چرا نباید به جای هدیه پول داد!!!

هنگامی که دنیای هنجارهای اجتماعی و اقتصادی با هم ادغام شوند مسائل عجیب و غریبی رخ می‌دهند. به عنوان مثال اگر علاقه‌مند به نابود کردن رابطه نامزدی خودتان هستید می‌توانید بعد از یک گشت و گذار عالی و صرف شام به نامزدتان بگوییدکه آن شب چقدر برایش خرج کردید! از دیگر جاهایی که این ادغام جالب توجه می‌شود در موضوع هدیه دادن است. بیشتر مردم تعمدا در هدیه دادن بر خلاف آموزه‌های علم اقتصاد خردگرا رفتار می‌کنند. بر اساس نظریات علم اقتصاد هدیه دادن فقط به معنای دور ریختن پول است!!! چرا که معمولا هدیه دادن با ریسک‌های زیادی همراه است.

مثلا ممکن است طرف مقابل شما از هدیه شما خوشش نیاید. به عنوان مثال ممکن است هدیه‌ای مثل یک کار هنری برای همسرتان خریده باشید و پول زیادی برایش پرداخته باشید اما این هدیه از دید همسرتان یک کالای معمولی یا حتی بی ارزش ارزیابی شود. به بیان اقتصادی کالایی که برای هدیه دهنده 100000 تومان هزینه داشته است از نظر گیرنده ارزش 20000 تومانی داشته باشد. حتی ممکن است طرف مقابل شما همان هدیه را قبلا خریده باشد و ارزش هدیه برای او بسیار کمتر از حد تصور شما باشد. اما سوال اصلی این است که با این همه مشکلات و ناکارامدی که در هدیه وجود دارد چرا ما علاقه‌مند به دادن هدیه هستیم؟

برای پاسخ دادن به این سوال ابتدا وضعیت‌های فرضی زیر را در نظر بگیرید:
1. فرض کنید به خانه نامزدتان رفته‌اید و در ابتدای ورود 10 اسکناس 10000 تومانی از جیبتان در می‌آورید و به نامزدتان می‌دهید و می‌گویید "من می‌خواستم برایت یک کادو بخرم ولی به نظرم رسید که این کادو شما را کمتر از 100000 تومان خوشحال میکند. بنابراین پولش را به شما میدهم که هر چه میخواهی برای خودت بخری". علی رغم این‌که این رفتار از نظر اقتصادی بهتر است اما کمتر کسی برای جلب رضایت نامزد خود این کار را می‌کند.

2. فرض کنید دو نفر از دوستانتان را برای مهمانی آن‌ها را دعوت کرده‌اید و قرار شده هر یک یک نوع غذا با خودش بیاورد. به یکی از آن‌ها یک هدیه می‌دهید و به دیگری معادل پولی آن هدیه را می‌دهید. هفته آینده یک مبل می‌خرید که نیاز به کمک برای حمل آن دارید. برایتان راحت‌تر است که از کدام دوستتان کمک بگیرید؟ احتمالا کسی که برایش هدیه خریده‌اید در اولویت است. حتی ممکن است دوستی که به او پول داده‌اید (تا برایتان غذا درست کند!!!!!) به شما بگوید که این بار برای کار چقدر حاضرید بدهید؟

بنابراین مشخص است که علی رغم این‌که هدیه دادن از لحاظ اقتصاد خردگرا کاری بیهوده است، اما به لحاظ اجتماعی بسیار معقول و مطلوب است. چرا که هدیه دادن یک تسهیل‌گر اجتماعی است و در طولانی مدت روابط شما را حفظ می‌کند و شما را در پستی و بلندی حفط می‌کند. همچنین باید توجه داشته باشیم که یکی از اشتباهات مهلک جایگزین کردن هنجارهای اقتصادی با هنجارهای مالی است.