طبیعت و اخلاق

تمام ما از این قبیل بحث ها ، در مقاطع مختلف زندگی با افراد مختلف کرده ایم ، با شخصی که مذهبی است یا مذهبی نیست . بحث های مانند این که ، اگر انسان ها به نیروی برتر یا مذهبی معتقد نباشند (بهشت یا جهنم ) دست به کار های غیر اخلاقی می زنند . مخلص کلام برخی ها معتقدند که "اخلاق از دین می آید ." اما برخی دیگر بر عکس این را یعنی "دین از اخلاق می آید ."

فرانس دووال زیست شناس شناخته شده در کتاب "The Bonobo and the Atheist" می گوید : "اخلاق از دین نمی آید ، دین از اخلاق می آید ." در امتداد حرف و ادعای دووال تحقیقات زیادی انجام شده . تحقیقات آقای داکر کِلتنِر(DacherKeltner) استاد و روان شناس در دانشگاه کالیفرنیا در برکلی و یکی از روانشناسان مجموعه انیمیشنی "پیکسار" است ، نشون میده که "غریزه شَفَقَت یا مهربانی" در قدیمی ترین و غریزی ترین عصب ما قرار دارد عصبی به نام "واگ" که مخصوص حیاتی ترین فعالیت های ما است . مثل گوارش ، تنفس، تولیدمثل ، تحقیقات آقای کلتنر نشون میده زمانی که ما تحت تاثیر تصاویر یا شرایطی قرار می گیرم که انسانی در حال رنج بردن است عصب واگ ما فعال می شود . کلتنر می گوید برخی انسان ها عصب واگ شان قدرتمندتر است (خودش به آن ها سوپراستار واگی می گوید ) و می گوید این افراد معمولا همکاری بیشتری با مردم می کنند و دوستی های عمیق تری دارند .

اما داروین قبل از کلنتر درباره این موضوع حرف زده بود در کتاب "تبار انسان" و این موضوع را مرتبط به نگهداری فرزند و مسائل اجتماعی انسان کرده بوده . یکی از دلایل آن نیاز کودک انسان به نگهداری شدید بعد از به دنیا آمدن است ، به گفته برخی محققان مغز کودک نمی تواند در رحم مادر بیشتر از یک اندازه رشد کند ، و ادامه آن بیرون از رحم رشد می کند در کتاب "تلخ و شیرین" نوشته سوزان کِین در فصل اول نگاهی به این موضوع دارد (البته که موضوع اصلی کتاب این نیست).

اما روی این کره خاکی ما تنها پستاندارانی نیستیم که این غریزه را داریم . موجوداتی دیگری هم هستند که این غریزه را دارند مثل نهنگ ها ، زمانی که نهنگ مادر فرزندش را از دست می دهد نهنگ های دیگر دور مادر حلقه می زنند و می چرخند یا فیل های با مالیدن خرطوم خود به فیل های دیگر آن ها را آرام می کنند .

البته به گفته سوزان کِین کلتنر تنها کسی نیست که "غم و همبستگی" را نشان می دهد . راستی این را نگفتم که کلنتر در یکی از پروژه های پیکسار و در نقش مشاور روانشناس پروژه ای به نام "Inside Out" که به احتمال دیده باشید بوده . آنجا پرسشی مطرح می شود که در این فیلمنامه هر حس انسان کاربردی دارد "ترس " مسئول امنیت است ، خشم نمی گذارد از آدم استفاده بی مورد بشود ،غم ... غم چه کار می کند ؟ موسیقیدان نیک کِیو غم را نیروی وحدت بخش جهان شمول می خواند ، اما در کتاب تلخ و شیرین نوشته شده اندوه و اشک یکی از قوی ترین سازگاری های پیوندزننده ای هستند که در اختیار داریم .

در آخر جیمز ریلینگ و گرگروی برنز ، دانشمندان علوم اعصاب داشگاه اِموری ، فهمیدند که کمک به افراد نیازمند دقیقا همان قسمتی از مغز را فعال می کند که زمان بردن یک جایزه یا خوردن غذایی خوشمزه فعال می شود .

البته این را هم ضمیمه کنم که داروین آن چنان خام اندیش نبود و از برخی کار های غیر اخلاقی گونه ها خبر داشت مثل عضوی که ضعیف بود و او را یا از گروه حذف می کردن یا او را می کشتند میدانست شفقت درون خانواده ها بیشتر و با گروه های غیر خودی کمتر، میدانست انسان های سخت میتوانند گونه های دیگر را موجوداتی هم نوع و سزاوار همدلی بدانند.