باید به صورت رسمی ارائه شود. بنابراین به یک سند رسمی نیاز دارد که در دفاتر ثبت اسناد صورت گرفته و گواهی آن باید ضمیمه مدارک موجود برای دریافت گذرنامه گردد.
متاسفانه با وجود اینکه قوانین موجود در این زمینه اصلاح شده است همچنان بسیاری از افراد ناآگاه در سطح جامعه تصریح می کنند که دختران عاقل و بالغ نیز برای خروج از کشور نیاز به اجازه پدر دارند. این مسئله کاملا تکذیب می شود و امروزه شرط اصلی خروج از کشور برای دخترانی که به عقد دیگری در نیامده اند اجازه پدر نیست. این افراد می توانند همانند یک انسان کامل برای زندگی خود تصمیم گرفته و زندگی در خارج از کشور یا مسافرت به یکی از کشورهای خارجی و حتی تحصیل در آنجا را برای خود به عنوان یک گزینه ایده آل انتخاب کنند.
مسئله زمانی چالش برانگیز می شود که پدر و مادر از هم جدا شده و فردی که حضانت فرزندان را بر عهده دارد بخواهد از کشور خارج شود. دراین شرایط چکار باید کرد؟ در این موارد قانون مشخص کرده است که هر کدام از طرفین که حضانت طفل را دارد بدون اجازه طرف مقابل نمی تواند حتی نسبت به خروج فرزند از آن شهر نیز اقدام نماید چه برسد به اینکه وی را از کشور خارج کند با این تفاوت که در این خصوص نیاز به اخذ دستور موقت از دادگاه می باشد تا نسبت به ممنوع الخروجی اقدام نماید.
بنابراین تفاوتی ندارد کودکان نزد مادر زندگی می کنند یا نزد پدر! در هر صورت اگر مادر یا پدر بخواهد کودکان را با خود به مسافرت خارجه یا اقامت خارج از کشور ببرد باید موافقت طرف مقابل را جلب نماید در غیر این صورت باید تا 18 سالگی اولاد خود صبر نماید که بعد از آن نیز اولاد دیگر اجباری برای پذیرش این امر ندارند. در این صورت می توان به دادگاه مراجعه نمود و مصلحت کودکان را در خروج از کشور اثبات کرد. در این صورت اصولا از متقاضی یک تامین مناسبی اخذ می شود و سپس اجازه خروج از کشور نیز صادر می گردد. این تامین اصولا به صورت درج وثیقه است.
مطابق قانون گذرنامه، گذرنامه سندی است که از طرف مأموران صلاحیت دار دولت برای مسافرت اتباع ایران به خارج و یا اقامت در خارج و یا مسافرت از خارج به ایران داده می شود.
اتباع ایران برای خروج از کشور و یا اقامت در خارج و یا مسافرت از خارج به ایران باید تحصیل گذرنامه نمایند.
صدور گذرنامه منوط به ارائه اسنادی است که هویت و تابعیت ایرانی تقاضا کننده را ثابت نماید. خروج از کشور بدون ارائه گذرنامه ممنوع است.
افراد زیر می توانند گذرنامه دریافت نمایند:
افراد بالای 18 سال می توانند برای دریافت گذرنامه به دفاتر پلیس +10 مراجعه نمایند.
لازم به ذکر است که خود فرد متقاضی حتما باید حضور داشته باشد. برای دریافت گذرنامه به مدارک زیر نیاز دارید:
صرف نظر اینکه شرایط اجازه خروج از کشور برای دختران چگونه است، ابتدا لازم است مدارکی برای اخد پاسپورت داشته باشند.
این مدارک به شرح ذیل است:
با مطالعه ی شرایطی که در فوق توضیح دادیم، متوجه می شویم که دختر مجرد برای خروج از کشور نیازی به اذن پدر یا پدربزرگ پدری ندارد.
بلکه بدون اذن پدر می تواند برای دریافت گذرنامه اقدام نموده و از کشور خارج شود.
بنابراین دختر مجرد می تواند مانند سایرین به پلیس +10 مراجعه نموده و پس از دریافت پاسپورت نسبت به خروج خود از کشور مستقلاً تصمیم گیری و اقدام نماید.
همان طور که در گذشته گفتبم، اجازه خروج از کشور دختران بالای 18 سال نیاز نیست.
شرایط دریافت پاسپورت برای دختر مجرد بالای 18 سال تفاوتی با سایر افراد ندارد و مدارک مورد نیاز نیز همان چیزی است که پیشتر بیان کردیم.
اما در مورد دختر مجردی که به سن قانونی نرسیده است، علاوه بر مدارک مورد نیاز، اجازه ی ولی یا قیم مورد نیاز است. منظور از ولی، پدر یا پدربزرگ پدری است.
اجازه خروج از کشور برای دختران بالای 18 سال لازم نیست.
وضعیت زنان متاهل متفاوت از دختران مجرد است.
زنان متاهل چه کمتر از 18 سال داشته باشند و چه بیش از 18 سال سن داشته باشند، برای خروج از کشور نیاز به اذن شوهر خود دارند.
به این ترتیب زن متاهلی که بخواهد به خارج از ایران برود علاوه بر مدارکی که در بخش های پیشین اشاره کردیم، باید از همسر خود اجازه ی محضری داشته باشد و بدون این اجازه نه می تواند گذرنامه بگیرد و نه حتی می تواند گذرنامه خود را تمدید کند.
با توجه به اینکه زن مطلقه در قید زوجیت کسی نیست، می تواند با دریافت گذرنامه از کشور خارج شود و بدیهی است که نیازی به اجازه ی شوهر سابق و یا پدر خود ندارد.
اما برای آن که بتواند گذرنامه خود را دریافت و یا تمدید نماید، باید اصل طلاق نامه را ارائه دهد.
در نتیجه زنی که قبلا ازدواج کرده است برای خروج از کشور نیاز به اجازه شخصی ندارد.
همان طور که گفتیم زنان متاهل برای خروج از کشور نیاز به اجازه ی محضری همسر خود دارند.
وجود چنین محدودیتی در مورد زنان ورزشکار، هنرمند و … بیشتر نمایان است.
گاهی زنی که سال ها تلاش کرده تا در رقابت های المپیک شرکت نماید، یا زنی که برای شرکت در یک گالری هنری زحمت کشیده، یا زنی که به جلسات علمی خارج از کشور دعوت می شود، به سادگی و صرف لجاجت شوهر خود از این فرصت محروم می گردد.
تنها کور سوی امیدی که در این موارد وجود دارد بند 3 ماده 18 قانون گذرنامه است که در موارد اضطراری خروج از کشور را با اجازه دادستان محل درخواست گذرنامه ممکن دانسته است.
دادستان ظرف سه روز از تاریخ درخواست باید نظر خود را نسبت به قبول یا رد درخواست اعلام نماید.
آیا یکی از والدین بدون رضایت دیگری می تواند فرزند مشترک را از کشور خارج کند؟
خیر
قوانین ناظر بر حضانت بدین شکل است که هر کدام از والدین که حضانت فرزند مشترک را بر عهده دارند باوجود اینکه وظیفه نگهداری از فرزند را با کسب اجازه از دادگاه بر عهده گرفته اند ،اما این به این معنی نمیباشد که می توانند به تنهایی و بدون رضایت طرف دیگر نسبت به خروج فرزند اقدام نمایند.
در این زمینه اشاره به ماده 42 قانون حمایت خانواده خالی از لطف نیست:
«صغیر و مجنون را نمیتوان بدون رضایت ولی، قیم، مادر یا شخصی که حضانت و نگهداری آنان به او واگذار شده است از محل اقامت مقرر بین طرفین یا محل اقامت قبل از وقوع طلاق به محل دیگر یا خارج از کشور فرستاد، مگر اینکه دادگاه آن را به مصلحت صغیر و مجنون بداند و با در نظر گرفتن حق ملاقات اشخاص ذی حق این امر را اجازه دهـد. دادگاه در صـورت موافقت با خـارج کردن صغیـر و مجنون از کشور، بنابر درخواست ذی نفع، برای تضمین باز گرداندن صغیر و مجنون تأمین مناسبی اخذ میکند.»
اصولا زن متاهل برای خروج از کشور نیاز به اجازه همسر خود دارد اما در مورد ذیل می تواند بدون اجازه شوهر از کشور خارج شود:
که این تشخیص ضرورت بر عهده دادستان است .
نظر دادستان قابل اعتراض نمیباشد.
ملاک مدت اقامت ، 1 ساله است.
مرد با دو روش می تواند اجازه خروج همسر خود از کشور را اعلام کند:
مرد به چند طریق ممکن است رضایت خود را برای اجازه خروج از کشور همسرش اعلام کند.
حالت اول :
با حضور در دفتر اسناد رسمی به همسر خود وکالت نامه برای خروج از کشور بدهد. که در این صورت زن با در درست داشتن وکالتنامه در هر زمان می تواند درخواست اخذ و تمدید گذرنامه را داشته باشد. در این حالت اگر وکالت نامه بلاعزل باشد ، مرد نمی تواند دیگر خانم را ممنوع الخروج کند.
حالت دوم :
در زمان درخواست خانم برای اخذ گذرنامه همسرش به همراه او به پلیس +10 مراجعه کند و در آنجا اجازه خروج از کشور زن را بدهد که در این حالت با مراجعه به اداره گذرنامه می تواند زن را ممنوع الخروج کند.
او در صورت انصراف با در دست داشتن سند ازدواج می تواند به اداره گذرنامه مراجعه و از اجازه خود عدول نماید.
یا اینکه با مراجعه به دفتراسناد رسمی که اجازه نامه رسمی را در آنجا تنظیم نموده است نسبت به ابطال وکالتنامه ای که حق عزل دارد اقدام نماید.
خیر زن صرفا برای اخذ گذرنامه نیاز به اجازه همسر خود دارد و با اخذ گذرنامه هر چند بار که بخواهد می تواند از کشور خازج شود.
اگر مرد قصد محدود کردن وی در تعداد سفر و خروج از کشور را دارد می بایست به طور موردی با روش هایی که ذکر شد (حضور در اداره گذرنامه یا ابطال اجازه نامه رسمی) از خروج همسر خود ممانعت به عمل آورد.
همان طور که اجازه خروج از کشور بانوان در اختیار شوهر است . زن نیز در مواردی می تواند مرد را ممنوع الخروج کند.
در حال حاضر زن تنها با درخواست و به اجرا گذاشتن مهریه خود می تواند جلوی خروج شوهر از کشور را بگیرد. در صورت پرداخت مهریه از سوی مرد ، امکان ممنوع الخروج کردن مرد ممکن نیست.
برای اطلاعات بیشتر وارد سایت شوید .
www.navidlaw.ir
