در ازای چقدر پول حاضرید خون اهدا کنید؟


در یک تحقیق نشان داده شده است که اگر به مردمی که برای اهدای خون مراجعه میکنند ۲ دلار به عنوان پاداش کارشان داده شود، میزان خون دادن ۵۰ درصد کاهش پیدا میکند!!!

این موضوع شاید کمی عجیب به نظر برسد. اما واقعا در بسیاری از اوقات همین اتفاق عجیب رخ می دهد!. علت این اتفاق عجیب تغییر یک مشوق انسانی با یک مشوق مالی است. هنگامی که مردم خون خود را به رایگان هدیه میکنند در حال انجام یک کار انسانی هستند. دقیقا به همین دلیل است که اگر یک بار واژه اهدای خون را گوگل کنید متوجه می شوید که شعار اصلی این عکس ها موضوعات انسان دوستانه است. یعنی افراد به تجربه دریافته اند که انگیزه اصلی اهدای خون باید مسائل انسانی و انگیزه های انسانی باشد.

اما وقتی به مردم در ازای کار خود(اهدای خون) پولی دریافت میکنند نتیجه کار را با مشوق مالی میسنجند. در نتیجه برای خودشان حساب و کتاب جدیدی را در نظر میگیرند. به عبارت دیگر اگر قرار است برای کاری پولی دریافت شود باید ارزشش را داشته باشد. بنابراین مردم ممکن است به این نتیجه برسند که ۲ دلار ارزش وقت، درد، از دست دادن خون، سرگیجه و ... را ندارد.

خوب شاید پیش خودتان بگویید که راه حل این مشکل ساده است. مبلغ پاداش را به ۵۰۰ دلار یا ۵۰۰۰ دلار برسانید و در اینصورت قطعا افزایش اهدا اتفاق خواهد افتاد. برای اینکه به مشکل این تحلیل پی ببریم نیاز است تا کمی دقیقتر موضوع را بررسی کنیم. هنگامی که یک کار مشخص درآمد خوبی داشته باشد، افراد مختلفی انگیزه تقلب کردن را پیدا خواهند کرد. بنابراین اگر مشوق مالی 500 دلاری برای اهدای خون در نظر بگیریم، احتمالا گروه‌های زیادی به دلیل جایگزینی مشوق مالی با مشوق انسانی آمادگی برای تقلب پیدا خواهد نکرد.

به عبارت دیگر به محض افزایش مشوق به سطح 500 دلار باید هزینه بسیار بالایی را برای جلوگیری از سو استفاده افراد بپردازید. این یعنی به محض افزایش پاداش باید منتظر دریافت خون سگ و گربه به جای انسان باشید، ممکن است افرادی شروع به دزدیدن خون دیگران کنند، مافیای خون پیدا شود و هزاران مدل کلاهبردای دیگر توسعه خواهد یافت.

نوشتار بالا دو موضوع بسیار مهم را به ما گوشزد خواهد کرد. اولین نکته مهم این است که انسان‌ها بر اساس پاداش‌های موجود اعمال خود را تنظیم خواهند کرد و اگر مشوق بدی برای یک موضوع طراحی شود میتواند تاثیرات مخربی بر جای گذارد. همچنین باید توجه داشته باشید که برخی اوقات طراحی مشوق مسیری یک طرفه است و اگر مشوق بدی طراحی شود که منجر به شکل گیری یک رفتار نامناسب در افراد شود، به راحتی قابل برگشت نخواهد بود.

نکته دومی که باید به آن توجه داشته باشیم تاثیر زنجیروار پدیده ها بر یکدیگر است. به عبارت دیگر نتیجه یک تصمیم اشتباه ممکن است منجر به شکل گیری یک باند تبهکار، قتل، دزدی و ... شود. این موضوع یکی از پیچیدگی‌های اساسی در حوزه سیاستگذاری است. هنگامی که یک سیاست بنا نهاده شد منجر به تصمیمات متعددی در راستای همان سیاست اولیه خواهد شد که ممکن است برای جامعه نامناسب و زیان آور باشد. در حالی که طراح این مشوق قطعا خیرخواه بوده است! بنابراین در مقام طراح سیاستها و استراتژی ها باید به دومینویی بودن نتایج تصمیمات خود دقت کنید.