ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
سعدی بزرگترین معلم زبان فارسی
▫️ما رفته بودیم هند، چند سال پیش. یک آقایی که الان دیگر نباید زنده باشد، سید مُعمَّمی بود. هشتاد سالش بود. امام جمعهٔ شیعیان دهلی بود. این آقا آمد در خانهٔ فرهنگ ایران. من دیدم خیلی راحت و خوب دارد فارسی صحبت میکند. اول فکر کردم ایرانیست. گفتم: «پس توی ایران تحصیل کردهاید؟ چند سال ایران بودهاید؟» گفت: «من هرگز ایران را ندیدهام!» گفتم: «پس فارسی را چجوری بهاینخوبی یاد گرفتید؟!» گفت: «از گلستان سعدی. ما روز اول که رفتیم طلبه شدیم، میخواستیم علوم دینی را توی هند یاد بگیریم، اولین متن درسیمان گلستان سعدی بود. فارسی را من از سعدی یاد گرفتم.»
▫️بعد من یادم آمد که توی کتابها نوشتهاند زمان صفویه _میدانید_ یک عدهٔ زیادی شاعر و نویسنده و ادیب و اینها مهاجرت کردند به هند و آنجا خُب توی دربارِ گورکانیان هند خیلی استقبال میشد از اینها. بعد عدهای از خود هندیها هم بودند که به زبان فارسی تسلط پیدا کرده بودند، شعر میگفتند، نثر مینوشتند، کتاب تألیف میکردند؛ ولی مال خود هند بودند. بعد اینهایی که از خود ایران رفته بودند آنجا، همیشه به آن هندوها فخر میفروختند و میگفتند که شما حق ندارید راجعبه زبان فارسی اظهار نظر کنید. زبان فارسی زبان مادری ماست. میدانید هندیها چه بهشان میگفتند؟! میگفتند: «شما زبان فارسی را از مادرهای بیسوادتان یاد گرفتهاید(چون آنموقع اکثریت خانمها سواد نداشتند و مثل حالا نبود که ظرفیت دانشگاه هفتاد هشتاد درصدش خانمها باشند)؛ اما ما از سعدی و خاقانی و نظامی و بقیهٔ بزرگان ادب فارسی یاد گرفتیم. این است که ما بیشتر صلاحیت داریم اظهار نظر کنیم دربارهٔ زبان فارسی.» و تاحدزیادی هم راست میگفتند.
▫️بههرحال سعدی را باید بهعنوان بزرگترین مُعلم زبان فارسی بهش نگاه کرد و آثار سعدی را هم باید خوب یاد گرفت. گلستان و بوستان سعدی که اصلاً حرف ندارد. باید از اول تا آخرش، نکتهبهنکته، کلمهبهکلمه آموخت و از هر لحظهای که شروع کنید [دیر نیست.] یعنی باید هرچهزودتر شروع کرد این کار را؛ چون خیلی کار آدم را پیش میبرد.
ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
از سـعدی تا آراگــون
نوشتهٔ دکتر جواد حدیدی
یک کتابی که هر ایرانی فرهیختهای، برای این که غرور ملیاش تقویت بشود و بفهمد که فرهنگ ایران چه ارزشی در دنیا دارد، لازم است بخواند، کتاب از سعدی تا آراگون، تألیف دکتر جواد حدیدی است.
این کتابِ از سعدی تا آراگون را اگر کسی بخواند میبیند که فرهنگ و ادبیات ما چه تأثیری در جهان بهخصوص در فرانسه داشته است و با دلیل و سند و مدرک، این احساس به آدم دست میدهد که تا حد بسیار زیادی، انقلاب کبیر فرانسه و تحولی که در اروپا ایجاد شده تأثیر سعدی بوده. بروید کتاب را بخوانید تا متوجه شوید.
یک نمونه خیلی باارزش این است که یکی از بزرگان انقلابیون فرانسه، از عوامل اصلی انقلاب فرانسه، اینقدر به سعدی علاقه داشته که اسم پسرش را گذاشته «سعدی». این «سعدی» در انقلاب فرانسه کشته شده؛ بعد نوهٔ او که دوباره اسمش سعدی بوده، رئیسجمهور فرانسه شده است؛ یعنی انقلاب که پیروز شده و پادشاهی تبدیل به جمهوری شده و رئیسجمهور انتخاب کردهاند، پنجمین رئیسجمهور فرانسه سادی کارنو است(سادی تلفظ میکنند آنجا).
الان در سراسر فرانسه توی پاریس و شهرهای دیگر، خیابانها و میدانهای زیادی، به اسم «سادی کارنو» هست و هیچ اسم مشهوری [از ادبای فرانسوی] نیست که شما شنیده باشید [و متأثر از سعدی نباشد.] لامارتین، ویکتور هوگو، لافونتن، پل والری، آندره ژید تا برسد به همین آخری، یعنی لویی آراگون، همهٔ اینها بهشدت تحت تأثیر سعدیاند.
دکتر جواد حدیدی ریزبهریز و موردبهمورد نشان داده که تا چه اندازه اینها از سعدی الهام گرفتهاند و تأثیر پذیرفتهاند؛ بنابراین خواندن این کتاب از واجبات است. مؤلف، دکتر جواد حدیدی، استاد ادبیات فرانسه بود. توی فرانسه تحصیل کرده بود. دکتری گرفته بود؛ بعد در دانشگاه مشهد، ادبیات فرانسه تدریس میکرد و حدود ده سال پیش [سال ۱۳۸۱ش.] فوت شد و چون عمیقاً آشنایی داشته با ادبیات فرانسه و ادبیات فارسی را هم خوب میشناخته، این کتاب را توانسته بهخوبی از عهدهاش بربیاید.
[از درسگفتار سعدیِ استاد نوریان.]
مطالب بیشتر:
t.me/dr_mehdi_nourian
