آیا نیاز به وکیل داریم؟

روز گذشته بحثی در مورد مساله اجاره و مستاجر داشتیم. در این میان فردی که ادعا می‌کرد پایه یک دادگستری دارد وارد بحث شد و گفت من تفاوت بین سرقفلی و حق کسب و پیشه را متوجه نشدم و این دو موضوع با هم متفاوت است.

من با دلیل و مدرک ثابت کردم که این دو مورد کاملا یک موضوع است تنها طی زمان با یک شامورتی بازی قانونی، از کسب و کار گرفته شده و به مالک داده شده و حتی از دیدگاه تاریخی هم برای آن فرد بررسی کردم.

آن فرد گفت که باید کتاب کاتوزیان را بخوانم تا بفهمم داستان چیست و نمی‌توانم در این مورد اظهار نظر کنم و در پاسخ این ویدیو را فرستاد.

اما داستان چیست؟ در نظام‌های قضایی مانند ایران که به نظام قضایی سیویل لا یا قوانین اجتماعی معروف است، وکیل تقریبا هیچکاره است و این قاضی است که مسئول تشخیص حق است. وکیل عمدتا در نظام‌های قضایی کامن‌لا مهم است.

به همین خاطر است که وکلا در سیستم قضایی ایران در نهایت می‌گویند که مصالحه کن. چرا که نمی‌توانند پرونده را حتی در استیناف هم خارج کنند. در نهایت اکثر پرونده‌های ایران با مصالحه مختومه می‌شوند چرا که قاضی را به سختی می‌توان فریب داد اما در سیستم قضایی کامن لا، قاضی کاره‌ای نیست و هیئت منصفه باید راضی شوند.

پس برای اینکه نان وکلا در سیستم قضایی سیویل لا آجر نشود چکار می‌کنند؟ قوانین را به زبانی غیر از زبان آن کشور می‌نویسند. به عنوان مثال در اروپا تا مدت‌ها زبان قانون به زبان لاتین بود. در ایران نیز زبان قانون را عربی گذاشته‌اند تا وکلا هم از این محل نان بخورند.

چیزی که مدیری در این ویدیو می‌گوید چیز عجیبی نیست به عنوان مثال می‌گوید وصیت زیاده بر ثلث ترکه نافذ نیست. به زبان آدمیزاد یعنی اگر کسی فوت کرد و تمام اموالش را وصیت کرده بود، ورثه موظف هستند به یک سوم وصیت در مورد اموال مرحوم عمل کنند. مابقی را می‌توانند خودشان به شیوه‌های دیگر تقسیم کنند. به همین سادگی. آیا این نیاز به خواندن کتاب کاتوزیان دارد؟

در واقع در سیستم قضایی ایران نیاز زیادی به وکیل ندارید. وکیل تنها به شما مشاوره می‌دهد که چطور و چگونه می‌توانید مدارکی را در اختیار قاضی قرار دهید که حکم در نهایت به سود شما شود. یا اینکه قراردادها را چگونه ببندید که مشکلی برایتان پیش نیاید.

در اپیزودهای فینسوف توضیح دادم که چگونه همین استفاده از زبان باعث بیگانه شدن ما با قانون می‌شود و چگونه قانونگذار و سیاستگذار تلاش می‌کند با این زبان ما را بیرون از سیاست و قانون نگه دارد.

finsoph